«ميخائيل سنيل نيكوف» شاعر روس:
شعر و نظم ايران انسان را جذب مي كند
ميخائيل سنيل نيكوف، از شاعران و مترجمان ادبيات فارسي و تاجيكي روس است كه با فرهنگ و ادب تاجيكي آشنايي دارد و مدتي نيز در آسياي مركزي زندگي كرده و متأثر از فرهنگ و ادب تاجيك است.
وي تا به حال چندين سفر به ايران داشته و در چندين جشنواره شعر در كشورمان حضور يافته است، به مناسبت رونمايي از كتاب اخير خود با عنوان «علائم آتشين» به تاجيكستان آمده بود. سنيل نيكوف در اين كتاب، آثار شاعران و اديبان قديم و جديد تاجيك را به روسي ترجمه كرده است.
سنيل نيكوف درمصاحبه با فارس، چاپ كتاب هاي شاعران معاصر ايراني و تبادل هيئت هاي ادبي را در نزديكي دو ملت روسيه و ايران بسيار موثر مي داند.
چه مسئله اي شما را به ادبيات فارسي علاقه مند كرده است؟
من شرق را دوست دارم و دوران كودكي من اگرچه در تاجيكستان نبوده، اما در شرق سپري شده است. من خيلي زود دريافتم كه انتخاب سرزمين و دين امري اتفاقي نيست و من در محيطي اسلامي زندگي كرده ام.
اگرچه ديرزماني است كه در مسكو زندگي مي كنم،اما قلب من در شرق است. البته ترجمه كار اساسي شاعر نيست، ولي شعر و نظم ايراني موضوعي است كه انسان را جذب مي كند و شعر بزرگ ايراني براي من يك سرپناه و ملجأ است و فكر مي كنم كه در غرب ديگر شعر و شاعري تمام شده است.
ما درباره ادبيات قديم ايران، اطلاعات خوبي داريم، ولي شناخت چنداني از ادبيات و شعر جديد و معاصر ايران نداريم، بنابراين بايد آثار ادبيات معاصر ايران به روسي ترجمه شود. بايد ترجمه تذكره شعر معاصر ايران تدوين و چاپ شود و من تصميم دارم كه كتابي تحت عنوان «ايران در شعر روس» تأليف كنم. تعداد زيادي از شاعران روس، درباره ايران شعرهاي بسياري سروده اند و اگر چنين كتابي چاپ كنيم، وجهه مثبت ايران در روسيه بيشتر شناخته خواهدشد.
در حقيقت روابط روسيه و ايران هميشه دوستانه بوده است. اگرچه به صورت موردي، جنگ نيز بوده ولي در مجموع اين روابط دوستانه بوده است.
چه پيشنهادي براي نزديكي روابط ايران و روسيه داريد؟
بهترين راه و وسيله، تبادل كتاب و هيئت هاي ادبي و نويسندگان است. زيرا هيچ گاه نبايد اهميت سخن را فراموش كنيم.
ازسوي ديگر بايد تأكيد كنم كه پيام حضرت امام خميني(ره) به مقامات شوروي را چند وقت پيش خواندم و بايد بگويم كه با تمام جملات و سخن ايشان دراين نامه موافقم. به نظر من اصل و منشأ اين پيام اين است كه امام به سرنوشت روسيه توجه داشته است.
انقلاب بلشويكي شعارهاي خود را داشت، ولي با فروكش كردن اين شعارها، مرحله دروغ و فريب شروع شد و فكر مي كنم كه روسيه براي كسب معنويت به حمايت هاي ايران نياز دارد.
در چه زمينه هايي مي توان اين همبستگي و همكاري را افزايش داد؟
من فكر مي كنم كه ايران مي تواند يك برنامه انتشاراتي گسترده در پيش بگيرد تا كتاب هاي ايراني بيشتري را در روسيه چاپ و منتشر كند. من موضوعات مربوط به آسيا و آفريقا در فرهنگ روس را در دانشگاه مسكو تدريس مي كنم و ساعات زيادي از اين درس به تأثير اسلام بر فرهنگ روس اختصاص دارد. درباره ايران و تاجيكستان در ادبيات روس نيز صحبت مي كنم و علاقه مندم كه در اين مورد در دانشگاه تهران نيز سخنراني داشته باشم.
شما در عرصه ادبيات سير مي كنيد، با اين حال مي خواهم يك سؤال سياسي نيز از شما بپرسم. شما به عنوان يك انديشمند روس، تا چه حد قائل به غرب گرايي در ديپلماسي روسيه هستيد؟
از قديم الايام روسيه عرصه برخورد، تقابل و تعامل فرهنگ و شرق با يكديگر بوده و هميشه هم تلاش كرده است تا بين اين دو توازن برقرار كند، بااين حال، نفوذ و تأثير شرق براي ما سازنده است. من فكر مي كنم كه بادهاي مسموم سقوط، از سوي غرب به سمت روسيه در حال وزيدن است؛ ولي با اين وجود، اين يك مسئله ژئوپلتيكي است و من نيز فردي سياسي نيستم.
«رستم وهاب نيا»، شاعر و انديشمند تواناي تاجيك درباره وي به خبرنگار فارس گفت: سنيل نيكوف اشعاري از رودكي، سعدي، حافظ، ناصرخسرو، فردوسي و خيام و برخي شاعران معاصر تاجيك را به روسي ترجمه كرده است.
وي تصريح كرد: سنيل نيكوف تاكنون در چند جشنواره شعر حضور داشته و آخرين بار در سال گذشته در جشنواره اي با عنوان «شعر جهان و ايران» در ايران شركت كرد.
وهاب نيا افزود: اخيراً اين شاعر تاجيك علاقه مند به ترجمه ادبيات عرفاني است و فكر مي كند كه هسته اصلي ادبيات فارسي، ادبيات عرفاني و فلسفي است. ادبيات عرفاني و فلسفي ايران امروز در سطح جهاني مورد استقبال است چنان كه دو سال قبل، پرفروش ترين كتاب در آمريكا، «مثنوي معنوي مولوي» بوده است.
وي همچنين با اشاره به اين كه ادبيات را نمي توان همچون كالا دانست، زيرا اين سخني خشن است، خاطرنشان كرد كه با اين وجود اصل اساسي صادراتي ما، ادبيات و سخن ادبي است.
اين شاعر برجسته تاجيك كه خود اشعاري درباره حضرت امام(ره) سروده، است، افزود: سخنان بزرگان ادبي كلاسيك ما، مهم ترين دستاوردي است كه در جهان مورد استقبال قرار مي گيرد و اين ظرفيت مي تواند كمك قابل توجهي در زمينه شناساندن و معرفي ايران در غرب و به خصوص روسيه باشد كه تاكنون از آن استفاده نشده است. وي تصريح كرد: در زمان شوروي براي اهداف خودشان به ادبيات فارسي توجه مي كردند و تقريبا همه اديبان شوروي، آثار بزرگان ادبيات فارسي يعني فردوسي، رودكي، حافظ و سعدي و خيام، ناصرخسرو و... را در كتابخانه هاي خود دارند و در آن زمان، علاوه بر ترجمه اين آثار به زبان روسي و انتشار آن در سراسر شوروي هديه اي گران بها در سراسر شوروي سابق محسوب مي شدند.
