مقدمه
عقيده به عصمت انبياء(عليه السلام ) يكى از عقايد ما مسلمان ها است كه ضرورت آن در مقاله حاضر مورد بحث قرار گرفته است.
راز مصونيت انبياء در مقام دريافت وحى اين است كه اساسا ادراك وحى از قبيل ادراكات خطابردار نيست و كسى كه استعداد دريافت آنرا داشته باشد واجد يك حقيقت علمى مىشود كه حضورا آنرا مىيابد و ارتباط آنرا با وحى كننده خواه فرشتهاى واسطه باشد يا نباشد مشاهده مىكند. و امكان ندارد كه گيرنده وحى، دچار ترديد شود كه آيا وحى را دريافت داشته يا نه؟
و يا چه كسى به او وحى كرده است؟ و يا مفاد و محتواى آن چيست؟ و اگر در پارهاى از داستان هاى ساختگى آمده است كه پيامبرى در پيامبرى خودش شك كرد يا مفاد وحى را درك نكرد يا وحى كننده را هم نشناخت كذب محض است و چنين اباطيلى شبيه آن است كه گفته شود كسى در وجود خودش يا در امور حضورى و وجدانيش شك كرده است!!
اما بيان راز عصمت انبياء عليهم السلام در انجام وظايف الهى - و از جمله ابلاغ پيام و رسالت پروردگار به - مردم نياز به مقدمهاى دارد، و آن اين است:
كارهاى اختيارى بشر به اين صورت، انجام مىگيرد كه ميلى در درون انسان نسبت به امر مطلوبى پديد مىآيد و در اثر عواملى مختلف برانگيخته مىشود و شخص به كمك علوم و ادراكات گوناگونى راه رسيدن به هدف مطلوب را تشخيص مىدهد و اقدام به كارى متناسب با آن مىكند. و در صورتى كه ميل هاى متعارض و كشش هاى متزاحمى وجود داشته باشد سعى مىكند بهترين و ارزندهترين آنها را تشخيص دهد و آنرا برگزيند. ولى گاهى در اثر نارسايى دانش، در ارزيابى و تشخيص بهتر، اشتباه مىكند يا غفلت از امر برتر يا عادت و انس به امر پستتر، موجب سوء گزينش مىشود و مجالى براى انديشه صحيح و انتخاب اصلح، باقى نمىماند.
پس هر قدر انسان، حقايق را بهتر بشناسد و نسبت به آنها آگاهى و توجه بيشتر و زندهتر و پايدارترى داشته باشد و نيز اراده نيرومندترى برمهار كردن تمايلات و هيجانات درونيش داشته باشد حسن انتخاب بيشترى خواهد داشت و از لغزش ها و كجروي ها بيشتر در امان خواهد بود.
و به همين جهت است كه افراد مستعد با برخوردارى از دانش و بينش لازم و بهرهمندى از تربيت صحيح، مراتب مختلفى را از كمال و فضيلت بدست مىآورند تا آنجا كه به مرز عصمت، نزديك مىشوند و حتى خيال گناه و كار زشت را هم در سر نمى پرورانند چنانكه هيچ فرد عاقلى به فكر نوشيدن داروهاى سمى و كشنده يا خوردن مواد پليد و گنديده نمىافتند.
اكنون اگر فرض كنيم كه استعداد فردى براى شناختن حقايق در نهايتشدت باشد و نيز صفاى روح و دلش در حد اعلا باشد و به تعبير قرآن كريم همانند روغن زيتون خالص و زلال و آماده احتراق باشد كه گويى خودبخود و بدون نياز به تماس با آتشى در حال شعلهور شدن است. «يكاد زيتها يضيء ولو لم تمسسه نار» و بخاطر همين استعداد قوى وصفاتى ذاتى، تحت تربيت الهى قرار گيرد و بوسيله روح القدس تاييد شود چنين فردى با سرعت غير قابل وصفى مدارج كمال را طى خواهد كرد و ره صد ساله را يك شبه خواهد پيمود و حتى در دوران طفوليت بلكه در شكم مادر هم بر ديگران برترى خواهد يافت. براى چنين فردى، بدى و زشتى همه گناهان همان قدر روشن است كه زيان نوشيدن زهر، و زشتى اشياء پليد و آلوده براى ديگران، و همانگونه كه اجتناب افراد عادى از چنين كارهايى جنبه جبرى ندارد اجتناب معصوم از گناهان هم به هيچ وجه منافاتى با اختيار وى نخواهد داشت.
