«ریچارد استر» محقق و استاد موسسه معدن و تکنولوژی در نیومکزیکو و رئیس انجمن لرزه شناسی آمریکا به پرسش‌های خبرگزاری مهر درباره زمین لرزه اخیر ژاپن و احتمالات دانشمندان درباره زمین لرزه‌ای که ممکن است تهران را به شدت تهدید کند پاسخ داده است.

به گزارش خبرنگار مهر، زمین لرزه ژاپن همه را شوک زده کرد و وقوع سونامی مهیب پس از آن، کشته شدن هزاران انسان و ویرانی شهرهای مختلف این کشور پیشرفته و صنعتی و بدتر از همه تخریب نیروگاه اتمی فوکوشیما دائیچی که نشت مقادیر زیادی مواد رادیو اکتیو به محیط اطراف و آب دریا را در پی داشت طی یک ماه گذشته به یکی از اصلی ترین نقاط تمرکز رسانه‌های جهان تبدیل شده و کشورهای کمتر توسعه یافته را در نگرانی شدیدی فروبرده است.

دانشمندان نیز در این میان دست از کار نکشیده‌اند و این فاجعه طبیعی را از زوایا و دیدگاه‌های مختلف علمی مورد بررسی قرار داده‌اند تا راهکارهایی برای کنترل نشت مواد سمی و سر و سامان دادن به وضعیت آشفته شهرهای سونامی زده یافته و به بررسی علل زمین لرزه و احتمال وقوع دوباره چنین زمین لرزه‌ای در جایی دیگر از جهان بپردازند.

هفته گذشته گروهی از همین دانشمندان سوالی مهم را مطرح کردند: آیا زمین در دوره‌ای جدید از وقوع زمین لرزه‌های مهیب قرار گرفته است؟ سوالی که هنوز پاسخی برای آن یافته نشده است اما «ریچارد استر» محقق و استاد موسسه معدن و تکنولوژی در نیومکزیکو و رئیس انجمن لرزه شناسی آمریکا که خود یکی از طراحان این سئوال به شمار می‌رود در گفت‌وگوی مشروح با خبرگزاری مهر درباره زوایای مختلفی از این فاجعه طبیعی سخن گفته است:


* خبرگزاری مهر: آقای استر؛ آیا ما واقعا در عصر وقوع زمین لرزه‌های مهیب زندگی می‌کنیم؟ دوره‌ای خاص که سیاره زمین فعالیت‌های شدیدتری از خود نشان می‌دهد؟

ریچارد استر ـ رئیس انجمن لرزه شناسی آمریکا: دلیلی بر اثبات وجود چنین دورانی ندارم. می‌توانم نتیجه بگیرم که ما در دورانی از وقوع زمین لرزه‌های جهانی قرار گرفته ایم. به این معنی که زمین لرزه‌های بزرگ می‌توانند در نواحی مجاور خود پس لرزه‌های شدیدی را خلق کنند و بر روی گسلهای بزرگ نزدیک به مرکز زمین لرزه فشار شدیدی وارد آورند. از این رو زمین لرزه‌ها به طور حتم می‌توانند تاثیر کوتاه-بردی بر روی گسلهای اطراف خود داشته باشند اما تاثیر دور-برد (برای مثال تاثیر زمین لرزه ژاپن بر روی شمال غرب آمریکا) احتمالا امکان پذیر نیست. با این حال زمین لرزه‌هایی نیز وجود دارند که محاسبه عملکرد آنها در این زمینه کمی دشوار است.

* وقوع چنین پس لرزه‌های شدیدی در ژاپن امری عادی است؟ چنین پس لرزه‌های شدیدی می‌توانند یک شهر را در کشوری دیگر کاملا ویران کنند، آیا رابطه مستقیمی میان شدت زمین لرزه اول و پس لرزه‌های پس از آن وجود دارد؟

- بله. زمین لرزه‌های بزرگ پس لرزه‌های بزرگی از خود به جا می‌گذارند به طوری که زمین لرزه اخیر 9 ریشتری ژاپن می‌تواند فعالیتهای لرزه‌ای زمین را برای یک دهه افزایش دهد، برای مثال امکان دارد وقوع پس لرزه‌های 7 ریشتری در این منطقه افزایش پیدا کند.

