میرزا مهدی آشتیانی

پدرش میرزا جعفر از شاگردان حکیم محمّدرضا قمشه ای و حکیم جلوه بود و در علوم عقلی و نقلی تبحر داشت . میزا مهدی آشتیانی که به « فیلسوف شرق» شهرت داشت . حدود سی سال در حوزه فلسفی – عرفانی تهران تدریس کرد و صدها شاگرد تربیت کرد که هر کدام فرهیخته عصر خویش بوده اند . یک بار یکی از شاگردان از ایشان پرسید : «مطالب شما یافتنی بود یا بافتنی؟» فرمود : « آنچه گفتم به علم الیقین بود، امّا به عین الیقین راه نبردم.» و ادامه داد : « در سفری سالکی خواست مرا به خدمت خود در آورد و تربیت کند . گفتم : "به خاطر پدرم باید برگردم." امّا او گفت : " اگر بروی پدر را نمی بینی و چون برگردی مرا نمی یابی . " من برگشتم و همان طور شد که او گفت و سلوک من تمام نشد.» آیت الله ربّانی می فرمود : « عارفی به من گفته بود میرزا مهدی آشتیانی همچون دریای متلاطمی است ، مواظب باش امواج سهمگین او تو را از جا نکند!»
در یکی از جلسات از او درباره اسم اعظم سؤال کردند ، پاسخ داد : « اسم اعظم خود انسان است، انسان باید خودش را پیدا کند.»
روز آخر عمر شریفش رو به قبله نشسته مشغول اذکاری بود تا اینکه صدایش شنیده شد که می گفت: « یا ارحم الراحمین» در ذکر سوّمِ یا ارحم الراحمین ، قدم از تنگنای ناسوت برداشت و روی در فضای دلگشای لاهوت نهاد .