مشكلات خواب کودکان

شیو ه های خواباندن کودک کم خواب و تنظيم ساعت خواب كودكان ، بي خوابي شبانه ،  راه رفتن درخواب ، جدول خواب کودکان در شبانه روز

خواب کودکان دغدغه والدین
بعضی والدین از پرخوابی کودکانشان نگرانند که می‌گویند بچه من تا سرش روی بالش می‌رود می‌خوابد و به سختی او را بیدار می‌کنم و بعضی والدین از .... بعضی والدین از پرخوابی کودکانشان نگرانند که می‌گویند بچه من تا سرش روی بالش می‌رود می‌خوابد و به سختی او را بیدار می‌کنم و بعضی والدین از کم خوابی کودکانشان نگرانند و می‌گویند وروجک من که اصلا خواب ندارد و نمی‌گذارد ما یک نفس راحت بکشیم. اما در پاسخ به این والدین نگران می‌توان گفت:

اخیرا دانشمندان سوئیسی به این نگرانی پاسخ دادند: آنها با تحقیق روی سه تا پنج کودک 1 تا 10 ساله متوجه شدند کودکان از نظر میزان خواب با یکدیگر تفاوت قابل توجهی دارند و اگر کودکی کم خواب یا پرخواب باشد در سراسردوران کودکی به همان صورت باقی می‌ماند. نکته جالبتر این تحقیق آن است که مشخص شده بعد از 10 سالگی نیز عادت خواب دراکثر بچه‌ها ثابت باقی می‌ماند. به این ترتیب ساختار بیولوژیک (ساعت درونی) در کودک در تعیین مقدار خواب مورد نیاز کودکان نقش مهمی‌ایفا می‌کند و میزان خواب طبیعی از کودکی به کودک دیگر متفاوت است. البته احتمالا عوامل دیگری از قبیل محیط کودک، ژنتیک و عادت اطرافیان نیز بی تاثیر نیست.

در واقع والدین بایستی میزان خواب کودک خود را ارزیابی کنند و آن را بپذیرند زیرا همانطور که گفتیم میزان خواب کودک با کودک دیگر متفاوت است.

 اما چگونه می‌توان میزان خواب کودکمان را ارزیابی کنیم؟
اگر کودک صبح بدون مشکل بیدار شود و در طول روز خواب آلود و بدخلق و کسل نباشد مشخص است که خواب شب او خوب و کافی بوده در غیر اینصورت بایستی میزان خواب او را بیشتر کرد. درهر حال با توجه به تفاوت میزان خواب هرکودک بعد ازمدتی حساب آن دست والدین می‌آید اما در این زمینه محققان باز هم والدین را تنها نگذاشته و با تخمین مقدار خواب بچه‌ها در سنین مختلف والدین را دراین زمینه یاری داده اند:
 
نوزاد یک روزه تا یک ماه:
نوزادان معمولا بین 15 تا 18 ساعت در شبانه روز می‌خوابند اما دوره خواب آنها کوتاه و حدود دو تا چهار ساعت است. کودکان نارس معمولا به خواب بیشتری نیاز دارند و با توجه به اینکه نوزادان هنوزساعت بیولوژیک درونی یا ریتم شبانه روزی ندارند الگوی خواب آنها به چرخه روز و شب ارتباط ندارد.
در حقیقت نیاز آنها به خواب اصلا قابل پیش بینی نیست و در این مورد هم کاری ازکسی ساخته نیست بایستی این دوران با صبر و خونسردی بگذرد. به عبارتی والدین بایستی با ساعت کودک تنظیم شوند چون خواب کودک در این دوران قابل تنظیم نیست.

نوزاد یک تا دو ماه:
در این دوران که خنده و هیجانات کودک شروع می‌شود الگوی خواب منظم تر می‌شود و طولانی ترین دوره خواب چهار تا شش ساعت می‌باشد که بیشتر بعد از ظهرهاست تا شب. دراین دوران طولانی ترین بیدار باش دو ساعت است و بعد از آن خسته می‌شود و می‌خوابد.
لطفا به این نیازکودک احترام بگذارید چون اگر بچه را زیاده از حد بیدار نگهداریم تا خسته تر شود و راحت تر بخوابد نتیجه عکس حاصل می‌شود. در این صورت کودک برای خواب مقاومت می‌کند و ترشح هورمون‌های خاص موجب بیداری شبانه کودک می‌شود.

نوزاد سه تا چهار ماه:
در این دوران سه چهارم خواب کودک شبهاست و روزها با سه بار چرب زدن سپری می‌شود. دراین دوران چرخه روز و شب کودک پایدارترمی‌شود اما هنوز نظم ندارد و نمی‌توان برنامه مشخصی برایش تعیین کرد. در این دوران کودک اجتماعی‌تر شده و تمایل بیشتری به بازی دارد به این دلیل درمقابل خواب شب مقاومت می‌کند.
 
