این دانشگاه در ۱۳ خرداد ۱۳۵۴ با تصویب شورای گسترش آموزش عالی به عنوان موسسه آموزش عالی بیرجند و تحت ریاست دکتر محمدحسن گنجی تاسیس شد و در مهر ماه ۱۳۵۶، با پذیرش ۱۲۰ دانشجو در رشتههای شیمی, فیزیک و ریاضی، در دانشکده علوم، رسماً فعالیت خود را آغاز نمود.
به تدریج با تاسیس آموزشکده کشاورزی (سال ۱۳۵۸)، آموزشکده فنی ( سال ۱۳۶۷) و دانشکده ادبیات (سال ۱۳۶۸)، موقعیت علمی آن گسترش یافته و در سال ۱۳۶۸ به مجتمع آموزش عالی و در سال ۱۳۷۱ به دانشگاه بیرجند ارتقا یافت. [۱]
دانشکدهها]
در حال حاضر دانشگاه بیرجند از ۷ دانشکده زیر تشکیل شدهاست:
شامل ۵ گروه؛ فیزیک, ریاضی, شیمی, آمار و زمین شناسی
شامل ۵ گروه؛ مهندسی معدن, مهندسی برق, مهندسی عمران, مهندسی کامپیوتر و مهندسی مکانیک
شامل ۸ گروه؛ جغرافیا, تاریخ, زبان انگلیسی, ادبیات و معارف اسلامی
شامل ۵ گروه؛ مهندسی آب, علوم دامی, مرتع و آبخیزداری, زراعت و علوم وتکنولوژی بذر ومحیط زیست
شامل ۴ گروه؛ روان شناسی, علوم تربیتی، کتابداری و مشاوره
شامل ۱ گروه؛ تربیت بدنی
شامل گروه باستانشناسی [۲]
- دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست (در شرف تاسیس )
وضعیت کنونی [ویرایش]
دانشگاه بیرجند در حال حاضر با ۵ دانشکده علوم، ادبیات و علوم انسانی، مهندسی، کشاورزی و هنر به عنوان قطب علمی آموزشی در شرق کشور عهده دار آموزش حدود ۷ هزار دانشجو در مقاطع کاردانی، کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری میباشد
این دانشگاه در ۲۶ گروه آموزشی دارای ۱۴۵ رشته - گرایش و دوره تحصیلی و ۲۲۰ نفر عضو هیات علمی است و تا کنون بیش از ۱۰ هزار دانش آموخته به جامعه تحویل دادهاست . شایان ذکر است اخیرا مجوز تاسیس دانشکده تربیت بدنی نیز اخذ شده که به زودی به جمع دانشکدههای این دانشگاه افزوده خواهد شد .
دانشگاه بیرجند برخودار از ۱۲۴ آزمایشگاه و کارگاه آموزشی و پژوهشی است که برخی از آزمایشگاههای پژوهشی این دانشگاه دارای امکانات منحصر به فردی در سطح کشور میباشد .
کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد به همراه ۴ کتابخانه مستقل در دانشکدهها با برخورداری از ۱۲۰ هزار جلد کتاب فارسی و غیر فارسی در اختیار پژوهشگران ودانشجویان قرار دارد .