* آیا پیش از این نیز زمین لرزه‌ای چنین مهیب در این گسل خاص اقیانوسی رخ داده و این گسل پیش از این نیز بر روی زمین آثار تخریبی از خود به جا گذاشته است؟

- زمین لرزه‌ای که در 9 جولای سال 869 در این منطقه رخ داد، بسیار مشهور بوده و بارها و بارها بررسی و مطالعه شده است. شدت این زمین لرزه 8.4 ریشتر تخمین زده شد اما امواج سونامی ناشی از این زمین لرزه بسیار عظیم و مهیب بوده است به شکلی که رسوبات شن به جا مانده از این سونامی را می‌توان تا مسافت 4 کیلومتری در ساحل «سندای» مشاهده کرد.


* زمین لرزه ژاپن نتیجه یک فرایند دوره‌ای لرزه‌ای در زمین بوده است؟

- این زمین لرزه یک رویداد کاملا غافلگیر کننده بود. زمین لرزه‌ها لزوما به صورت دوره‌ای رخ نمی‌دهند اما تمامی شواهدی که پیش از این وجود داشتند نشان می‌دادند زمین لرزه بزرگ بعدی در این منطقه شدتی برابر 8 ریشتر خواهد داشت.

* چند گسل در وقوع این فاجعه طبیعی نقش داشته‌اند؟

- عامل اصلی این زمین لرزه بزرگ قرارگیری ژاپن در منطقه‌ای فرورانشی است. این به آن معنی است که در این منطقه گسلهای کم عمق پوسته‌ای بیشماری وجود دارند که می‌توانند در فاجعه ژاپن نقش داشته باشند.

* تا جایی که می‌دانم شیوه‌ای قابل قبول برای پیش بینی زمین لرزه‌ها وجود ندارد. پس چرا کشوری پیشرفته مانند ژاپن باید چنین نیروگاه بزرگی را بدون در نظر گرفتن عواقب وقوع پدیده‌های طبیعی در کنار اقیانوس بنا کند؟

- سوال خوبی است. در واقع به نظر می‌رسد این کشور تنها خطر سونامی را دست کم گرفته بوده است؛ زیرا همانطور که دیده شد، ژاپن در بنای سازه‌های مختلف خطر وقوع لرزه‌های شدید را به خوبی پیش بینی کرده، در نظر گرفته و محاسبه کرده است.

* فکر می‌کنید زمین لرزه ژاپن پدیده‌ای کاملا طبیعی بوده است؟

- قطعا همین طور است. زمین لرزه ژاپن پدیده‌ای کاملا طبیعی  و ناشی از حرکت تکتونیکی صفحه‌های زمین بوده است.

* آیا پس از وقوع زمین لرزه ژاپن احتمال انفجار آتشفشانی تحت تاثیر حرکات صفحه‌های زمین در این منطقه افزایش یافته است؟

- این احتمال وجود دارد که برخی از سیستمهای آتشفشانی تحت تاثیر لرزه‌های ناشی از زمین لرزه شدید ژاپن و یا تغییرات فشار یا کشش صفحه‌های زمین در اثر این لرزه ها، قرار بگیرند. با این همه تا کنون هیچ نشانه‌ای از وجود چنین تاثیری در ژاپن مشاهده نشده است.

* نظرتان درباره گسل سن آندریاس* چیست؟ آیا این گسل می‌تواند در آینده‌ای نزدیک منجر به وقوع فاجعه‌ای مشابه ژاپن شود؟

- گسل سن آندریاس خطر وقوع سونامی را به دنبال ندارد اما می‌تواند به تدریج زمین لرزه‌های مخربی را در جنوب و شمال کالیفرنیا به وجود آورد. امیدواریم این تخریبها را بتوان از طریق آماده سازی‌های پیش از وقوع زمین لرزه‌ها و کار گذاشتن سیستمهای هشدار پیش از زمین لرزه محدود کرد. این سیستمها می‌توانند نزدیک شدن ارتعاشات شدید زمینی را احساس کرده و برای مثال ده‌ها ثانیه پیش از رسیدن این ارتعاشات به لس آنجلس به آن شهر هشدار بدهد.

