از يك سو روسيه اين كشورها را بر جاي مانده از دوران امپراتوري شوروي سابق دانسته و حفظ آنها را برابر با امنيت و ثبات خود تعريف ميكند و از سوي ديگر آمريكا ورود به اين مناطق را كسب منافع اقتصادي و دست يابي به منطقهاي استراتژيك در برابر روسيه و حتي ساير كشورهاي جهان ميداند.
نكته قابل توجه در روابط دو كشور، تشديد رقابت آنها در اين مناطق است كه در ابعاد مختلف صورت ميگيرد. اولا اجراي نشست سه جانبه ميان سران روسيه، آذربايجان و ارمنستان براي حل مساله قره باغ به ميزباني روسيه، اعزام نمايندگان نظامي روسيه به تاجيكستان و زمينه چيني براي سفر مدودف رئيس جمهور روسيه به اين كشور، سفر دورهاي مدودف به ازبكستان و قزاقستان و ... نشانگر توجه جديد روسها به اقمار گذشته خويش است.
روسها نشان دادهاند كه در برابر ساير بازيگران همچنان خود را بازيگر اصلي منطقه دانسته و خواستار حفظ اين نفوذ هستند. ثانيا در مقابل آمريكا نيز تحركات خود را در منطقه تشديد كرده است. برگزاري نشست مشترك امنيتي آمريكا و جمهوري آذربايجان، گفت و گوي تلفني اوباما رئيس جمهور آمريكا با سران آذربايجان و ارمنستان در مورد قره باغ،حضور مستشاران نظامي و سياسي آمريكا در تاجيكستان، ازبكستان،قزاقستان، قرقيزستان تاكيد واشنگتن بر اجراي توافقات امنيتي و نظامي با كشورهاي منطقه در زمينه مبارزه با تروريسم به ويژه در قالب همكاري در جنگ افغانستان و ... نشانههاي تحركات بيشتر آمريكا در منطقه است.
بهانههاي آمريكا براي رسيدن به اين مقصود را ميتوان در دو اصل ادامه جنگ افغانستان و مبارزه با تروريسم و نيز اجراي طرح سپر موشكي مشاهده كرد. محور اصلي اين تحركات نيز جمهوري آذربايجان و تاجيكستان ميباشند. بسياري از ناظران سياسي و نظامي بر اين عقيدهاند كه آمريكا به دنبال حضور نظامي بلندمدت در اين كشورها بوده و اكنون بهانه تراشيهاي امنيتي و استراتژيك را براي رسيدن به مقصد در پيش گرفته است. پايگاه «قبله» در جمهوري آذربايجان كه اكنون در اجاره روسيه است از جمله اهداف واشنگتن ميباشد.
آمريكاييها براي تقويت جبهه خويش در برابر روسيه،ناتو را نيز به صحنه آورده كه از مقامات ارشد ناتو از جمله راسموسن دبير كل به اين مناطق در اين چارچوب است. به هر تقدير ميتوان گفت كه رقابت فراگير ميان روسيه و آمريكا در آسياي مركزي و قفقاز آغاز گرديده كه ميتواند به تنشهاي جديد ميان طرفين منجر شود به ويژه اينكه روسها اين مناطق را خط قرمز خود دانسته و حاضر به امتياز دهي به غرب نميباشند.
