واژگان ایرانی در فناوری – 10
واژه دیتا ((Data در زبان انگلیسی از داتك (datak) پهلوی ریشه گرفته و به دیگر زبانهای جهان راه یافته است. اما واژه Information در فارسی امروزی اطلاعات خوانده میشود كه واژهای عربی است. اما جالب آنكه این واژه در تركی استانبولی با ریشه ایرانیاش «دانش» شناخته میشود و تركها آن را دانیشما (danishma) میخوانند.
از ریشه«دان» كهن ایرانی كه مصدر «دانستن» و واژگانی مانند «دانا» از آن گرفته شده است، در تركی انبوهی از واژگان مانند danish بهمعنای انجمن علمی، danishmak (پرسش)، danishman (مشاور) وارد گردیده است.
البته واژه Information در تركی معانی دیگری هم دارد كه اغلب از عربی گرفته شدهاند، مانند: ( haberخبر)،istihbarat(استخبارات)وiddia(ادعا)، malumat (معلومات)،shaikayat (شكایت) و البته bilgi كه ریشه واژه كامپیوتر و ماشین (bilgisayar) در تركی قرار گرفته است. واژههای Knowledge و Science در تركی نیز اغلب با معنای دخیل از عربی بهكار میروند: irfan(عرفان)، tecrube (تجربه)، ilim (علم)، fen(فن) و ...
ریشه «دان» در زبان اویغوری چین كه همریشه با تركی است، نیز رسوخ پیدا كرده و بهصورت dana، danalik(دانایی)،Danish،daneshmen (دانشمند) و ... بهكار میرود. واژگان بسیار دیگری هم از فارسی به تركی راه یافتهاند، مانند: پاشا (پادشاه)، renk (رنگ)،kilit(كلید)،gosterish(گسترش)، chek (چك)، hastane (خستهخانه™بیمارستان)، mehtap(مهتاب)،serdar(سردار)،shirin (شیرین) و ... .
برای اطلاعات بیشتر رجوع كنید به:
محمدرضا شعار، فرهنگ واژههای كهن در زبان امروز آذربایجان، نشر بلخ، 1378.
نادره بدیعی، فرهنگ واژههای فارسی در زبان اویغوری چین، نشر بلخ، 1377.
www.translate.google.com
-
www.zargan.com
online.ectaco.co.uk -
www.turkishdictionary.net