* ایران هم شاهد وقوع زمین لرزه‌های بسیاری در طول سال است. زلزله مهیب در ایران قابل پیش بینی است؟

- ایران به طور کلی عنوان کشوری زلزله خیز بسیار مشهور است و بیشتر از جانب وقوع زمین لرزه‌های مهیب تهدید می‌شود و نه سونامی. از جمله مهمترین این زمین لرزه‌ها زلزله‌ای است که احتمال وقوع آن در نزدیکی تهران وجود دارد، از این رو بهتر است ایرانیها از هر نظر خود را برای این احتمال آماده کنند.

* تقریبا تمامی متخصصان زمین شناسی و لرزه شناسی درباره وقوع زمین لرزه در تهران هشدار می‌دهند. شما این پدیده را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

- از دیدگاه علم زمین شناسی وقوع زلزله‌ای بسیار مخرب در نزدیکی تهران امری کاملا قطعی است که در عین حال نمی‌توان زمان وقوع، شدت و قدرت تخریب آن را پیش بینی کرد. تنها می‌توان میزان خطر و آسیبهای ناشی از آن را پیش بینی کرده و خود را برای وقوع آن آماده کرد.

* آقای استر؛ آیا زمین به واکنشی زنجیره‌ای تن داده است، یعنی زمین لرزه ژاپن می‌تواند انرژی کافی برای فعال کردن گسلهای بزرگ دیگر در دیگر نقاط جهان را به زمین تزریق کرده و زمین لرزه‌های زنجیره‌ای را به وجود آورد؟

- همانطور که گفتم هیچ مدرک و نشانه‌ای از احتمال وقوع چنین واکنشهای دور-برد ارتعاشی میان گسلهای بزرگ جهان وجود ندارد.

* از این که در بین زمان‌هایی که به مطالعه و تحقیق می‌گذرانید به پرسش‌های خبرگزاری مهر پاسخ گفتید، سپاسگزارم.

- من هم از این گفت‌وگو متشکرم.

------------------------------------------------------
* گسل سن آندریاس: گسل قاره‌ای به طول هزار و 300 کیلومتر که از میان ایالت کالیفرنیا در آمریکا عبور کرده است.

* گفت‌وگو: سمیرا مصطفی نژاد

سرویس ورزشی «تابناک» ـ  طی یکی دو سال اخیر چند نمونه از این اتفاقاترخ داده است که بارز ترین آنها در فدراسیون تیروکمان و فدراسیون پینگ پنگ رخ داد.

یکی از بازیکنان مطرح تیروکمان به دلیل انجام گفت و گو با رسانه ها که توام با نوعی انتقاد هم همراه بود مورد غضب رییس فدراسیون قرار گرفت و همین امر موجب شد اسم این ملی پوش را در لیست سیاه خود قرار دهد و او را از تیم ملی کنار گذاشت آنهم به بهانه نظم و انضباط!

 البته این اتفاق برای یک داور بین المللی تنیس روی میز هم رخ داده و متاسفانه با توجه به دیدگاه بحث برانگیز رییس فدراسیون پینگ پنگ این داور بین المللی نیز با محرومیتی 18 ماهه مواجه شده است.

خانم سیمین رضایی که تنها داور داری مدرک بین المللی ایران است به این دلیل مورد غضب رییس فدراسیون واقع شده که گویا وی توانسته یک کرسی بین المللی هم در فدراسیون جهانی بگیرد اما فدراسیون تمایل داشته فرد دیگری را برای دوره جدید این پست معرفی کند ضمن اینکه گویا وی به صورت مستقیم و از طریق اینترنت با نهادهای رسمی داوری آسیا ارتباط داشته و این ارتباطات تنها در حاشیه دنیای حرفه ایی ورزش بوده و لاغیر اما جناب رییس همین را هم بر نتابیده و خانم رضایی را با محرومیتی سنگین مواجه ساخته است.

حتی اگر بپذیریم که کار خانم رضایی خارج از قوانین و مقررات رسمی فدراسیون بوده باز هم قابل اغماض است و آیا آقای زارع پور که تازگی ها مهمان ورزش شده می داند که چه مرارت ها و چه مشقاتی یک فدراسیون و یک داور آن هم در رشته پینگ پنگ باید متحمل شوند تا به درجه رسمی بین المللی برسند و یک کرسی رسمی برای کشورمان بگیرند؟

آن هم یک خانم که به عنوان یک بانوی مسلمان یقینا با مشکلاتی در عرصه مسابقات مواج می شود با این وجود مایه افتخار و مباهات یک بانوی مسلمان ایرانی است.

