استیل سالیسیلیک اسید (آ اس آ) (نام شناختهشدهٔ تجاری آن آسپیرین است) یک داروی ضد التهاب غیر استروئیدی است که معمولا به عنوان ضد درد و تب بر مورد استفاده قرار میگیرد. این دارو بدون نسخه پزشک قابل تهیهاست. آسپرین یکی از پر طرفدارترین دارو ها در دنیاست . هر سال ۵۰۰۰۰ میلیون قرص آسپرین در جهان مصرف میشود. در بریتانیا هر فرد سالانه ۷۰ قرص آن را جدا یا همراه با مسکنهای دیگر ، کافیین یا ویتامین “ث” مصرف میکند. آسپرین علاوه بر خاصیت تسکین دهندگی ، تب بر و ضد التهاب هم هست ، ضمن اینکه اثرهایی نظیر ایجاد زخمهای گوارشی و جلوگیری از لخته شدن خون را نیز از خود نشان میدهد. اما مصارف امروزه آسپرین عبارتند از :پیشگیری از بیماریهای قلبی ۳۷.۶% ورم مفاصل ۲۳.۳% سر درد ۱۳.۸% بدن درد ۱۲.۲% و دردهای دیگر ۱۴.۱%
تاریخچه
پیشینه استفاده از ترکیبات دارویی حاوی سالیسیلیک اسید به دوران باستان بازمیگردد. بیش از ۳۵۰۰ سال پیش بشر این پودر را میشناخت. در سال ۱۸۰۰ یک باستان شناس آلمانی که در مصر تحقیق میکرد، با ترجمه یکی از پاپیروس های مصری متوجه شد که بیش از ۸۷۷ نوع مواد دارویی برای مصارف مختلف در مصر باستان شناخته شده بود که یکی از آنها سالیسیلیک اسید بود که برای برطرف کردن درد از آن استفاده میشد. در نوشتههای دیگری که در یونان بدست آمده است نیز مشخص شده که بشر حدود ۴۰۰ سال پیش از میلاد از شیره پوست درخت بید برای درمان تب و درد استفاده میکرده است. همچنین آنها هنگام زایمان زنان از این ماده برای کاهش درد استفاده میکردند. امروزه مشخص شده که ماده موجود در این شیره اسید سالیسیلیک است. در سال ۱۷۶۳ یك كشیش انگلیسی به نام ادوارد استون مقالهای در جلسه سلطنتی انگلستان ارائه داد كه در آن استفاده از برگ درخت بید را حتی در درمان مالاریا نیز موثر معرفی كرده بود. ۱۰۰ سال بعد یك پزشك اسكاتلندی با همین ترکیب توانست عوارض ناشی از رماتیسم را به طرز معجزه آسایی كاهش دهد. بعدها چارلز فردریگ گرهارت در سال ۱۸۵۹ موفق به تهیه استیل سالیسیلیک اسید ناخالص شد. و در ماه مارچ ۱۸۹۹ کمپانی بایر محصول خود بنام آسپرین را به ثبت رساند.
چارلز فردریک گرهارت. شیمیددان فرانسوی و کاشف آسپرین.
خصوصیات شیمیایی
آسپرین به صورت قرص های سفید یا بلور های سوزنی شکل یا به صورت پودرهای بلورین موجود میباشد،
خصوصیات
- وزن مولکولی آن ۱۸۰ میباشد.
- نقطه ذوب آن ما بین ۱۳۵ تا ۱۳۷ درجه سلسیوس میباشد.
- نقطه جوش آن ۱۴۰ درجه سلسیوس است که در این درجه حرارت تجزیه میگردد.
- آسپرین دارای بلورهای سوزنی شکل است.
- آسپرین در آب به مقدار کم و در الکل به مقدار زیاد محلول میباشد.
روش تهیه
یک گرم اسید سالسیلیک را داخل ارلن خشک ریخته و ۱/۵ میلی لیتر انیدرید استیک و ۱ الی ۲ قطره اسید سولفوریک غلیظ به آن اضافه کنید و با چرخش ارلن سعی کنید کلیه مواد با هم مخلوط شوند . ارلن را به مدت ۱۵ دقیقه در حمام اب در دمای ۶۰ درجه سانتیگراد نگه دارید و در این مدت محتویات ارلن رابا چرخش هم بزنید. پس از این مدت ۱۵ میلی لیتر اب سرد به ارلن اضافه کنید که اسپرین به صورت بلورهای جامد ظاهر میگردد. ان را با قیف بوخنر صاف کنید. برای خالص سازی اسپرین مقدار بدست امده را در ۳ میلی لیتر اتانول و ۷ میلی لیتر اب در گرما حل کنید و کریستالیزه نمایید.
کاربرد و مصارف
موارد مصرف آسپیرین شامل انواع دردهای متوسط تا خفیف، تب، بیماریهای التهابی همچون روماتویید آرتریت و کاوازاکی وبعنوان مهار كننده تجمع پلاكتی است است.
منع مصرف
مصرف این دارو در این موارد منع پزشکی دارد یا لازم است با احتیاط صورت گیرد:
- حساسیت به آسپیرین.
- مصرف دارو در ترکیب با استامینوفن یا کدئین یا سایر داروهای ضدالتهاب غیر استروئیدی
- حداقل یک هفته قبل از انجام عمل جراحی این دارو نباید مصرف شود.
- در موارد وجود زخم معده یا اختلالات انعقادی خونریزی دهنده.
- بیماران مبتلا به بیماریهای تنفسی همچون آسم یا بیماریهای کلیوی
- پولیپ بینی
- در كودكان مبتلا به آنفلوانزا ،آبله مرغان و فاویسم
- همراه با وارفارین
