اهتمام به صلوات ، چرا
شاید برخی بپرسند : از چه پروردگار در کتاب استوار خویش ، ما را فراخوانده تا بر پیامبر گرامی صلوات بفرستیم ؟ و سبب چیست که صدها حدیث، ما را به صلوات فرستادن برانگیخته اند و متن والای آن را یاد کرده اند ؟
به یقین ، پروردگار ما را به چیزی فرا نمی خواند ، مگر خیر و صلاح ما ، بلکه سعادت دنیا و آخرتتان در آن باشد . بر این بنیان ، ناگزیر باید در صلوات فرستادن بر محمد (ص) و دودمان او (ع) حکمتی نهفته باشد که از نیکی بسیار خبر می دهد .
پروردگار بزرگ نخستین کسی است که بر محمد و دودمان او صلوات می فرستد و صلوات او رحمتی است از سوی او . فرشتگان نیز صلوات می فرستند و صلوات ایشان به پاکی ستودن پیامبر است . سپس مومنان فراخوانده شده اند که بر محمد و دودمان او صلوات فرستند و صلوات آنان نیایشی است مستجاب که برکات فراوانی به بار می آورد .
گفتاری در معنای صلوات
پس سپاس پروردگاری را که به محمد (ص) و آل محمد (ص) بر ما منت نهاد سپس منت خویش بر ما فزونی داده ، فرایمان خواند تا بر آنان صلوات فرستیم ، آنجا که فرمود :"اِنَّ اللهَ وَ مَلئکَتَهُ یُصَلُونَ عَلَی اَلنَّبِیِّ یَاءَیُهَا الَّذینَ امَنُوا صَلُّوا عَلَیهِ وَ سَلّمُوا تَسلیماً " ؛ خدا و فرشتگانش بر پیامبر درود می فرستند . ای کسانی که ایمان آورده اید ، بر او درود فرستید و فرمانش را به خوبی گردن نهید . اللهم صل علی محمد و آل محمد. (احزاب)
بار خدایا ! در پی این منت که بر ما نهادی ، در شمار دوستداران محمد و آل محمدمان جای ده و ما را دشمن دشمنانشان بدار ، چندان که به ولایت آنان چنگ در زنیم و کین ورزانش را کینه ورزیم و به خورشید عشق آنان روشنی یابیم و از شفاعتشان بهره مند گردیم . بار خدایا ! ای پروردگار جهانیان ! ما را از دوستداران آنان ساز و کسانی که فرمانش را گردن می نهند .
(( بار خدایا ! بر محمد و دودمان او صلوات فرست و من و همه ی برادران و خواهرانم را در شمار باورمندان خویش جای ده و بر آیین اسلام پایدارمان ساز و چنانمان کن که بایسته هایت را بگزاریم ... و بر محمد و دودمان او صلوات فرستیم . اللهم صل علی محمد و آل محمد.(بندی از نیایش سرورمان امام زین العابدین- الصحیفه السجادیه الخامسه ، )
(( صلاۀ)) در نگاه بسیاری از زبان شناسان ، همان نیایش ، شاد باش و ارج گذاری است . گفته می شود : ((صلیت علیه )) یعنی : برایش دعا کردم و او را به پاکی ستودم . پیامبر (ص) می فرماید : (( اذا دعی احدکم الی طعام فلیجب و ان کان صائما فلیصل )) (مسند احمد بن حنبل ، 3/392) ای : لیدع لاهله (( اگر یکی از شما روزه داشت و به خوردن طعامی فراخوانده شد، درود گوید )) یعنی : صاحب سفره را درود گوید و دعایش کند . نیز (( صلاۀ )) به معنای عبادت ویژه است و اصل آن دعاست و این عبادت را بر اساس تسمیه ی شی ء به برخی از اجزای آن ، (( صلاۀ )) نام نهاده اند .( المفردات فی غریب القرآن ، راغب اصفهانی ، ماده ( صلا))
اما آیه ی " اِنَّ اللهَ وَ مَلئکَتَهُ یُصَلُونَ عَلَی اَلنَّبِیِّ یَاءَیُهَا الَّذینَ امَنُوا صَلُّوا عَلَیهِ وَ سَلّمُوا تَسلیماً " در بر گیرنده سه گونه صلوات بر پیامبر (ص) است : صلوات خدا بر پیامبر ، صلوات فرشتگان بر پیامبر و صلوات مومنان بر پیامبر. اما معنی هر کدام از این صلوات ها در آیه ی یاد شده چیست ؟