ای کاش رییس فدراسیون تنیس روی میز به جای برخورد چکشی با مدیریت خوب خود این موضوع را به گونه ایی حل و فصل می کرد که اگر آن داور مرتکب اشتباهی هم شده متنبه شود و هم اینکه این فرصت سوزی برای تنها بانوی مسلمانی که از ایران اسلامی مجوز داوری در
مسابقات رسمی آسیایی را دارد اینگونه سرخورده نشود و این جار و جنجال هم به وجود نمی امد.

زارع پور باید بیاد داشته باشد که افرادی مانند وی شاید که بر حسب ارتباطاتی سر از مدیریت فدراسیونها در می آورند آمدنی و رفتنی اند اما آنچه که می ماند ورزشکاران و داوران و مربیان و اهالی ورزش هستند بنابراین چه خوب است که وی با پرونده ای خوب و درست دوران حضورش در فدراسیون را سپری کند.

البته از این نمونه های مشابه زیاد داریم و همانگونه که گفتیم رییس فدراسیون تیر وکمان هم یک نمونه اش بود که او نیز بعد از همان اتفاقات جایگاهش را در فدراسیون متزلزل کرد و هنوز هم مشخص نیست که آیا ماندنی است و رفتنی اما چه خوب است چنین مدیرانی با تعقل و تدبر بیشتری با اینگونه اتفاقات برخورد کنند تا این همه سروصدا پیرامون خود به وجود نیاورند...

 در سال 2001 کرسنت پترولیوم یک قرارداد تامین گاز با شرکت ملی نفت ایران امضا کرد که از میدان نفتی گازی سلمان به کشور امارات متحده عربی گاز صادر شود. این قرارداد بین شرکت نفتی توسعه پترو ایران (پتکو) که مسئولیت بهره برداری از میدان سلمان را داشته با شرکت کرسنت به امضا رسید.

به گزارش بولتن نیوز دراین قرارداد ارسال 116 میلیارد متر مکعب گاز طبیعی به مدت 25 سال به کشورامارات متحده عربی پیش بینی شده است اما ایران با انتقاد به قیمت گاز پیشنهاد شده، تاکنون از اجرای قرارداد جلوگیری کرده است. شرکت کرسنت نیز در سال های اخیر، خواستار اجرای قرارداد، مذاکره و حکمیت بین المللی بوده است و سرانجام دو طرف با حکمیت بین المللی در دادگاه لاهه موافقت کردند.

بر اساس این قرارداد، قرار بوده در ژانویه سال 2006 تولید گاز از میدان سلمان آغاز و با خط لوله به کشور امارات متحده عربی انتقال یابد. شرکت کرسنت اعلام کرده که این قرارداد با هدف تامین نیاز گاز مشتریان در شارجه به امضا رسیده است.

کمپانی " دنا گاز" که شرکت اصلی گاز امارات است و بعد از بحران مالی امارات متحده عربی و مسائلی که در بازار ساخت و ساز مسکن و ساختمان و ملک اتفاق افتاد، ورشکست شد و ارزش سهام آن در امارات و لندن و بورس های دیگر جهان، به شدت سقوط کرد.

در حال حاضر، دنا گاز که مانند بسیاری از شرکت های اماراتی، با پول نفت حکمرانان امارات سرپامانده است، قصد دارد که احتمالا با پیروزی در دادگاه لاهه و اجرایی شدن قرارداد کرسنت با ایران در طی ماه های آینده، دوباره  ارزش سهام خود را در بازار سهام مالی لندن بالا ببرد وسهام خود را در بورس های معتبر مانند لندن عرضه نماید و بدین طریق با افزایش ارزش سهام، سرمایه گذاران را جذب و فعالان بازار سهام را برای خریداری سهم این کمپانی ورشکسته ترغیب نماید.

این شرکت اماراتی که تنها در یک ماه گذشته با سقوط 15 درصدی ارزش سهام خود مواجه شده است، امیدوار است که به خاطر بی تدبیری طرف ایرانی، با پیروزی احتمالی در دادگاه لاهه، شرایط خود را تغییر دهد و طرف ایرانی ملزم به اجرای قرارداد کرسنت شود و احتمالا به  پرداخت خسارت ناشی از تاخیر در اجرای قرارداد محکوم شود.

