دوران بارداري

بي‌شك بارداري يكي از مهمترين اتفاقاتي است كه در دوران زندگي يك زن مي‌افتد و اين خود باعث ايجاد حالت رواني خاص براي زنان باردار مي‌شود. بارداري روي فيزيك زن تاثير زيادي دارد و تغييرات فاحشي صورت مي‌گيرد. از لحاظ روحي نيز رشد يك موجود در داخل رحم و اضافه شدن يك فرد به خانواده خود اتفاق و تغيير مهمي است.
چه خود فرد و چه اطرافيان او از قبيل همسر و والدين و... در اين دوران احساسات و رفتارهاي متفاوتي دارند كه در اين بحث به بررسي اين رفتارها و درستي و غلطي آنها مي‌پردازيم.

بارداري ناخواسته يا غيرمنتظره

بي‌شك هر اتفاق غيرمنتظره‌اي در زندگي، انسان را مضطرب مي‌كند، بارداري ناخواسته يكي از بزرگترين اتفاقات غيرمنتظره در زندگي است، چرا كه براي بچه‌دار شدن به برنامه‌ريزي احتياج است و لازم است كه براي قبل و بعد بارداري امكاناتي از لحاظ مادي و معنوي هم براي مادر و هم براي بچه فراهم آورد.
بارداري ناخواسته با بارداري غيرمنتظره فرق دارد. در بارداري ناخواسته زوجين اصلا بچه نمي‌خواهند يا حداقل در آن برهه زماني آمادگي بچه‌دار شدن را ندارند. اما در بارداري غيرمنتظره زوجين شرايط بچه‌دار شدن را دارند و مشكلي با اين موضوع ندارند، اما برنامه‌ريزي قبلي نيز در اين مورد نداشته‌اند.
بي‌شك بارداري ناخواسته براي زوجين سخت‌تر است. بارداري ناخواسته باعث اضطراب مادر مي‌شود و اين اضطراب ناخود آگاه روي جنين نيز تاثير مي‌گذارد. گاهي زود باردار شدن يا نداشتن شرايط بارداري باعث مي‌شود كه اطرافيان نيز دست به شماتت فرد باردار بزنند كه اين خود به اضطراب‌هاي مادر دامن مي‌زند. افكاري از قبيل سقط جنين هم گاهي به ذهن اين مادران خطور مي‌كند. پس مي‌توان نتيجه گرفت كه بارداري ناخواسته تاثيرات بد زيادي دارد. اما هدف ما از طرح اين موضوع دادن راهكارهايي است كه بتوان تاثيرات بد بارداري ناخواسته را از بين برد و تمام خطرات احتمالي براي مادر و بچه را پيش‌بيني و رفع كرد.
قطعا وقتي خبر بارداري به گوش زني كه نمي‌خواسته باردار شود برسد، ناراحت خواهد شد. پس اولين وظيفه براي اطرافيان و بخصوص همسر اين است تا زن را آرام كند و از اضطراب او بكاهد. گاهي زنان از عكس‌العمل همسران خود بيشتر ناراحت مي‌شوند تا بارداري. اما زن و مرد در بروز اين مساله مثل هر مساله ديگري در زندگي بايد خونسردي خود را حفظ كنند و بدانند كه بچه به زندگي آنها رونق خواهد داد و حالا كه دارند بچه‌دار مي‌شوند، نبايد به مسائل منفي آن فكر كنند چرا كه با اين كار تنها به اضطراب خود مي‌افزايند. مي‌توان با همفكري و يك برنامه‌ريزي دقيق با اين اتفاق كنار آمد و از فرزند خود لذت برد. زن باردار به مراقبت كافي و آرامش احتياج دارد. اگر قبل از اين‌كه بفهميد باردار هستيد مراقب خود نبوده‌ايد و مسائلي از قبيل ورزش سنگين، تغذيه نامناسب، ‌نوشيدن الكل يا استعمال دخانيات داشته‌ايد حتما با پزشك خود در جريان بگذاريد و البته نگران نباشيد، چرا كه اكثر اين موارد با يك برنامه‌ريزي تغذيه‌اي و پزشكي و تغيير رويه جبران خواهد شد.
براي اين‌كه اضطرابتان كم شود: 1 به سقط جنين فكر نكنيد 2 ‌ اولين اقدامتان انتخاب يك پزشك متخصص زنان باشد و با او دائما در ارتباط باشيد 3 از اطرافيانتان بخواهيد كمكتان كنند و به اضطرابتان دامن نزنند. به آنها نگوييد كه نمي‌خواستيد بچه‌دار شويد و از اين‌كه بارداريد ناراحتيد، چراكه با اين كار تنها به آنها جرات شماطت بيشتر را مي‌دهيد. بلكه به آنها بگوييد خيلي هم از اين اتفاق ناراحت نيستيد و اين خواست خدا بوده است، تا آنها نيز به شما اميدواري دهند و از اضطرابتان بكاهند 4 اگر بيش از حد نگران و مضطربيد حتما به يك روان‌شناس مراجعه كنيد و از او بخواهيد روش‌هاي ريلكسيشن را به شما بياموزد و در اين مورد به شما كمك كند 5 از لحظه لحظه بارداريتان لذت ببريد چراكه وقتي اين روزها بگذرد حسرت اين لحظه‌ها را مي‌خوريد كه چرا اين‌قدر مضطرب و نگران بوديد.
فراموش نكنيد كه فرزند يك نعمت الهي است و هر انساني حق زندگي دارد پس خوشحال باشيد و مراقب خود و كودكتان باشيد و با تدبير و برنامه‌ريزي همه چيز را به خداوند بسپاريد و به قدرت او ايمان داشته باشيد.

