دیابت چیست ؟
طبق برآورد فدراسیون بین المللی دیابت ,درسال 2003 ,194 میلیون دیابتی درسراسرجهان زندگی می كنندوتخمین زده می شودكه درسال 2025 این تعدادبه 333میلیون نفربرسد. باتوجه به اینكه دیابت برای سلامتی جهانیان یك تهدیداست,می توان گفت كه بالغ بر6/3 درصدازجمعیت جهان بادیابت زندگی می كنند.
درحال حاضردیابت چهارمین علت مرگ ومیردربیشتركشورهای توسعه یافته است .
دیابت یك بیماری مزمن است كه وقتی پانكراس (لوزالمعده ),انسولین تولید نمی كندیاوقتی كه بدن نمی تواندازانسولین تولیدشده استفاده موثركنداتفاق می افتد. توقف تولیدانسولین یااستفاده نكردن ازانسولین هردوباعث افزایش گلوكز درخون می شود.
دیابت دونوع اصلی دارد:
افرادی كه دیابت نوع اول دارند یعنی مقدارخیلی كمی انسولین تولیدمی كنند و یا اصلا انسولینی در بدنشان تولید نمی شود و لازم است كه برای ادامه زندگی انسولین تزریق كننداین نوع دیابت بیشتردركودكان و نوجوانان است .
نوع دوم دیابت افرادی هستندكه نمی توانندازانسولین استفاده موثركنند آنهامی توانندبیماریشان راتنهاباتغییرروش زندگی كنترل كنندومعمولا بیشتربه داروهای خوراكی نیازدارند و كمت ربه انسولین . نوع سوم دیابت دربعضی مواردحاملگی اتفاق می افتد, اما معمولاپس از حاملگی برطرف می شود. قابل ذكراست ,طبق آماربیش از90 درصدازموارددیابت درجهان دیابت نوع دوم است .
علایم دیابت نوع اول
تشنگی بیش ازحد,گرسنگی دایمی ,تكررادرار,كاهش وزن ناگهانی ,خستگی مفرط وتاری دیدمیباشد.
ممكن است افرادمبتلابه دیابت نوع دوم علایم مشابهی داشته باشند,امااین علایم كمترظاهرشود,اكثراافرادمبتلابه این نوع دیابت علایمی ندارندو فقط بعدازچندسال به واسطه بیماری دیگری متوجه آن می شوند. دیابت بیماری مزمنی است كه درطول زندگی فردبایددقیقاكنترل شود,بدون مراقبت صحیح ,قندخون می تواندبالابرودكه این امردردرازمدت به بدن آسیب می رساندوباعث اختلال دربافت هاواندام های مختلف بدن می شود. دركوتاه مدت وبلندمدت عوارض دیابت شامل بیماری قلبی وعروقی ,بیماری كلیه (نفروپاتی دیابتی ),بیماری اعصاب (نوروپاتی دیابت )وبیماری چشم (رتینوپاتی دیابتی)می گردد.باتوجه به اینكه بیماریهای قلبی وعروقی ناشی ازدیابت شامل آنژین صدری , حمله قلبی ,ایست قلبی وسكته مغزی می باشد,می توان گفت كه بیماری های قلبی و عروقی بیشترین موردمرگ ومیردرافراددیابتی وعلت اول مرگ دركشورهای صنعتی است .
همچنین نتیجه افزایش وپیشروی آرام پروتیین درادرار,عاقبت منتج به نارسایی كلیه می شود.
