تفسير نمونه ج : 20ص :217
نكته ديگرى كه مىتواند به روشن شدن تفسير آيه كمك كند اين است كه زكات در ميان دستورات اسلام وضع خاصى دارد ، و پرداختن آن نشانه به رسميت شناختن حكومت اسلامى بوده است ، و ترك آن غالبا نوعى طغيان و سركشى و قيام بر ضد حكومت اسلامى محسوب مىشده ، و مىدانيم قيام بر ضد حكومت اسلامى موجب كفر است .
گواه اين سخن مطلبى است كه در تاريخ اسلام در باره اصحاب رده ( گروهى كه بعد از وفات پيامبر (صلىاللهعليهوآلهوسلّم) مرتد شدند ) آمده است ، آنها جمعى از طوايف بنى طى و غطفان و بنى اسد بودند كه از دادن زكات به ماموران حكومت اسلامى سر باز زدند ، و به اين طريق پرچم مخالفت را برافراشتند ، مسلمانان وفادار به قرآن با آنها پيكار كردند و آنان را در هم كوبيدند.
درست است كه موقع نزول اين آيه هنوز حكومت اسلامى تشكيل نشده بود ، ولى اين آيه مىتواند در عين حال اشاره سربستهاى به مطلب فوق باشد .
در تواريخ آمده است كه اهل رده بعد از وفات پيامبر (صلىاللهعليهوآلهوسلّم) گفتند : اما الصلاة فنصلى ، و اما الزكاة فلا يغصب اموالنا ! : نماز را مىخوانيم ، اما زكات نه ، ما اجازه نخواهيم داد اموال ما غصب گردد ! به دنبال اين ماجرا مسلمانان تصميم گرفتند با اين گروه به پيكار برخيزند و آن را دليل بر ارتدادشان مىدانستند.
در آخرين آيه مورد بحث به معرفى گروهى كه در نقطه مقابل اين مشركان.
تفسير نمونه ج : 20ص :218
بخيل و بى ايمان قرار دارند ، و جزاى آنها ، پرداخته مىگويد : كسانى كه ايمان آوردند و اعمال صالح انجام دادند اجر و پاداشى جاودانى و قطع ناشدنى دارند ( ان الذين آمنوا و عملوا الصالحات لهم اجر غير ممنون)
ممنون از ماده من در اينجا به معنى قطع يا نقص است ، بنا بر اين غير ممنون يعنى غير مقطوع و بدون نقص ، بعضى واژه منون ( بر وزن زبون ) به معنى مرگ را نيز از همين ماده دانستهاند و همچنين منت گذاردن با زبان را ، چرا كه اولى قطع و پايان عمر است ، و دومى نعمت و شكر را قطع مىكند.
بعضى از مفسران نيز گفتهاند : منظور از غير ممنون دراينجا اين است كه هيچگونه منتى بر مؤمنان در اين اجر و پاداش گذارده نمىشود ( ولى معنى اول مناسبتر به نظر مىرسد).