ابو المغیره از ابوالحسن (امام کاظم ) پرسید : معنی صلوات پروردگار ، فرشتگان و مومنان چیست ؟ امام فرمود : (( صلوات پروردگار ، رحمتی است از سوی او ، صلوات فرشتگان ، به پاکی ستودن پیامبر است و صلوات مومنان ، دعای خیر آنان است برای او .))( شیخ صدوق ، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال ، ص 156)
امیر المومنان (ع) می فرماید : (( این آیه را ظاهر و باطنی است ، ظاهر آیه : " صلوا علیه " است و باطن آن : (( سلموا تسلیما )) یعنی فرمان کسی را که پیامبر (ص) او را وصی و جانشین خویش ساخت و بر شما برتری داد ، به نیکی گردن نهید و در آنچه بدو سپرده ، اطاعتش کنید . امام (ع)در ادامه می فرماید : این سخنی است که تو را از آن آگاه ساختم و مگر آن که خیالی نازک ، ذهنی پاک و تشخیصی درست داشته باشد ، کسی تاویل این سخن نمی داند )).( ابومنصور احمدبن علی طبرسی، احتجاج ، ص 253)
مومنان نیز بر سنت خدای و فرشتگان اویند . آنان در دعا و نیایش خویش می گویند : ... بار خدایا ! بر محمد و عترت او صلوات فرست و ما را در زمره ی آنان محشور فرمای و ما را با او در سرای کرامت و خانه ی اقامت جای ده . بار خدایا ! همچنانکه با معرفت او ما را گرامی داشتی ، به نزدیکی با او نیز ما را گرامی دار و همراهی و پیشوایی او را روزی ما بگردان و ما را در شمار کسانی جای ده که فرمانش را گردن می نهند و چون یادی از او می رود ، بر او و تمامی جانشینان و برگزیدگانش که شمارشان رادوازده تن قرار دادی ، صلوات بسیار می فرستند .( شیخ عباس قمی ، مفاتیح الجنان ، فرازی از دعای سوم شعبان)
چنانچه در نام مقدس پیامبرمان (( محمد (ص) )) که در صلوات یاد می شود اندیشه کنیم ، آن را از برکت هاو بهره های نیک ، که چشم را روشن می کند ، عطر آگین می یابیم ؛ اینک درنگی در این نام :
پیامبر (ص) می فرماید : (( هیچ سفره ی طعامی نگسترند که در میان نشستگان بر آن فردی به نام احمد یا محمد باشد ، مگر این که آن خانه ، روزی دوبار تقدیس شود .))( شیخ صدوق ، عیون اخبار الرضا ، 2/92، ح 31)
نیزمی فرماید : (( پروردگار به روز رستاخیز در پیشگاه خویش بنده ی گنه کاری که نامش احمد یا محمد باشد ، نگاه میدارد و او را می گوید : ای بنده ! آیا شرم نکردی ، همنام حبیب من محمد بودی و گناه کردی ؟))( ابن الحاج ، المدخل ،1/129)
پیامبر(ص) در گفتاری دیگر می فرماید : (( هرکه او را فرزندی زاده شود و از روی دوستداری من و تبرک به نامم او را محمد نهد ، خود و فرزندش در بهشت خواهند بود .)) ( مناوی ، فیض القدیر، 6/237؛ حلبی ، السیره النبویه ،1/89)
نیز می فرماید : (( اگر فرزند خویش را محمد نام نهادید ، گرامی اش دارید و در مجالس برایش جا باز کنید و با او ترشرویی نکنید .)) ( عیون اخبار الرضا ،2/29، 29 ح)
پیامبر (ص) در سخنی دیگر می فرماید : (( هرکه او را سه پسر زاده شد و یکی از آنها را محمد نام ننهاد ، نادانی کرده است.)) ( هیثمی ، مجمع الزوائد ، 8/49)
