آب سیاه چشم یا گلوکوما یکی از بیماریهای چشم است که در آن فشار مایع داخل چشم زیادتر از حد معمول میگردد.
بطور کلی اشکال در خروج این مایع از منافذ بسیار کوچکی در پیرامون عنبیه (دایره رنگی چشم) است. در برخی موارد بطور مادرزادی منافذ تنگ هستند. در موارد دیگر جلو آمدن عنبیه یا مسدود شدن این منافذ با رنگدانهای عنبیه یا سلولهای خون پس از خونریزی داخل چشم مسیر تخلیه مایع داخل چشم تقریباً مسدود میشود. زیادی فشار داخل چشم منجر به تحلیل عصب بینایی ولذا کاهش بینایی میشود. این بیماری دارای انواع زیر است:
- نوع زاویه بسته
- نوع زاویه باز
علایم شایع
مراحل اولیه:
- از دست رفتن دید محیطی در نواحی کوچک از میدان دید
- تاری دیدی در یک طرف در سمت بینی میدان دید
مراحل پیشرفته:
- بزرگتر شدن نواحی از دست رفتن دید، معمولاً در هر دو چشم
- وجود نقاط کور در میدان دید
- نامناسب بودن دید در شب
علل
علایم در اثر تجمع مایع و افزایش فشار درون چشم و در نتیجه آسیب رسیدن به رشتههای عصب چشمی به وجود میآیند. وقتی علایم زیر در فرد وجود داشته باشند امکان دارد شک به وجود بیماری آب سیاه مزمن چشم برانگیخته شود: عوض کردن مداوم عدسی عینک، سردرد خفیف یا اختلالات مبهم بینایی یا عدم توانایی در تطبیق بینایی از روشنایی به تاریکی.
عوامل افزایش دهنده خطر
- سابقه خانوادگی آب سیاه حاد یا مزمن چشم
بیماران باید توجه داشته باشند که بسیاری از داروها فشار داخل چشم را بالا میبرند و موجب بدتر شدن بیماری میشوند. این داروها عبارتاند از قرصهای سرماخوردگی و آلرژی، آنتیهیستامینها، آرامبخشها، داروهای کورتیزونی، و داروهای مختلف برای مشکلات معده و روده.
پیشگیری
از چشم پزشک خود بخواهید در هر بار معاینه چشم، فشار چشم شما را نیز اندازه بگیرد. توجه داشته باشید که پس از ۴۰ سالگی باید حداقل سالی یک بار معاینه چشم انجام شود. در صورت بروز هرگونه تغییر در بینایی به پزشک مراجعه کنید.
عواقب مورد انتظار
درمان آب سیاه چشم تا آخر عمر باید ادامه یابد. اگر آب سیاه به موقع تحت درمان قرار گیرد، اشکال دایمی در بینایی به وجود نمیآید.
توجه داشته باشید که در این بیماری دید مرکزی تا مرحله آخر بیماری وجود خواهد داشت و هیچگونه اختلالی در دید مرکزی ایجاد نخواهد شد.
درمان
معاینات چشم از جمله تونومتری یا فشارسنجی (اندازهگیری فشار درون کره چشم) و افتالموسکوپی (مشاهدهٔ پشت چشم). این بیماری را نمیتوان معالجه قطعی کرد، اما علایم آن را میتوان کنترل نمود. در اکثر اوقات میتوان فشار چشم را با دارو تا حدی پایین آورد که از آسیب به عصب چشمی و از دست دادن احتمالی بینایی در آینده جلوگیری شود. در صورتی که با قطرههای چشمی نتوان بیماری را کنترل نمود، میتواند از جراحی با لیزر کمک گرفت.
داروها
قطرههای چشمی برای کاهش فشار داخل چشم تجویز خواهند شد. دستورات و برنامه درمانی را به دقت پیگیری کنید، حتی اگر علایم تخفیف یابند. داروهای ادرارآور (دیورتیک) برای کاهش تولید و در نتیجه کاهش تجمع مایع در چشم.