این اتفاق معمولاسال هابعدازاولین تشخیص دیابت رخ می دهد و اگر فشار خون وقندخون درست كنترل شوداین اتفاق به تاخیرمی افتد. دربیشتركشورهای توسعه یافته درحال حاضردیابت علت بیشترین مواردنارسایی كلیه ,وابستگی به دیالیزباپیوندكلیه است . بااشاره به اینكه دیابت می تواندعامل صدمه زدن به رشته های اعصاب شود, می توان گفت كه كرخی وبی حسی پاهاشایع ترین علامت بیماری اعصاب بوده كه در اثرآسیب به اعصاب پاایجادمی شود. نوروپاتی یابیماری های اعصاب درپاره ای ازمواردمی تواندبه دردهای شدید منجرشودامابیشترمواقع بدون دردپیش می رود.درنتیجه نبودعلایم نوروپاتی دیابتی احتمال زخم پا یا قطع عضو وجود دارد. همچنین دیابت بیشترین علت نابینایی درافراد جوان و كارآمد درجهان توسعه یافته نیزمی باشد. به نظرمی رسدعوامل خطردرابتلابه دیابت نوع اول دوعامل ژنتیكی ومحیطی باشد,عوامل محیطی مانندویروس هاوبرخی موادغذایی می توانندعاملی برای ابتلابه دیابت نوع اول باشند اگرچه اثرآن ها كامل ابه اثبات نرسیده است . عوامل خطر در ابتلا به نوع دوم دیابت نیزاضافه وزن وچاقی ,بی تحركی,رژیم غذایی باچربی بالاو فبیركم ,نژاد,سابقه فامیلی ,سن ووزن كم هنگام تولد است . هر چه بیشتر فردی عامل خطرداشته باشدبیشتردرمعرض خطرابتلابه دیابت می باشد. گفتنی است ,خطرابتلابه دیابت درمردهاوزن هاهمراه باافزایش وزن به شدت روبه افزایش است . افزایش شیوع دیابت نوع دوم درهمه دنیابخصوص دركشورهای درحال توسعه گروه های خاص وكودكان نوعی اعلام خطراست كه اغلب ناشی ازاضافه وزن است . روزجهانی دیابت كه 21آبان ماه امسال برگزارمی شودبراضافه وزن وچاقی متمركزشده ,كه یكی ازعوامل اصلی خطردربروزدیابت نوع دوم می باشد. هدف ازاین فعالیت انتقال ساده وارزان پیام تغییرروش زندگی است ,مثل افزایش فعالیت جسمی وعادت های غذایی صحیح كه خودمی توانددرمقابله با عواقب جدی فردی واجتماعی دیابت بسیارموثرباشدودرنهایت ازشیوع دیابت جلوگیری كند.
علل شایع شیوع دیابن نوع 2 عبارتند از:
ناكافی بودن انسولین تولید شده از لوزالعمده برای حفظ كار طبیعی سلولهای بدن ،اختلال در استفاده از انسولین در سلولهای بدن به علل نامعلوم .عوامل افزایش دهنده این بیماری عبارتند از:چاقی در بزرگسالان ،استرس ،حاملگی ، استفاده از بعضی از داروها، مثل قرصهای ضدبارداری، داروهای ادرارآور از نوع تیازیدی، كورتیزول یا فنیتوئین
در چه شرایطی بیمار می بایستی به پزشک مراجعه کند:
اگر شما یا یكی از اعضای خانواده تان علایم دیابت شیرین را دارید.
اگر یكی از موارد زیر هنگام درمان رخ دهد:
ـ ناتوانی در فكر كردن همراه با تمركز
- ضعف
- تعریق
- رنگ پریدگی
- تند شدن ضربان قلب
- تشنج
- اغما (ممكن است نشاندهنده پایین افتادن قندخون باشند). بلافاصله كمك بخواهید.
ـ بیحسی
- سوزن سوزن شدن
- یا درد در پاها یا دستها
ـ عفونتی كه در عرض 3 روز خوب نشود.
ـ درد قفسه سینه
ـ بدتر شدن علایم اولیه علیرغم پایبندی به درمان
علت ایجاد مرض قند
دلایل مختلفی برای كاهش تولید انسولین توسط لوزالمعده شناخته شده است و هر بیماری ممكن است به یكی از این دلایل دچار مرض قند شده باشد. این دلایل عبارتند از: وارثت (ژنتیك)، ابتلا به بیماریهای عفونی، شرایط محیطی و استرس.
