هرچند به طور معمول و پس از سخن گفتن از بیماریهای ناشی از مصرف سیگار ابتدا ناراحتیهای قلبی در ذهن مجسم میشوند، اما باید گفت كه علاوه بر ایجاد بیماریهای قلبی ـ عروقی، ریوی و سرطانزا بودن، بیماری «برگر» از جمله دیگر بیماریهای ناشی از استعمال سیگار است كه تنها در افراد سیگاری دیده میشود.
دكتر محسن شهیدی فوق تخصص قلب در این باره به «جامجم» میگوید: بیماری برگر عبارت از مسدود شدن سرخرگهای كوچك و متوسط بدن به دليل التهاب رگهای خونی است كه در نهايت باعث تشكیل لخته میشود. وي ميافزايد: با توجه به اينكه از يكسو چون ظرفيت عروق خوني بدن خيلي بيشتر از نياز واقعي جريان خون است و از سوي ديگر بيماريهاي عروقي تا گرفتگي كمتر از 75 درصد يكرگ هيچگونه علائمي از خود نشان نميدهند، متاسفانه اين دسته از بيماريها بسيار به آرامي خود را نشان داده و معمولا در مراحل خطرناك، فرد متوجه بيماري خود ميشود.
علل
اين بيماري نوعي اختلال انسدادي عروق است كه در آن رگهای خونی دچار اسپاسم و در نهايت انسداد ميشوند.
دكتر شهيدي ميگويد: در بيماري برگر عدم خونرساني به بافت، برخي اوقات منجر به تحلیل عضلات و بروز زخمهاي دردناك روي انگشتان و نوك انگشتان دست و بخصوص پا ميشود. وي با بيان اينكه به احتمال زياد نيكوتين موجود در سيگار باعث مسدود شدن عروق فرد مبتلا ميشود ميافزايد: برخي اوقات بر اثر طولاني شدن انسداد رگها، لخته خوني ايجاد شده در بدن بيمار، زمينه ساز بروز سكته قلبي نيز ميشود. وي ميافزايد: این بیماری در افراد غیرسیگاری به ندرت بروز ميكند و حداكثر شیوع آن در مردان سیگاری 40ـ20 ساله است.
نشانهها
علائم برگر بيشتر در بافت اندام انتهايي بدن نظير انگشتان دست و پا ظاهر ميشوند. اين عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشكي كردستان ميگويد: از علائم اين بيماري ميتوان درد متناوب روي پا يا ساق پا (بخصوص هنگام ورزش)، تغيير رنگ و آبي شدن روي پا، احساس گرمي و گزگز در مواقعي كه انگشتان پا يا دست با سرما مواجه ميشوند، تحليل عضلات و در موارد حاد، بروز زخمهاي دردناك روي انگشتان و نوك پا را نام برد. دكتر شهيدي با توضيح اينكه سوزنسوزن شدن پاها در مواجهه با سرما در افراد سيگاري به دليل تصلب شرايين ايجاد شده متعاقب مصرف نيكوتين موجود در سيگار شدت بيشتري دارد، ميافزايد: عدم خونرساني به بافتهاي درگير بيماري برگر ممكن است منجر به ابتلا به قانقاريا و در نهايت قطع عضو فرد مبتلا شود.
تشخيص
سابقه بیماری در اعضاي خانواده، اضطراب، قرار گرفتن در معرض هواي سرد و همچنين ابتلا به بيماريهايي نظير آترواسكلروز (تصلب شرايين) از عوامل خطر افزايشدهنده ابتلا به بيماري برگر هستند. اين استاديار دانشگاه ميگويد: سونوگرافی (برای كمك به تشخیص كاهش جریان خون در رگهای محیطی) و آرتریوگرافی (عكسبرداری از سرخرگهای كوچك) برای تعیین محل ضایعات عروقی ميتواند در تشخيص زودهنگام بيماري مفيد باشد.
دكتر شهيدي یادآور میشود: احساس درد متناوب روی پا یا ساق پا هنگام ورزش در بیماری برگر میتواند با استراحت، بهبود نسبي یابد.
پيشگيري و درمان
با توجه به اينكه در هواي سرد، رگهاي خوني منقبض شده و جريان خون به انتهاي اندامها دچار اختلال ميشود، توصيه ميكنيم: افراد مبتلا به اين بيماري كمتر در معرض هواي سرد قرار گيرند، ناخنهاي خود را با احتیاط كوتاه كنند تا از وارد آمدن آسیب به پوست اجتناب شود و برای محافظت از پا از كفی مناسب و پوشش نرم داخل كفش استفاده كنند.
دكتر شهيدي ميگويد: هرچند كه در حال حاضر درمان قطعي براي اين بيماري وجود ندارد، اما ميتوان علائم آن را مدتی تحت كنترل درآورد. اين فوق تخصص قلب ميافزايد: هرچند داروهای گشادكننده عروقی در بيماري برگر تجویز ميشوند، اما اگر سیگاركشیدن ادامه یابد، این داروها تاثير ناچیزی در كنترل بيماري خواهند داشت، پس نبايد فراموش كرد كه اكثر موارد بروز اين بيماري با قطع مصرف سيگار مهار ميشود و تنها راه پيشگيري و درمان در حال حاضر، ترك سيگار است.
سعيد كريمي
جامجم
