خبرگزاري آريا-مراسم گراميداشت ياد قربانيان فاجعۀ اتمي چرنوبيل در کي يف، پايتخت اوکرايين برگزار شد.
به گزارش سرويس بين الملل خبرگزاري آريا به نقل از يورو نيوز، در اين مراسم که راس ساعت 1:23 دقيقۀ بامداد روز سه شنبه، درست 25 سال پس از انفجار راکتورهاي اين نيروگاه اتمي برگزار شد، رهبر ارتدوکسهاي جهان نيز حضور داشت و براي قربانيان اين فاجعه دعا کرد.
قرار است امروز، سه شنبه، ديميتري مدوديف، رييس جمهوري روسيه نيز براي شرکت در مراسم يادبود اين حادثه به منطقۀ چرنوبيل سفر کند. وي روز دوشنبه با حضور در مراسمي به متخصصاني که در زمان انفجار نيروگاه اتمي چرنوبيل اقدام به پاکسازي و مهار انفجار کرده بودند، نشان لياقت اعطا کرد. رييس جمهوري روسيه به هنگام اعطاي اين نشان اين افراد را مردان بزرگي دانست که برخلاف دولت کمونيست آن هنگام به کشورشان خدمت کرده اند. وي همچنين تاکيد کرد گفتن واقعيت و کتمان نکردن ماجرا در چنين مواقعي وظيفۀ دولت هاست.
بيش از 600 هزار متخصص پس از وقوع انفجار در راکتور شمارۀ چهار نيروگاه اتمي چرنوبيل در صدد مهار اين فاجعۀ اتمي بودند. از اين ميزان متخصص روسي، امروز 90 هزار نفر به معلوليت هاي جسمي ناشي از تشعشعات راديو اکتيو دچار شده اند.
روز 26 آوريل 1986 راکتور شمارۀ چهار نيروگاه اتمي چرنوبيل در اوکرايين کنوني در نتيجۀ يک خطاي انساني منفجر شد. ميزان راديو اکتيو نشت شده در فضا در نتيجۀ اين انفجار 200 برابر بيشتر از بمب اتمي بود که در هيروشيما منفجر شد.
فاجعه اتمي چرنوبيل در سال 1986رخ داد و تا 4سال بعد صدها هزار نفر نظامي، غيرنظامي و آتش نشان در اين منطقه مشغول تميزكردن پرتوها بودند.
در مجموع در چرنوبيل حدود 830 هزار نفر مشغول پاكسازي منطقه بودند كه تا سال 2005 بين 112 تا 125هزار نفر از اين افراد جان خود را از دست داده اند.
بيش از90 درصد از افراد باقيمانده نيز مبتلا به سرطان، صدمه مغزي، فشار خون بالا و همچنين مشكلات معده و روده بزرگ هستند.
طبق اين گزارش افزايش قابل توجهي نيز از سقط جنين در اين منطقه گزارش شده است.
درهمين حال ، بسياري از كودكان مبتلا به سرطان تيروئيد نيز در منطقه شناسايي شده اند و بعد ها در تعدادي از اين افراد تومورهاي بدخيم مشاهد شده است
دولت کمونيست آن هنگام شوروي سابق در ابتدا سعي کرد اين انفجار را مخفي نگه دارد و سپس با منتشر شدن اخبار در مورد اين انفجار ابعاد آن را کوچک تر از حد واقعي نشان داد. دولت وقت شوروي سابق سه روز پس از انفجار و زماني که ابرهاي آغشته به راديو اکتيو به مرز سوئد رسيدند مجبور به اعلام رسمي اين فاجعه کرد.
نگاهي دوباره به سانحه اتمي چرنوبيل
حادثه راکتور چرنوبيل در آوريل 1986 بزرگترين سانحه هسته اي دنيا است که در آن زمان به دليل وقوع در پشت "پرده آهنين" و پنهان کاري مقامات شوروي سابق موجب نگراني هاي بسياري در دنيا شد.
به گزارش خبرگزاري آريا به نقل از بي بي سي، ساعت 1:23 بامداد روز شنبه 26 آوريل، انفجاري در يکي از 4 راکتور مجتمع هسته اي چرنوبيل، واقع در 110 کيلومتري شمال کيف پايتخت اوکراين، روي داد.
