كاشتن كلیه انسان در بدن یك فرد دیگر از طریق عمل جراحی ، پیوند كلیه نامیده میشود. یك پیوند موفق در طول و كیفیت زندگی بیمار بسیار موثر است و چنانچه این عمل قبل از رسیدن به مرحله بحرانی برای بیمار انجام شود، درصد موفقیت آن بیشتر و احتمال مرگ و پس زدن كلیه كمتر است.
● چه كلیهای برای پیوند مناسب است؟
كلیه مورد نیاز برای پیوند یا از داوطلب زنده كه ممكن است بستگان بیمار باشند گرفته میشود یا از جسد افرادی كه در اثر حوادث گوناگون جان خود را از دست دادهاند.
كلیهای كه برای پیوند گرفته میشود باید عاری از عفونت باشد و فرد مبتلا به هپاتیت و یا ایدز نباشد.قبل از انجام پیوند نیز شرایط عمومی بیمار مانند فشار خون و قند بیمار كاملا تحت كنترل در میآید. آمادگی روحی و روانی قبل از انجان پیوند بسیار مهم است. بیمار باید هرگونه ترس یا اضطرابی كه در خود احساس میكند، با پزشك و پرستار مربوطه در میان گذارد تا در صورت امكان نسبت به رفع آن اقدام شود.
● توصیههای قبل از پیوند به بیماران
با تنظیم رژیم غذایی بیمار قبل از پیوند، باید برای كاهش احتمال عفونت، تسریع التیام زخم و حفظ توده عضلانی بدن سعی كنیم و میزان مصرف كالری و پروتئین را به حد كافی برسانیم.
همچنین با كنترل بهتر تعادل كلسیم و فسفر میتوان ساختمان استخوان را در وضعیت مناسبی حفظ كرد. افراد چاق گیرنده كلیه پیوندی باید سعی كنند تا حدی لاغر شوند (البته حتما كاهش وزن باید تحت نظر پزشك باشد.)
● مشكلات بیماران پس از پیوند كلیه
۱) افزایش چربی خون
۲) تصلب شرایین در بیماران پیوند كلیه بهطور شایع دیده میشود و از مهمترین علل مرگ و میر ایشان است. در بیماران پیوندی عواملی نظیر بیماری قند، عدم تحمل قند، كورتون و رژیم غذایی نامناسب فرد را مستعد افزایش چربی خون میكند كه خود خطر بزرگی برای تصلب شرایین است.
۳) چاقی و افزایش وزن
با توجه به این كه بیمار پس از پیوند نیاز به رژیم درمانی از نظر غذا و مایعات ندارد، از نظر روحی غذای زیادی مصرف میكند و مصرف كورتون نیز با احتباس آب و نمك به این امر دامن میزند و در نتیجه شخص افزایش وزن پیدا میكند. این چاقی بیمار را مستعد افزایش فشارخون و چربی و اختلالات قلبی عروقی و بیماری قند میكند. در درمان این چاقی باید علاوه بر محدویت رژیم كالری، اصلاحات رفتاری، ورزش و تغذیه صحیح را پیشنهاد كرد.
۴) بیماری استخوانی
مصرف طولانی مدت كورتون فرد را مستعد پوكی استخوان میكند كه با مصرف كلسیم و فسفر اضافی میتوان از آن جلوگیری كرد. ورزش مناسب نیز مفید است. رژیم غذایی كمپورین در درمان افزایش اسید اوریك خون و یا نقرس پیشنهاد میشود.
۵) افزایش فشارخون
شیوع فشارخون بالا در بیماران پیوندی تا حدود ۵۰ درصد گزارش شده است. افزایش فشارخون عاملی برای بیماریهای قلبی عروقی و كاهش عمر عضو پیوندی است. كاهش وزن نیز در افراد چاق فشارخونی، به كنترل افزایش فشار خون كمك میكند.
۶) دیابت قندی پس از پیوند
پس از پیوند كلیه، بیماری قند با افزایش خطر عفونت و افزایش بیماریهای قلبی عروقی و كاهش عمر عضو پیوندی همراهی دارد.
۷) عوارض عفونی ناشی از تغذیه
میزان عوارض عفونی در بیماران پیوندی در حضور سوء تغذیه حدود ۱۰ برابر میشود. یكی از این عفونتها عفونتهایی است كه با غذای آلوده منتقل میشود. با آموزش صحیح و رعایت بهداشت میتوان عوارض ناشی از این عفونتها را كاهش داد. ناقلان غذایی شامل شیر نجوشیده و پنیر است.
● تغذیه در بیماران پیوند كلیه
۱) پروتئین و كالری: میزان پروتئین پیشنهادی برای ایشان حدود ۱-۵۵درصد گرم به ازای هر كیلوگرم وزن بدن (حدود ۶۰ گرم روزانه) است. در افرادی كه كاركرد كلیوی ثابت دارند و نیازمند كاهش وزن هستند، مصرف كالری روزانه ۲۵ كیلو كالری به ازای هر كیلوگرم وزن بدن برای وزن ایدهآل فرد مناسب است.
۲) چربی: رژیم غذایی كمچربی و كم كلسترول در بسیاری از بیماران مناسب است. توصیه میشود كه میزان چربی مصرفی كمتر از ۳۰ درصد كل كالری فرد را شامل شود.
۳) روغن ماهی: مصرف روغن ماهی اضافی به میزان ۳ تا ۶ گرم در روز ممكن است اثر مثبتی بر روی تصفیه خون داشته باشد. از طرفی مصرف این ماده به سبب كاهش تولید مواد موثر در بروز التهاب و انقباض عروقی توصیه شده است. ارزش روغن ماهی در كاهش چربی خون نیز شناخته شده است.
۴) نمك: در بیماران پیوندی محدودیت نمك باید تا ۲ تا ۳ گرم روز باشد.
۵) عدم ورزش منجر به كاهش مصرف پروتئین، تحلیل عضلات، افزاش چربی خون، چاقی، افزایش فشارخون و پوكی استخوان میگردد. ورزش منجر به كنترل دقیقتر قند نیز میشود. كیفیت زندگی نیز در اثر ورزش پیشرفت میكند.
مژگان كریمی
روزنامه سلامت