نوزاد چهار تا هشت ماه:
در این دوران است که باید الگوی خواب سالم را در کودک به وجود آورد. از آنجایی که در این دوران الگوی خواب کودک به بزرگسالان شباهت بیشتری پیدا می‌کند توجه کنید که به نیازهای خواب کودکتان حساس باشید و سبک زندگی خود را با او هماهنگ کنید. اگر تا دیر وقت بیدارید و او را هم بیدار نگه می‌دارید این یک عادت غلط است و کم خوابی برایش نهادینه می‌کنید که درست به اندازه سو تغذیه برای کودک مضر است.
به همین دلیل برای کودک خود الگوی خواب منظمی ‌در نظر بگیرید و به آن پایبند باشید. بچه‌ها ممکن است در این سن صبح‌ها زود بیدار شوند حدود شش – پنج و دوباره بخوابند.
کودکان شش ماهه حدود دو تا سه ساعت چرت روزانه دارند که معمولا اولین چرت آنها حدود 9 تا 10 صبح است و یک ساعت طول می‌کشد. چرت بعدی 12 ظهر است و یک تا دو ساعت طول می‌کشد و چرت عصرگاهی بین سه تا پنج بعد از ظهر متغیر است و مدت زمان متفاوتی دارد. محققان توصیه می‌کنند هیچ گاه نگذارید کودک بعد از سه بعد از ظهر بخوابد در عوض شب او را زودتر بخوابانید.

نوزاد 9 تا 12 ماه:
کودک شب‌ها 10 تا 12 ساعت می‌خوابد و دو بار در روز چرت می‌زند دیگر به شیرخوردن شبانگاهی نیاز چندانی ندارد. با توجه به اینکه در این دوران سومین چرت روزانه حذف می‌شود ممکن است شبها زودتر بخوابد. البته این مساله بسته به کودک فرق می‌کند.
جالب این است که در این سن اگر فقط 20 دقیقه درمقدار خواب او تغییر اتفاق نیفتد بر روی رفتار او اثر زیادی دارد.
هرگز به خاطر یک خواب کامل شبانه چرت بچه را حذف نکنید چون این عمل باعث خستگی و بد خلقی او شده و کودک شب سخت تر و بامقاومت می‌خوابد و تا صبح چند بار بیدار می‌شود.
 
کودک یک تا سه سال:
در این دوران چرت صبحگاهی او حذف می‌شود و فقط یک بار در روز آن هم برای 1/5 تا دو ساعت چرت می‌زند. این تغییر گاهی باعث دردسر می‌شود چون برای بعضی کودکان یک بار چرت زدن کافی نیست و دو بار چرت زدن هم زیاد است.
اگر چنین کودکی دارید شب او را کمی‌ زودتر بخوابانید تا استراحت کافی داشته باشد و از خیر چرت صبحگاهی او بگذرید. اگر بچه‌های 21 تا 36 ماهه فقط یک بار چرت روزانه احتیاج دارند که بین 1 تا 5/3 ساعت متغیر است. این کودکان معمولا بین 7 تا 9 شب می‌خوابند و بین 6 تا هشت صبح بیدار می‌شوند. برای کودکانی به این سن بهتر است خواب شبانه ون چرت آنها منظم باشد اما خیلی هم در این موارد سخت گیری نکنید چون نتیجه عکس می‌دهد.
 
کودک 3 تا 6 ساله:
معمولا دراین دوران کودکان نه شب به بسترمی‌روند و حدود شش تا هشت صبح بیدار می‌شوند. اکثر بچه‌ها در سن سه سالگی هنوز چرت روزانه دارند ولی تا سن پنج سالگی این چرت کوتاه تر و یا حذف می‌شود.
در این دوران هم توجه به نیاز خواب کودک از واجبات است. مهدکودک یا کلاس‌های ورزشی یا ... گاهی باعث حذف چرت عصرگاهی می‌شود. دراین صورت باید برنامه خواب شبانه بچه را تغییر دهید (مثلا او را زودتر بخوابانید) و هیچوقت به اصرار چرت روزانه او را حذف نکنید. توجه کنید که خواب تاثیر زیادی بر خلق و خوی کودک می‌گذارد. کم خوابی باعث بروز مشکلات رفتاری مثل حالت تهاجمی، تدافعی، عدم پذیرش شرایط، رفتار متضاد و مخالف و گاهی بیش فعالی می‌شود.

کودک 7 تا 12 سال:
در این سنین ب توجه به فعالیت‌های اجتماعی مدرسه و غیره زمان خواب شبانه دیرتر می‌شود و به حدود ساعت هشت تا 10 شب می‌رسد. مقدار خواب هم بین 9 تا 12 ساعت در شبانه روز متغیر است. توجه کنید دراین سنین هنوز میزان خواب کافی برای کودک اهمیت ویژه‌ای دارد و کم خوابی باعث خواب آلودگی روزانه کودک می‌شود و ضعف درسی به همراه دارد.

مشکلات خواب

معمولاً کودکان زير 5  سال بيش از بقيه دچار مشکلات خواب مي شوند ، ولي اين مشکلات در کودکان بزرگتر نيز ديده مي شود . مشکلاتي که در اين مبحث به آنها اشاره مي شود ، اغلب گذرا هستند . اين اختلالات بندرت ممکن است علامت اضطراب و در مواردي نشانه اي از يک مشکل جدي رفتاري باشند .