دو روز پس از آن حادثه، ذرات راديواکتيو حتي در سوئد هم کشف شد، ولي مقامات شوروي سابق تمام روز از قبول اينکه يک حادثه غير عادي اتمي در آن کشور اتفاق افتاده خودداري کردند.
سرانجام در ساعت 9 شب، پس از آنکه ديپلماتهاي سوئدي گفتند که درصدد "اعلام خطر رسمي" به مقامات آژانس بين المللي انرژي اتمي هستند، مسکو يک بيانيه رسمي پنج خطي به قرار زير صادر کرد:
"حادثه اي در مجتمع هسته اي چرنوبيل اتفاق افتاده است. يکي از راکتورهاي اتمي صدمه ديده است. اقدامات لازم براي از بين بردن اثرات حادثه انجام شده است. به قربانيان حادثه کمک شده است. يک کميسيون دولتي تعيين شده است."
ولي واقعيت اين بود که لغت "صدمه" وخامت سانحه اتمي که در آن هسته مرکزي راکتور ذوب شده بود، قسمت گرافيت آن در آتش مي سوخت و ستون مواد راديواکتيو آن هزاران متر به آسمان مي رفت، را به طور کامل توصف نمي کرد.
بيانيه رسمي مقامات شوروي سابق تنها براي تعداد کمي از افراد در خارج اين کشور قابل استناد بود. اين در حالي بود که مردم اين کشور که بيش از همه در معرض تشعشعات اتمي بودند چيزي در مورد حادثه نمي دانستند.
مراسم رژه ماه مه
دو هفته پس از وقوع حادثه تشعشعات هسته اي به مقدار زيادي فروکش کرد. تنها در آن زمان بود که يوگني وليکوف، فيزيکدان اتمي و يکي از مقامات شوروي سابق به تشريح ابعاد حادثه پرداخت.
به گفته آقاي وليکوف، "تا به حال احتمال وقوع واقعه اي فاجعه آميز وجود داشت. مقدار زيادي از سوخت هسته اي و گرافيت در راکتور در حالت افروختگي قرار داشت."
متاسفانه در شوروي سابق، اشخاصي که بيش از همه در معرض تشعشعات هسته اي قرار گرفته بودند کمتر از همه در مورد حادثه اطلاع داشتند.
تعداد افراد تخليه شده
• 49000 تن از پريفيات 36 ساعت پس از وقوع حادثه تخليه شدند.
• تعداد افراد تخليه شده در سال 1986 از شعاع 30 کيلومتري راکتور: 116000
• تعداد افراد تخليه شده در سالهاي بعد: 220000
• تعداد افراد ساکن در مناطق آلوده شده در بلاروس، روسيه و اوکراين: 5 تا 8 ميليون نفر
به طور مثال، مردم در پريفيات، شهري که براي زندگي کارکنان چرنوبيل و خانواده هايشان در دو کيلومتري آن مجتمع ساخته شده بود، به زندگي عادي خود ادامه مي دادند.
بسياري از مردم اين شهر روز شنبه از خانه هايشان بيرون رفتند تا از هواي گرم بهاري لذت ببرند. 16 مراسم عروسي در آن روز برگزار شد.
شهر پريفيات تنها بعد از 36 ساعت پس از وقوع حادثه تخليه شد و تخليه ساکنان روستاهاي مجاور نيز هفته ها به طول انجاميد.
در کيف پايتخت اوکراين، مردم پنچ روز پس از حادثه، بدون اطلاع از اينکه در معرض تشعشات هسته اي هستند، "مراسم رژه ماه مه" را برگزار کردند.
پنهانکاري و اشتباه
پنهانکاري مقامات شوروي سابق در مورد سانحه چرنوبيل موجب زياده گويي و اشتباه در مطبوعات و رسانه هاي غربي شد.
برخي خبرگزاري هاي غربي در آن زمان تلفات چرنوبيل را حدود 2000 تن گزارش کردند.
آمريکا نيز که از طريق ماهواره هاي جاسوسي خود چرنوبيل را زير نظر داشت و تنها منبع مستقل اطلاعات در خارج از شوروي سابق به شمار مي آمد هم نظر مشابهي داشت.
