عقل و اخلاق

نويسنده:امين مويدي
لازم نيست جامعه شناس باشي که بفهمي جامعه ما دچار زخم ها و دردهاي مهلکي است. به زعم من اگر به دقت واکاوي فقدان خرد و اخلاق و شيوع آن را در جاي جاي جامعه به وضوح مي بيني اما شايد جراتش را نداري که به تعبير مرحوم شريعتي رو در روي بيمار بايستي، چشم در چشمش بدوزي و فرياد بزني که بيماري در اعماق جان و بدنت رسوخ کرده است، بايد به فکر درمان عاجل باشي ورنه هلاک مي شوي. عجله کن!
بايد بپذيريم که هيچ يک از ما آن چنان که شايسته است، عقلمان را ورزيده نکرده ايم و براي حل مشکلاتمان به عقلمان رجوع نمي کنيم. به بهانه هاي واهي پاي استدلال را شکننده فرض کرده و به روش هاي غير استدلالي و بعضا احساسي پناه مي بريم. مگر نه اينکه راه استدلال و برهان عقلي يکي از منابع چهارگانه احکام و از مسلمات تفکر شيعي است. مگر نه اينکه در اعتقادات ما از عقل به عنوان پيامبر دروني انسان ياد شده است. مگر حديث (کلما حکم بالشرع حکم بالعقل )را فراموش کرده ايم. چرا حتي بدون آشنايي با مباني روش هاي عقلاني و استدلالي به خرافاتي که زيربناي عقلي و اعتقادي ندارند پناه برده و راه را براي کلاه برداري دون مايگان فراهم کرده ايم. واقعيت اين است که جامعه ما در تمام لايه هايش به عقلانيت نياز دارد اما حتي احساس نيازي هم به اين مهم نمي کنيم. عارضه نابودکننده ديگر رواج بي اخلاقي در جامعه ماست. سياست، جامعه، اقتصاد و خانواده به بحران بي اخلاقي گرفتار شده اند. بي اخلاقي هايمان را به راحتي توجيه مي کنيم و حتي پشيمان نمي شويم! مگر نه آنکه فلسفه بعثت پيامبر خاتم(ص) تمام کردن اخلاق است. پيامبر به روشني اهميت اخلاق را در حديث شريف (انما بعثت لا تمم مکارم الاخلاق )در جامعه اسلامي گوشزد مي کند. اساسا جوهره تفکر مذهبي پايبندي به اخلاق است؛ اخلاق هم فرمول ندارد. با مراجعه به فطرتمان اخلاق و بي اخلاقي را مي فهميم اما به آن توجهي نمي کنيم. بي اخلاقي و بداخلاقي با هيچ استدلالي پذيرفته نيست و تا زماني که بي اخلاقي و خردگريزي در فرد فرد ما وجود دارد اصلاح جامعه ممکن نيست.
منبع:همشهري جوان,شماره 224