حالات طبيعي

بارداري به دليل خطرات احتمالي آن براي مادر و كودك به هر حال همراه با نگراني‌هايي است. مشكلات احتمالي دوران بارداري از قبيل ويار و مسموميت حاملگي، فشار خون بالا و... بر اضطراب مادر مي‌افزايد. اما آنچه همواره بايد به ياد داشته باشيم اين است كه نگراني و اضطراب مادر به هر دليلي كه باشد هيچ كمكي نمي‌كند و البته مضرر هم مي‌باشد. بعضي از مادرها آنقدر نگران حال جنين‌اند كه با هر تغيير كوچكي مي‌ترسند. بهترين راه براي اين‌كه اين حالات كم شود و از بين برود اول اين است كه مطالعه داشته باشيم و از روند طبيعي رشد جنين آگاه باشيم تا تغييرات طبيعي را از غيرطبيعي تشخيص دهيم. دوم اين‌كه روش‌هاي ريلكسيشن را ياد بگيريم تا هم خود و هم جنين در حال آرامش باشيم.
غير از اضطراب و نگراني حالت‌هاي خستگي و كرختي در بعضي از زنان باردار مشاهده مي‌شود كه دلايل مختلفي دارد از قبيل اين‌كه ممكن است مجبور شده باشند فعاليت‌هاي خود را كم كنند و كمتر بيرون از خانه بروند و همين آنها را كسل كرده است. بعضي از زنان باردار نيز به دليل اضافه وزني كه در دوران بارداري مخصوصا ماه‌هاي آخر پيدا مي‌كنند به دليل سنگيني و سختي حركت و كم‌خوابي يا بدخوابي دچار اين خستگي مي‌شوند. براي اين‌كه بتوانيد از اين خستگي تا حدودي رهايي پيدا كنيد چند راه وجود دارد: 1 اضافه وزن طبيعي در دوران بارداري 8 تا 12 كيلوگرم است، اگر بيشتر از اين مقدار اضافه وزن داريد مي‌توانيد با مشورت پزشكتان وزن خود را كاهش دهيد 2 ‌ حتما از ورزش‌هاي دوران بارداري بهره ببريد، چرا كه هم باعث سرزندگي شما مي‌شود و هم به زايمان راحت‌تري براي شما مي‌انجامد 3 ‌ اگر مجبور به ترك فعاليتي شده‌ايد براي خود فعاليتي جديد مناسب با حالتان دست و پا كنيد حتي اگر مجبور به استراحت مطلقيد مي‌توانيد از مطالعه و يا ديدن فيلم لذت ببريد 4 ‌ روابط‌تان را با همسرتان حفظ كنيد، چراكه ممكن است او به دليل مراعات حالتان بيشتر شما را به حال خود بگذارد، اما يك ارتباط صميمي و دوستانه با همسرتان بسيار در اين دوران به شما كمك مي‌كند. 5 ‌ چشمان خود را ببنديد و به كودك خود بينديشيد. او را تصور كنيد و با او در افكارتان زندگي كنيد اين فعاليت فكري بسيار براي مادران لذت‌بخش و آرامش‌بخش است 6 به خودتان از لحاظ جسمي برسيد، چراكه آراستگي و تميزي و سلامت جسم به انسان نشاط و شادماني مي‌دهد. فراموش نكنيد كه شما بايد مادري سرزنده، سرحال و با انرژي باشيد.

