همسویی با عقاید توحیدی

همسویی با عقاید توحیدی


بی شك پیغمبر گرامی اسلام صلی الله علیه وآله، قبل از بعثت، یكتاپرست بود و از هر نوع شرك، پاك بود. او، هرگز بر بت سجده نكرد و تاریخ زندگی او نیز این موضوع را نشان می دهد.


● پیامبر، قبل از نبوت، چه دینی داشت؟

بی شك پیغمبر گرامی اسلام صلی الله علیه وآله، قبل از بعثت، یكتاپرست بود و از هر نوع شرك، پاك بود. او، هرگز بر بت سجده نكرد و تاریخ زندگی او نیز این موضوع را نشان می دهد. هنگامی كه در نوجوانی، «بحیرا» او را به لات و عزی قسم داد، محمد صلی الله علیه وآله، آن دو را مبغوض ترین چیز برای خود برشمرد.۱ از امیرمؤمنان علیه السلام درباره رسول خدا صلی الله علیه وآله سؤال شد كه آیا وی بتی را حتی برای یك بار عبادت كرده است؟ حضرت فرمود: خیر. سؤال شد كه آیا خمر نوشیده است؟ فرمود: خیر.۲

مورخ نامی، ابن اسحاق می گوید: «رسول خدا صلی الله علیه وآله در حالی به جوانی رسید كه خداوند او را مراقبت كرده، از پلیدی های جاهلی حفاظت می كرد؛ زیرا اراده آن داشت تا كرامت رسالت به او دهد».۳

درباره آیین او پیش از نبوت، دیدگاه های زیر مطرح می باشند:

۱) برخی او را پیرو آیین مسیح علیه السلام می دانند؛ زیرا قبل از بعثت پیامبر صلی الله علیه وآله، آیین رسمی و غیرمنسوخ، آیین مسیح علیه السلام بوده است.

۲) گروهی او را پیرو آیین ابراهیم علیه السلام، می دانند؛ زیرا او «شیخ الانبیاء» و پدر پیامبران است و در بعضی از آیات قرآن، از آیین اسلام، به عنوان آیین ابراهیم علیه السلام یاد شده است.۴ گرایش حنیفی (یكتا پرستی) از گرایش های شناخته شده در مكه بود و در میان قریش و به ویژه بنی هاشم، پیروانی داشت و عده ای خود را ابراهیمی مذهب می دانستند و این گفته ابن اسحاق را كه پیامبر پیش از بعثت، بر دین قومش بود، می توان در این راستا تفسیر كرد.۵

۳) بعضی نیز گفته اند كه آیین او، بر ما روشن نیست!

۴) پیامبر صلی الله علیه وآله برنامه خاصی از سوی خداوند داشته كه بر طبق آن عمل می كرده است و در حقیقت، آیین وی، مخصوص خودش بوده است و این آیین، تا زمانی كه اسلام بر او نازل شد، ادامه داشت. شاهد این سخن، حدیثی از نهج البلاغه است. امام علی علیه السلام می فرماید: «و لقد قرن الله به صلی الله علیه و آله من لدن ان كان فطیما اعظم ملك من ملائكته یسلك به طریق المكارم و محاسن اخلاق العالم لیله و نهاره...؛۶ خداوند از آن زمان كه رسول خدا از شیر باز گرفته شد، بزرگ ترین فرشته اش را قرین وی ساخت تا شب و روز، او را به راه های مكارم و اخلاق نیك، سوق دهد».

