تا حالا برایتان پیش آمده که از خواب بیدار شده باشید ولی نتوانید تکان بخورید؟فلج خواب(sleep paralysis) به حالت ناتوانی در انجام حركات ارادی حین خواب اطلاق می شـود... فلج خواب یـك تـجربـه ی دلــهره آور و هراس انگیز می بـاشد. فـلـج خـواب اغـلب اوقات هنگام بیدار شـدن از خـواب و یـا در مـوارد نـادر در لحظه ی به خـواب رفتن رخ میدهد. فلج خواب از چند ثانیه تا چـند دقیـقه بـه طـول می انجامد. 25 تا 30 درصد جـمعیت كشـور حـداقل یكبار در طول زندگی خود اخـتـلال فلج خـواب را تـجـربه كرده اند. فلج خواب میتواند در هر سنی روی دهد.
شما ممکن است فقط یک بار فلج خواب را تجربه کرده باشید یا چند بار گرفتار آن شده باشید، حتی ممکن است چند بار در یک شب، دچار آن شده باشید.
واقعا فلج خواب چیست؟
در فرهنگها و جامعههای گوناگون، تفسیرهای مختلفی در مورد فلج خواب شده است. ما ایرانیها به فلج خواب، بختک میگوییم. ایرلندیها تصور میکنند که فلج خواب ناشی از دروغی است که روز قبل گفتهاند یا ناشی از ویسکی بدی است که روز قبل خوردهاند! بعضیها از آن تعبیر به جنزدگی میکردند و علایم این وضعیت را به گردن دیوهای بدسرشت میانداختند.
شکسپیر در «رمئو و ژولیت»، فلج خواب را به ساحره بدطینت نسبت میدهد. بعضیها هم البته هراسان، شبانگاه راهی اورژانس میشوند و تصور میکنند که سکته کردهاند. تقریبا به تعداد فرهنگهایی که در جهان وجود دارد، اسامی مختلفی برای این مشکل، ایجاد شده و در طی قرنها، انواع و اقسام اجنه، اهریمنها و نفرینها، مقصر دانسته شدهاند.
علت ایجاد فلج خواب:
عوامل ژنتیكی، اضطراب و استرس، اختلال هراس و اختلال در نظم خواب را در پیدایش فلج خواب دخیل میدانند.
اما، فلج خواب توجیه سادهای دارد. فلج خواب وقتی اتفاق میافتد که یک شخص هشیاری خود را حین خواب بازمییابد ولی در این هنگام قادر به حرکت نیست. فلج خواب میتواند هم در هنگام به خواب رفتن رخ بدهد و هم در هنگام بیدار شدن از خواب.
مكانیسم ایجاد فلج خواب:
در طی خواب در مرحله ی حركات سریع چشم(REM)، یعنی مرحله ای كه رویا بینی در آن روی میدهد، مغز انتقال سیگنالهای عصبی بسوی عضلات اسكلتی (به استثنای عضله دیافراگم و عضلات چشم) را مسدود و متوقف میسازد، تا شما رویاهای خود را برون ریزی نكنید (یعنی مثلا وقتی خواب میبیند در حال دویدن هستید، از رختخواب بلند نشوید و شروع به دویدن نكنید). هنگامی كه شما قصد دارید از خواب بیدار شوید، مغز مجدداً كنترل عضلات را به دست میگیرد.
اما گاهی اوقات قبل از اینكه مغز كنترل عضلات اسكلتی را بدست گیرد و عضلات از حالت فلج بودن خارج گردند، شما هشیاری خود را باز می یابید. كه نتیجه ی آن احساس هراس آور فلج بودن بدنتان خواهد بود. نقطه ی مقابل این عارضه زمانی است كه برخی افراد هنگام رویا دیدن دستها و پاهای خود را تكان میدهند و یا در موارد شدید تر دچار خوابگردی میشوند.
از هر ۱۰ نفر، ۴ نفر فلج خواب را تجربه کردهاند. معمولا اولین بار در سنین نوجوانی این پدیده تجربه میشود. ولی فلج خواب در هر سنی ممکن است، رخ دهد. کمخوابی، خوابیدن در زمانهای نامنظم، استرس، و افسردگی دوقطبی، خوابآلودگی مفرط یا narcolepsy ، گرفتگی یا کرامپ عضلات پا در حین خواب و مصرف بعضی از داروها یا اعتیاد مرتبط با فلج خواب هستند. با این همه ممکن است یک شخص بدون داشتن هیچ کدام از این شرایط دچار فلج خواب شود.
معمولا فلج خواب، نیازمند اقدام پزشکی خاصی نیست، مگر اینکه فلج خواب به صورت آزارنده تکرار شود و باعث خستگی در طول روز شود.
درمان فلج خواب:
فلج خواب یك اختلال خواب بی خطر است. تنها با رعایت اصول بهداشت خواب، خودداری از طاق باز خوابیدن و كاهش استرسها و هراسها میتوان تكرار آن را به حداقل رساند. افرادی كه هفته ای یكبار به فلج خواب دچار میشوند لازم است تحت درمان دارویی (مصرف ضد افسردگی ها) قرار گیرند.
