از دست رفتن همسفران فروتن
كلیهها دو عضوی هستند كه در طرفین ستون مهرهها و در زیر قفسه سینه قرار گرفته اند. كار اصلی كلیه ها حفظ تعادل شیمیایی بدن است . آنها مواد زاید و مایع اضافی را از خون تصفیه كرده و به صورت ادرار دفع میكنند. كلیه ها همچنین در كنترل فشار خون و تولید گویچه های سرخ خون نقش دارند.
بیماری كلیوی شامل طیف وسیعی از بیماری ها از جمله عفونت های دستگاه ادراری و ستگ های كلیوی است .
كلیهها به ۲ صورت عملكرد خود را از دست میدهند، در صورتی كه كلیهها به صورت ناگهانی از كار بیافتند به نارسایی حاد مبتلا شده اند ولی در نارسایی مزمن همانطور كه از نام آن پیدا است، عملكرد طبیعی كلیهها به تدریج با اشكال مواجه میشود.
كلیهها از اندامهای حیاتی بدن هستند كه تنظیم آب، سدیم، پتاسیم، كلسیم و فسفر را به عهده دارند و مواد زاید و سمی موجود در خون را كه در اثر سوخت و ساز بدن تولید میشوند، دفع كرده و از تجمع آنها در خون جلوگیری میكنند اما این قسمت كوچكی از آنهاست. كلیهها همچنین با فعال كردن ویتامینD موجود در بدن باعث كمك به جذب كلسیم و استخوانسازی میشوند. كلیهها مادهای به نام اریتروپویتین ترشح میكنند كه باعث میشود مغز استخوان گلبول قرمز تولید كند. با این وصف كلیه ها را میتوان اعضای صبور و پركار بدن دانست كه بار وظایف مهمی را به دوش می كشند. در این پرونده كه به مناسبت هفته حمایت از بیماران كلیوی۲۳( تا۳۰ آبان) تهیه شده، مروری داریم بر شرایطی كه كلیه از كارافتاده برای بدن به وجود می آورد. در تهیه این پرونده از مطالب سایت انتشارات بنیاد امور بیماریهای خاص استفاده شده است.
● علل نارسایی كلیه
نادیده گرفتن و عدم توجه به درمان كامل یك گلودرد چركی ساده در كودكان میتواند به نارسایی كلیه بیانجامد.كنترل قند خون در افراد دیابتی مهمترین اقدام برای پیشگیری از ابتلا به نارسایی كلیه است.اگر مبتلا به فشارخون هستید، حتما با پزشك مشورت كنید. سنگها و عفونتهای ادراری را جدی بگیرید.
در صورت علایمی چون سوزش، تكرر و خونی شدن ادرار یا درد پهلو به پزشك مراجعه كنید.پیدایش هرگونه توده در پهلو یا شكم كودك خود را جدی بگیرید. بدون نسخه پزشك دارو مصرف نكنید.
● پزشك چگونه نارسایی كلیه را تشخیص میدهد؟
نارسایی كلیه در اغلب موارد كاملا بیسر و صدا ایجاد میشود و به آرامی پیشرفت میكند. زمانی بیمار دچار علایم آن میشود كه دیگر كار از كار گذشته است و عملكرد كلیهها به مقدار زیادی مختل شده است. بنابراین بهترین اقدام برای مبارزه با این بیماری مراجعه منظم و دورهای به پزشك است. پزشك با انجام یك سری آزمایشات، بروز این بیماری را در مراحل اولیه تشخیص داده و از پیشرفت آن جلوگیری میكند.
آزمونهای تشخیصی ممكن است شامل شمارش گلبولهای سفید و قرمز خون، آزمایش ادرار، نوار قلب، سونوگرافی و نمونهبرداری از كلیهها باشد.
● علایمی كه نارسایی كلیه ایجاد میكند
علایم نارسایی حاد و نارسایی مزمن كمی با هم متفاوت است. در نارسایی مزمن تا زمانی كه بخش عمدهای از قدرت تصفیه كلیهها از دست نرفته باشد ممكن است فرد علامتی نداشته باشد. كلیهها نمیتوانند به خوبی آب اضافی و سایر مواد زاید را از خون جذب و از طریق ادرار دفع كنند.
بنابراین آب اضافی در بافتهای بدن تجمع پیدا میكند و منجر به تورم در اندامها، پف كردن صورت و اطراف چشمها به خصوص هنگام صبح میشود. بیحالی، خوابآلودگی و تنگی نفس كه در اثر تجمع آب در ریههاست بیمار را آزار میدهد.
فشار خون بالا، بوی بد تنفس، خارش پوست، كرخی و گزگز ساق پا از دیگر علایم نارسایی كلیه است. تجمع موادی مانند اوره در خون باعث بروز علایمی چون تهوع، استفراغ و علایم عصبی میشود.
كلیههای ناتوان، قادر به فعال كردن ویتامین D نیستند در نتیجه كلسیم نیز كمتر جذب بدن شده ودر نهایت فرد در معرض خطر پوكی استخوان قرار میگیرد. كمخون شدن بیمار كه به علت عدم ساخته شدن اریتروپویتین است، از دیگر مشكلات نارسایی كلیه است.
● درمان نارسایی كلیه
مهمترین اقدام در درمان نارسایی كلیه، برطرف كردن عاملی است كه موجب بیماری شده است تا باقی مانده بافت سالم كلیه حفظ شود و كلیهها بتوانند كار خود را به خوبی انجام دهند. مثلا دیابت و فشارخون درمان شود.
در مراحل اولیه نارسایی كلیه ممكن است روشهای مصنوعی تصفیه خون مانند دیالیز لازم نباشد اما بیماران باید همواره رژیم مایعات و رژیم غذایی خود را تحت نظر پزشك و متخصص تغذیه رعایت كنند.مصرف نمك، پتاسیم و فسفر كنترل شده و محدود میشود.
در مراحل پیشرفته و نارسایی حاد كلیه كه كلیهها نمیتوانند عمل تصفیه خون را به خوبی انجام دهند روشهای مصنوعی تصفیه خون مانند دیالیز و پیوند كلیه در بیمار كمك كننده است.