مأموریت چنین فرشته ای، دلیل بر وجود یك برنامه اختصاصی است. شاهد دیگر، این كه در هیچ تاریخی نقل نشده است كه پیغمبر اسلام صلی الله علیه وآله در معابد یهود و مسیحیت و یا در معبد مذهب و مكتب دیگری مشغول عبادت شده باشد و در عین حال، پیوسته خط صحیح توحید را ادامه می داد و به اصول اخلاقی و عبادت الهی سخت پای بند بود. روایات متعددی نیز در منابع اسلامی آمده است كه نشان می دهد علامه مجلسی معتقد است كه از زمانی كه حضرت محمد صلی الله علیه وآله به رشد عقلی رسید، پیامبر بود. به اعتقاد او، پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله، قبل از رسالت، دارای مقام نبوت بود و فرشتگان گاهی با او سخن می گفتند و او، صدای آنها را می شنید و گاهی در رؤیای صادقه، به او الهام الهی می شد و بعد از چهل سال، به مقام رسالت رسید و قرآن و اسلام، رسماً بر او نازل شد.۷

میرزای قمی می نویسد: حق این است كه پیامبر اسلام، پیش از بعثت، براساس دین خودش عبادت می كرد؛ چون آن حضرت از همه پیامبران برتر است و اگر پیامبر اسلام تا چهل سالگی پیامبر نباشد، در این صورت، حضرت عیسی و حضرت یحیی، از آن حضرت برتر خواهند بود؛ چون حضرت عیسی و حضرت یحیی، در كودكی پیامبر بودند.۸

ابن ابی الحدید، روایتی را از حضرت امام باقر علیه السلام چنین نقل می كند:

خداوند، بر همه پیامبران خود، فرشتگانی را گماشته است. مأموریت این فرشته ها، محافظت از اعمال آنها و تبلیغ رسالت می باشد. خداوند از آن زمان كه حضرت محمد صلی الله علیه وآله از شیر گرفته شد، فرشته بزرگی را بر آن حضرت گماشت. این فرشته، آن جناب را به سوی نیكی و اخلاق خوب، هدایت می كرد و از بدی ها و اخلاق بد، باز می داشت و همین فرشته بود كه پیش از آن كه آن حضرت به درجه رسالت برسد، او را با «السلام علیك یا رسول الله» صدا می كرد و پیامبر هنوز جوان بود كه با این جمله صدا زده می شد.۹

اگر پیروی پیامبر از حضرت ابراهیم علیه السلام را بپذیریم، این پیروی، به معنای التزام پیامبر به شریعت ابراهیم علیه السلام نیست؛ بلكه به معنای همسویی در عقاید، یعنی توحیدی بودن است و این مسئله، وصف دین حضرت موسی علیه السلام و حضرت عیسی علیه السلام نیز بوده است كه همه به ادیان ابراهیمی معروف بوده اند.

با توجه به برگزیدن پاسخ چهارم، این نكته را می توان یادآور شد كه با یقین، نمی توان آیینی را برای پیش از دوران بعثت پیامبر برشمرد؛ امّا محمد صلی الله علیه وآله، مؤمن موحدی بود كه خدا را می پرستید و نسبت به آن چه كه برایش شریعت الهی و دین حنیف ابراهیمی بود و همچنین نسبت به آن چه كه خردش رهنمون می ساخت، پای بند بود. او، برترین و كامل ترین خلق در خلقت، رفتار و خرد بود و برترین فرشته نیز او را تعلیم می داد و به محاسن اخلاق، راهنمایی اش می كرد.۱۰


محمدباقر پورامینی
۱) بیهقی، دلایل النبوه، ج ۲، ص ۳۵.
۲) سبل الهدی و الرشاد، ج ۲، ص ۲۰۰.
۳) سیره ابن اسحاق، ص ۷۸، ابن هشام، السیرهٔ النبویه، ج ۱، ص ۱۸۳.
۴) حج، آیه ۷۸.
۵) ر.ك: رسول جعفریان، سیره رسول خدا، ص ۲۵۳.
۶) نهج البلاغه، فیض الاسلام، خطبه ۲۳۴.
۷) مجلسی، بحارالانوار، ج ۱۸، ص ۲۷۱.
۸) میرزای قمی، قوانین الاصول، ج ۱، ص ۲۵۵ (چاپ سنگی)
۹) شرح نهج البلاغه، ابن ابی الحدید، ج ۱۳، ص ۲۰۷.
۱۰) الصحیح، ج ۲، ص ۱۹۷.


پرسمان