تلفات چرنوبيل
• بيماري حاد ناشي از تشعشع اتمي در سال 1986: 28 تن
• بيماري حاد ناشي از تشعشع اتمي در سال هاي ديگر: 19
• افرادي که در زمان انفجار کشته شدند: 2
• مرگ در اثر سرطان گواتر در کودکان ( بر اساس گزارش سازمان ملل 1992-2002): 15
• پيش بيني مرگ در اثر سرطان: (سازمان ملل: 4000) (صلح سبز: 93000)
روز 29 آوريل يکي از مقامات پنتاگون، وزارت دفاع آمريکا، به شبکه تلويزيوني ان بي سي آمريکا گفت که به نظر مي رسد رقم 2000 تن کشته درست باشد زيرا حدود 4000 تن در مجتمع کار مي کردند.
مقامات آمريکايي و نيز شبکه تلويزيوني آمريکايي سي بي اس نيز روز بعد خبر دادند که راکتور ديگري در چرنوبيل در معرض خطر است.
ولي واقعيت اين بود که امدادگران در روز اول سانحه از گسترش آتش به راکتور سوم جلوگيري کرده بودند.
قهرمان واقعي
با اين همه، روز اول ماه مه 1986 تيم امدادگران در محل حادثه به شدت از احتمال افزايش سطح تشعشعات هسته اي در راکتور صدمه ديده نگران بودند.
همچنين کارشناسان بيم داشتند که هسته مرکزي ذوب شده قسمت پايه راکتور را هم ذوب کند يا بخش پايه راکتور فروريزد و در نتيجه تماس هسته ذوب شده با مخزن آبي که در بخش پايين راکتور قرار داشت انفجار ديگري را سبب شود.
کارشناسان از اين هراس داشتند که انفجار دوم از انفجار اول قوي تر باشد و هسته مرکزي ذوب شده به سطح زمين برسد و در نتيجه منابع آب زيرزميني شهر کيف با جمعيت حدود 2.5 ميليون را آلوده کند.
ولي قهرمانان حادثه چرنوبيل امدادگراني بودند که علي رغم تشعشعات اتمي راکتور، به محل حادثه شتافتند تا آتش سوزي را با آب و نيتروژن مايع از هوا و زمين مهار کنند.
آنها همچنين با استفاده از هليکوپتر شن و برگ خشک بروي راکتور ريختند، در مخزن آب پايين راکتور شنا کردند تا دريچه تخليه آب را باز کنند و سرانجام سطح بيروني راکتور را با پوششي از بتون و فولاد پوشاندند.
رابرت گال، پزشک آمريکايي، نيز به مسکو رفت تا با عمل جراحي مغز استخوان بر روي بيماراني که از عوارض تشعشع اتمي چرنوبيل رنج مي بردند به قربانيان سانحه کمک کند.
در نهايت، رئيس مجتمع و مسوولين ارشد چرنوبيل به خاطر تخطي از اصول ايمني مقصر شناخته شده و زنداني شدند.
طرح معيوب
ولي 20 سال پس از وقوع سانحه چرنوبيل داستان هاي متفاوتي درباره حادثه گفته مي شود.
معلوم شده است که هيچکدام از تدابيري که براي مهار هسته مرکزي راکتور بکار گرفته شده بود خيلي موثر نبوده است.
گفته مي شود که بيشتر موادي که از هليکوپترها به بيرون ريخته شدند به اهداف خود اصابت نکردند. همچنين، عمليات آتش نشاني با نيتروژن مايع خيلي زود متوقف شد و بخشي از هسته مرکزي ذوب شده وارد مخزن آبي که در پايين راکتور قرار داشت، شده بود.
خوشبختانه بجاي انفجار، تماس هسته ذوب شده و آب راکتور به تشکيل ماده سنگ شکلي انجاميد و بقيه سوخت راکتور هم در اتاق هاي پاييني آن به شکل جامد تبديل شد.
اما هيچکدام از عمل هاي جراحي مغز استخوان رابرت گال، پزشک آمريکايي، موفق به حفظ جان بيماران نشد.
اين سوال در حال حاضر مطرح است که آيا تخليه هزاران تن از منطقه اصلا تصميم درستي بود يا نه؟
اين در حالي است که بسياري از مردم جابجا شده از مشکلات اجتماعي متعددي رنج مي برند و سلامتي مردمي که در مناطق آلوده باقي مانده اند از آنچه که انتظار مي رفت بهتر است.
ما حالا فهميده ايم که بيشتر مقرراتي که مجتمع چرنوبيل متهم به تخلف از آنها شدند، پس از وقوع سانحه تدوين شده بودند و مشکل اصلي اي که به سانحه چرنوبيل انجاميد طرح معيوب راکتور هسته اي بوده است