معمولاً افراد در طول سالهای عمر خود صدها بار دچار سردرد میشوند. طبق آمارهای جهانی درحدود ۹۹ درصد مردم جهان در طول عمر خود سردرد را تجربه میکنند. سردرد صرف نظر از علت آن، به طور کلی در زنان و افراد جـوان بـیشتـر از مـردان و میـانسـالان اسـت. طبـق گـزارش انـجـمـن بـیـنالملـلی سـردرد(International Headache Society ;IHS) طبقهبندی سردرد، فهرست بسیار بلندی دارد. در این فهرست انواع سردردها با علتهای معلوم و نامعلوم قرار گرفتهاند که براساس علایم بالینی شناسایی میشود. سردردهای میگرنی یکی از این انواع است.
• سردردهای میگرنی از نوع سردردهای مزمن دورهای است. به طور متوسط سردرد میگرنی در افراد مبتلا، ۲۱ بار در سال یعنی بین ۱ تا ۲ بار در ماه اتفاق میافتد؛ ممکن است در برخی اشخاص هر چند ماه یک بار اتفاق بیفتد. به طور کلی بیش از یازده درصد مردم دنیا به یکی از سردردهای میگرنی مبتلایند. در حدود ۷۰ درصد بیماران میگرنی زن و ۳۰ درصد مرداند.
• معمولا ابتلا به میگرن دهها سال و حتی ممکن است تا افزون بر ۶۰ سالگی با رنج بسیار زندگی فرد مبتلا را تحت تاثیر قرار دهد. علاوه بر اختلالاتی که در زمان حمله سردرد میگرنی در فرد مبتلا ظاهر میشود، میگرن موجب اختلال در کیفیت زندگی، کاهش کارآیی و کاهش فعالیتهای شغلی میگردد. زمان مفید از دسترفته در افراد مبتلا به میگرن قابل توجه و از لحاظ اقتصادی غیرقابل جبران است. برای نمونه، بر حسب اعلان رسمی، هزینه زیان ناشی از سردردهای میگرنی در آمریکا سالانه افزون بر ۲۲ میلیارد دلار است. این رقم در سایر کشورها نیز به تناسب جمعیت و وضعیت اقتصادی بسیار سنگین بودهاست. بخش بزرگی از این هزینه بر دوش خانواده های بیماران سنگینی میکند.
• لازم است توجه شود که سردردهای دورهای علل و عوامل گوناگون دارد. ممکن است ناشی از مشکلات چشم، گوش، دندانها، مهرههای گردنی و سایر مهرههای ستون فقرات و یا تومورهای مغزی باشد. بنابراین باید با سردرد میگرنی اشتباه نشوند.
شیوع میگرن
در ایالات متحده شیوع میگرن در یک دوره یک ساله ۱۱/۷% (۱۷/۱% در زنان و ۵/۶% در مردان) یعنی رقمی در حدود ۲۹ میلیون نفر است. حدود ۴/۵% دیگر از جمعیت نیز مبتلا به میگرن احتمالی هستند، یعنی همه معیارهای میگرن همراه با اورا یا بدون اورا را به جز یکی از آنها دارا هستند و به داروهای میگرن نیز پاسخ میدهند. شیوع این بیماری در تمام طول زندگی به رقم ۲۵% در زنان و ۸% در مردان میرسد. میگرن مزمن که در ۱۵ روز یا بیشتر از هر ماه به مدت دست کم ۳ ماه بروز مییابد، میتواند در ۲%- ۱% از جمعیت در هر سال دیده شود. شیوع میگرن در سنین ۳۹-۳۰ سال هم در مردان (۷/۴%) و هم در زنان (۲۴/۴%) در بیشترین حد خود و در سنین ۶۰ سال و بالاتر در مردان (۱/۶%) و در زنان (۵/۰%) در کمترین حد خود است. تعداد حملات میگرن در هر ماه به ترتیب ذیل است: کمتر از یک حمله: ۲۳%، یک تا چهارحمله: ۶۳%، پنج تا نه حمله: ۹/۶% و نه تا چهارده حمله: ۴/۲%.
زمینه ژنتیکی میگرن چیست؟
سردرد میگـرنی اغلب یک پـدیـده ژنتیکی است و احتمال ابتـلای خویشاوندان درجه اول یک فرد مبتلا به میزان ۴-۱/۵ برابر بیشتر است. بیشترین احتمال در مبتلایان به میگرن همراه با اورا، با شروع در سنین پایین و همراه با حملات شدید و ناتوانکننده مشاهده میشود. تا ۶۱% از موارد میگرن وارثتی هستند.
علت میگرن چیست؟
علت میگرن ناشناخته است. میگرن اغلب به صورت یک اختلال دورهای که باعث اختلال در درک طبیعی در روندهای حسی مانند درد، نور و صوت میشود، تظاهر میکند. ممکن است میگرن ناشی از اختلال در کانالهای یونی باشد. به عنوان شاهدی از این توجیه میتوان به نوع نادر میگرن همیپلژیک خانوادگی اشاره کرد. مطالعات تصویربرداری کارکردی نشاندهنده فعال شدن مرتبط با میگرن در ناحیه خلفی – جانبی پل مغز بودهاند. علایم نورولوژیک همراه (مثلاً اورا) احتمالا معادل انسانی پدیده تجربی سرکوب گسترشیابنده کورتکس (به عنوان مثال در کورتکس اکسیپیتال در اورای بینایی) در حیوانات هستند.
بیماریهای همراه با میگرن کدامند؟
اختلالات متعددی در همراهی با میگرن مشاهده میشوند: از جمله: بیماریهای قلبی- عروقی و بیماریهای عروقی مغز (پرفشاریخون/ کمفشاری خون، رینود، پرولاپس دریچه میترال، آنژین قلبی/ انفارکتوس میوکارد، سکته مغزی)، اختلالات روانی، اختلالات عصبی (صرع، ترمور اولیه، سرگیجه وضعیتی خوشخیم و نشانگان پاهای بیقرار)، اختلالات گوارشی (نشانگان روده تحریکپذیر) و سایر اختلالات (آسم، آلرژیهای آتوپیک، آندومتریوز و فیبرومیالژی). اختلالات روانپزشکی از جمله شایعترین بیماریهای همراه با میگرن هستند. احتمال ابتلا به افسردگی در مبتلایان به میگرن ۰/۴- ۲/۲ برابر بیشتر است. به علاوه میگرن با اختلال اضطراب فراگیر (نسبت شانس: ۵/۳-۳/۵)، اختلال پانیک (نسبت شانس: ۳/۷) و اختلال دوقطبی (نسبت شانس: ۷/۳-۲/۹) همراهی دارد.