عوامل ارثی
محققینی كه بر روی دوقلوهای یكسان و خانواده بیماران مبتلا به مرض قند تحقیق می كنند كشف كرده اند كه نقش عوال ارثی در ابتلای به هر دو نوع مرض قند اهمیت دارد. در دوقلوهای یكسان در صورتی كه یكی از آنها به مرض قند نوع 1 دچار باشد، 50 درصد احتمال دارد كه دیگری نیز به مرض قند مبتلا شود. اما در مورد مرض قند نوع 2، اگر یكی از دوقلوها به این بیماری دچار شود، دیگر حتماً به بیماری مبتلا خواهد شد. بسیار مشكل است كه پیش بینی كنیم كه چه كسی بیماری را به ارث می برد. در تعدادی از خانواده ها این بیماری شدیداً بین افراد خانواده شایع است و این افراد استعداد زیادی در ابتلاء به این بیماری دارند. دانشمندان در این خانواده ها موفق به پیدا كردن چندین ژن شده اند كه احتمالاً مسئول ایجاد این لوزالمعده را شروع كند كه چندین سال بعد اثر خود را نشان دهد.
شرایط محیطی
افرادی كه به مرض قند نوع 2 مبتلا می شوند اغلب رژیم غذایی غیر متعادلی داشته و چاق هستند. بطور قابل توجهی، افرادی كه از كشورهایی كه مرض قند در آنجاها زیاد شایع نیست به كشورهایی مهاجرت می كنند كه این بیماری در آنجا شیوع بیشتری دارد، آنها نیز در معرض خطر بیشتری برای ابتلای به این بیماری قرار می گیرند. تغییرات عمده در نحوه زندگی نیز می تواند احتمال ابتلاء یك شخص به دیابت را افزایش دهد. یك مثال خوب در این مورد، افراد جزیره نائورو می باشد. وقتی در این جزیره معادن فسفات كشف شد، مردم این جزیره پول یادی بدست آوردند و ثروتمند شدند. در نتیجه رژیم غذایی آنها نیز تغییر نمود و اضافه وزن پیدا كردند و بیشر از گذشته مستعد ابتلاء به مرض قند شدند.
تمام این موارد به اهمیت ارتباط بین رژیم غذایی، محیط زندگی و ابتلاء به مرض قند اشاره دارند. با اینحال هیچ ارتباط دقیقی بین بروز مرض قند و مصرف قند و شیرینی دیده نشده است.
مرض قند ثانویه
تعداد كمی از افراد هم وجود دارند كه بروز مرض قند در آنها بعلت ایجاد بیماری دیگری در لوز المعده می باشد. برای مثال بیماری پانكراتیت (التهاب لوزالمعده) می تواند باعث تخریب قسمت بزرگی از لوزالمعده شود. بعضی از افرادی كه به بیماریهای هورمونی دچار هستند مثل سندرم كوشینگ (افزایش تولید هورمون استروئید در بدن) یا آكرومگالی (افزایش تولید هورمون رشد در بدنت) ممكن است به عنوان یك عارضه جانبی از بیماری اصلی شان، به مرض قند نیز مبتلاء شوند. همچنین لوزالمعده می تواند بر اثر مصرف زیاد و طولانی مدت الكل نیز دچار آسیب شود.
استرس ها
گرچه بسیاری از افراد، وقوع ابتلاء به مرض قندشان را به بروز وقایع استرس زایی مثل تصادفات یا سایر بیماریها ربط می دهند اما اثبات یك ارتباط مستقیم بین استرس و مرض قند دشوار می باشد. توضیح این مسئله ممكن است در این حقیقت نهفته باشد كه افراد، پزشكشان را به دلیل بعضی از وقایع استرس زا ملاقات می كنند و در همین ملاقات ها است كه تصادفاً مرض قندشان تشخیص داده می شود.