 به عقیده برخی کارشناسان، از آن جا که ایران، اجرای قرارداد را متوقف کرده و شرکت اماراتی، خواستار حکمیت بین المللی شده و ایران نیز به خاطر انتقاد به قیمت مورد نظر قرارداد، با حکمیت موافقت کرده است، احتمال این که دادگاه لاهه ایران را ملزم به اجرای قرارداد کند، وجود دارد و چارچوب حقوقی قرارداد، ممکن است به نفع شرکت اماراتی تمام شود و انتظار ایران را تحقق نبخشد.

این در حالی است که اگر ایران در مذاکره با شرکت اماراتی به توافق می رسید و قیمت وشرایط مورد درخواست خود را ارائه می داد و به توافق می رسیدند، به نفع ایران تمام می شد.

نکته مهم این است که ایران باید در زمان تنظیم قرارداد، شرایط خود را با تنظیم حقوقی مناسب سامان بدهد تا در آینده مجبور به موافقت با حکمیت بین المللی نشود.

براساس اسنادي كه وبسايت ويكي‌ليكس منتشر كرده است‌ شبكه خبري بي.بي.سي انگليس به عنوان يكي از شبكه‌هاي رسانه‌اي تبليغاتي براي گروه تروريستي القاعده مطرح شده است.

به گزارش ايسنا، به نقل از روزنامه ديلي ميل،‌ شماره تلفن متعلق به يك نفر در شبكه بي.بي.سي در ميان شماره‌هاي موجود در تلفن‌هاي همراه متعلق به تعدادي از شبه‌نظاميان القاعده كه توسط آمريكايي‌ها دستگير شده‌اند يافت شده است.

به نظر مي‌رسد كه اين شماره تلفن متعلق به بوش‌هاوس(ساختمان مركزي سرويس بين‌الملل شبكه بي.بي.سي‌)، بوده است.

در اسناد ويكي‌ليكس اعلام شده‌ كه اين شماره با شبكه خبري بي.بي.سي مرتبط است.

اسناد محرمانه آمريكا مي‌گويند كه نيروهاي نظامي از روابط بسياري از افراطرگرايان با اين شماره بي.بي.سي پرده برداشته‌اند و اين نشان مي‌دهد كه افراط گرايان مي‌توانسته‌اند با آن دسته از كاركنان بي.بي.سي كه با آنها ابراز همدردي مي‌كردند يا اطلاعاتي درباره فعاليت‌هاي شبه‌نظاميان مخالف نيروهاي ائتلاف داشته‌اند‌، تماس برقرار كنند.

اين شماره بي.بي.سي در پرونده يكي از اعضاي عربستاني گروه القاعده به نام تركي مشعوي زايد ال جبلي عسيري و در جريان رسيدگي به آن در زندان گوانتانامو در سال 2007 درج شده است.

يادداشت يكي از تحليلگران در اين پرونده از اين قرار بوده است: چندين تن از افراط گرايان با اين شماره بي.بي.سي مرتبط هستند و اين نشان از يك ارتباط رسانه‌اي تبليغاتي براي آنان دارد.

تحليل شبكه‌اي اين موضوع مي‌تواند سرنخ‌هايي را درباره افرادي به دست دهد كه يا روابط دوستانه با افراط گرايان دارند و يا احتمالا اطلاعاتي درباره عمليات‌هاي شبه‌نظاميان ضد ائتلاف در اختيار دارند.

همچنين در ادامه اين سند گزارش يكي از نشست‌هاي رده بالاي مسئولان بي.بي .سي فاش شده است كه نشان مي‌دهد مقامات اجرايي اين شبكه موافقت كرده‌اند كه مصاحبه‌اي را با اسامه بن لادن،‌ بنيانگذار القاعده پخش كنند.

اين شماره متعلق به بي.بي.سي اكنون ديگر كار نمي‌كند اما اين افشاگري مي ‌تواند ادعاهاي شبكه بي.بي.سي را مبني بر بي طرفي در انتشار اخبار زير سوال ببرد.

اين نخستين بار است كه از روابط شبكه بي.بي.سي با افراط گرايان پرده برداشته شده است.

مقامات اجرايي شبكه بي.بي.سي در نشست رده بالاي خود درباره انتشار مصاحبه با اسامه بن لادن گفته بودند كه اگر وي به آنها نزديك شود،‌ آنها تريبوني را براي توضيح نظراتش در اختيار وي قرار مي‌دهند.