بعد از زايمان

يكي از مهم‌ترين حالات روحي بعد از زايمان افسردگي پس از زايمان است. اما مساله اين است كه در سال‌هاي اخير آنقدر راجع به اين مساله صحبت شده است كه مادران فكر مي‌كنند حتما بايد دچار افسردگي شوند و همين تلقين ناخودآگاه آنها را افسرده مي‌كند، در صورتي كه افسردگي پس از زايمان براي درصد كمي از مادران اتفاق مي‌افتد. اين طبيعي است كه شما بعد از زايمان خسته باشيد، احتياج به خواب بيشتري داشته باشيد و يا در اثر فشار زايمان در زايمان طبيعي و تاثير داروهاي بيهوشي در سزارين حالت كرختي و بي‌حالي داشته باشيد، اين‌ها علايم افسردگي نيست بلكه حالت‌ها و احساس‌هاي طبيعي بعد از زايمان است.
مادران معمولا تا 40 روزگي نسبت به نوزاد احساس استيصال دارند و نمي‌دانند بايد چگونه او را بزرگ كنند چون اولا نوزاد بسيار نحيف و ناتوان است آنقدر كه حتي گردن خود را نمي‌تواند نگه دارد و به همين دليل جابجا كردن و حمام كردن و بقيه كارهايش كمي سخت است. مادر هنوز به آن سرحالي كه بايد باشد نيست تا بتواند از نوزاد خود به خوبي نگهداري كند، چرا كه از لحاظ بدني ضعيف است، شير دادن برايش كاري دشوار است و كلا به وضع جديد خود هنوز عادت نكرده است. اين حالات نشانه اين‌كه شما به فرزند خود علاقه نداريد نيست، بلكه چون فكر مي‌كنيد از پسش برنمي‌آييد، يك نگراني ناخودآگاه داريد.
مطمئن باشيد با بزرگتر شدن نوزاد اين مشكلات حل مي‌شود و اين احساس‌هاي بد از بين مي‌روند. بهترين راه در اين دوران تنها نبودن و كنار فرد باتجربه‌اي مثل مادر يا خواهر است، چراكه وجود شخصي دلسوز و با تجربه مي‌تواند ناتواني مادر را در اين دوران كم و به او كمك كند.
پس بسياري از حالاتي كه پس از زايمان رخ مي‌دهد،طبيعي است و جاي هيچ نگراني نيست و مادر بايد بداند كه اين حالات گذراست و از بين مي‌رود. حتي افسردگي زايمان اگر حاد نباشد خود به خود از بين مي‌رود.

دايره اطرافيان

مسلما در زندگي اجتماعي اطرافيان روي زندگي هم تاثيرات مثبت و منفي دارند. در دوران بارداري نيز اطرافيان مي‌تواند تاثير بگذارند. مسلما تاثيرگذارترين فرد روي مادر و جنين، پدر است، پدر مي‌تواند با ارتباط كلامي و از طريق صوت با جنين ارتباط بگيرد و از همه مهمتر نقش اساسي در آرامش مادر داشته باشد. وقتي همسر فرد باردار به او انرژي دهد و از اين‌كه دارد پدر مي‌شود خوشحال باشد و اين خوشحالي‌ا‌ش را منتقل كند، در مسائل بچه مشاركت داشته باشد، در بزرگ كردن بچه خود را مسوول بداند، مي‌تواند هم به همسر و هم به فرزند خود كمك كند و هم خودش لذت ببرد جدا از اين‌كه وظيفه يك پدر و يك همسر جز اين نيست.
بعد از همسر پدر و مادرها اولين افرادي هستند كه مي‌توانند در اين دوران نقش اساسي داشته باشند. آنها با كمك به فرزند خود مخصوصا از لحاظ روحي و دادن نشاط و شادي به او مي‌توانند در سلامت مادر و نوزاد نقش مهمي را ايفا كنند و البته تجارب مادربزرگ‌ها در بزرگ كردن كودك نيز مي‌تواند بسيار به كساني كه در شرف مادر شدن هستند كمك كند.
مشكلي كه گاهي براي مادران رخ مي‌دهد دچار تعارض شدن بين گفته‌هاي دكتر و مادربزرگ‌هاست، گاهي اوقات گفته‌هاي اين دو با هم متفاوت است. منطق حكم مي‌كند كه ما به حرف متخصصين در امر بزرگ كردن كودكانمان گوش دهيم، اما گاهي تجربيات بزرگتر‌ها بيشتر به كار مي‌آيد. شما به عنوان يك مادر بايد با تدبيري زيركانه بهترين گزينه را در امور فرزندتان برگزينيد تا هم از تجربيات مادرتان و هم از اطلاعات پزشك متخصص بهره كافي را ببريد.
به ياد داشته باشيد كه دوران بارداري داراي خصوصياتي است كه بعضي از آنها در همه مشترك است و برخي متفاوت و فرق مي‌كند. بنابراين دست از مقايسه خود با ديگران برداريد و تنها به پزشكتان اعتماد كنيد و سعي كنيد نگراني‌هاي زايد و بي‌مورد را از خود دور كنيد تا مشكلات مضاعفي برايتان پيش نيايد. به خاطر داشته باشيد داشتن آرامش بهترين نوع دور كردن تمام خطرات است و دوران بارداري و رشد جنين روندي طبيعي است كه شما تنها درصدي در آن دخيل هستيد، پس به طبيعت اعتماد كنيد و به خداوند توكل داشته باشيد تا شما نيز هم جهت با اين دو نيروي عظيم در تشكيل موجودي تازه باشيد.
حديث ميرزايي