* بي خوابي شبانه

اغلب کودکان در سن يکسالگي شب ها به طور طبيعي مي خوابند ، اگر کودکي بعد از سن يکسالگي ، نتواند شب ها بخوابد و يا در طول شب از خواب بيدار شود ، بايد علت آن را مشخص نمود . علل احتمالي اين مشکل ممکن است ، نداشتن زمان معين براي خواب ، زود به تختخواب بردن کودک و همچنين ترس از تاريکي باشد .

تعيين زمان مشخص براي خواب و سخت گيري و جديت نسبت به آن ،‌ در رفع اين مشکل مؤثر است . اگر کودک از تاريکي مي ترسد ، استفاده از چراغ خواب مفيد است . در مورد کودکان بزرگتر استفاده از تشويق و جايزه دادن مؤثر است .

چه زماني بايد به پزشک مراجعه کرد ؟

در صورتي که بي خوابي کودک غيرقابل تحمل شده ، به پزشک کودک خود مراجعه نمائيد . او از شما مي خواهد تا الگوهاي خواب و زمان هاي معمول خواب کودک را کنترل نموده و سپس تغييراتي در جهت تنظيم الگوي خواب کودک ايجاد نمائيد . با به کار بردن اين روش ، در خلال چند هفته ، خواب کودک به حال طبيعي برمي گردد .

*‌ کابوس هاي شبانه

ديدن خواب هاي ترسناک در کودکان سنين 5 تا 6 سال شايع است . اين کابوس ها اغلب ناشي از تجربيات ناخوشايند کودک در طول روز نظير ديدن فيلم هاي ترسناک ويديويي است . گاهي اوقات ، کابوس شبانه ناشي از اضطراب است .

توصيه هاي لازم

هنگامي که کودک در اثر يک کابوس شبانه از خواب مي پرد ، او را آرام کنيد تا دوباره بخوابد . گاهي اوقات براي جلوگيري از ايجاد کابوس لازم است کودک را از تماشاي تلويزيون منع کرد . باز گذاشتن در اتاق خواب و يا روشن گذاشتن چراغ نيز ممکن است به حل اين مشکل کمک نمايد . در بعضي از کودکان ، بحث و گفتگو در مورد کابوس مؤثر است . در صورتي که کابوس هاي کودک به طور مرتب و دايمي بروز مي کند ، او بايد توسط پزشک مورد معاينه قرار گيرد . بعد از سن 6  سالگي ، کودکان کمتر دچار کابوس شبانه مي شوند ، ولي همه افراد در تمام سنين ، گاهي دچار کابوس مي شوند .

* وحشت شبانه

کودکان سنين 4 تا 7 سال ، بيش از سايرين مستعد اين اختلال هستند . وحشت شبانه معمولاً دو ساعت بعد از خوابيدن ايجاد مي شود . پيش از ايجاد آن کودک بتدريج و به صورت پيشرونده دچار بي قراري مي شود . در خلال وحشت شبانه ، کودک بيدار و وحشت زده بنظر مي رسد و ممکن است فرياد بزند و يا ناله کند . لازم به ذکر است که کودک در اين حالت بيدار نيست و به راحتي نيز بيدار نمي شود و به آرام کردن نيز پاسخي نمي دهد .

اگر زمان بروز اين اختلال را نمي دانيد ، سعي کنيد کودک را در مرحله بي قراري اوليه که  15 دقيقه پيش از بروز وحشت شبانه ايجاد مي شود ،‌از خواب بيدار کنيد . در صورتي که وحشت شبانه ايجاد شده باشد ، کار زيادي از شما ساخته نيست و فقط مي توانيد در کنار او بمانيد .

چه زماني بايد به پزشک مراجعه کرد ؟

اگر وحشت شبانه چندين نوبت در هفته تکرار مي شود . به پزشک مراجعه کنيد . پزشک ممکن است براي مدتي کوتاه ، داروهاي خواب آور براي کودک تجويز کند تا عمق خواب کودک تغيير نمايد . با استفاده از اين روش ، بعد از مدتي اين مشکل برطرف خواهد شد .

* راه رفتن درخواب

اين مشکل معمولاً در کودکان سنين  6 تا 12 سال ديده مي شود . کودک در حين خواب از رختخواب خارج مي شود و در اطراف راه مي رود و اغلب بعد از چند دقيقه به رختخواب خود برمي گردد . در اين موارد اقدامي جز اطمينان از سلامت کودک و رعايت مسائل ايمني ضرورت ندارد . سعي نکنيد تا او را از خواب بيدار نمائيد . در صورت نياز ، فقط او را به آرامي به رختخواب خود هدايت کنيد .

راه رفتن در خواب در اغلب کودکان بعد از رسيدن به سن بلوغ برطرف مي شود و فقط در عده کمي اين مشکل در تمام طول زندگي باقي خواهد ماند