بيماراني كه دچار قطع تنفس هنگام خواب هستند دو برابر بيشتر در معرض خطر
تصادفات رانندگي قرار دارند!
شايد درباره قطع تنفس هنگام
خواب (sleep apnea) چيزهايي شنيده باشيد. اين وضعيت ناخوشايند كه از عوارض
برخي بيماريهاست حالت نسبتاَ شايعي است؛ به همين خاطر هم دربارهاش زياد
تحقيق كردهاند و ميكنند.
يكي از جالبترين تحقيقات اخير را هم
محققان كانادايي گزارش كردهاند: بيماراني كه دچار قطع تنفس هنگام خواب
هستند دو برابر بيشتر در معرض خطر تصادفات رانندگي قرار دارند!
كلمه
آپنه(apnea)يك واژه يوناني است كه معني لغوي آن «نفس بريده» است. بهطور
كلي سه نوع آپنه وجود دارد: نوع انسدادي، نوع مركزي و نوع مختلط. از ميان
اين سه حالت نوع انسدادي از بقيه شايعتر است. بهرغم تفاوت در علل اصلي
ايجاد كننده هر نوع از اين بيماري، در هر سه حالت در صورت عدم درمان بيماري
خود بهطور مداوم دچار توقف تنفس در طي خواب ميشود و بعضا اين تعداد به
صدها بار در شب هم ميرسد. مدت زمان هر توقف تنفس نيز ميتواند يك دقيقه يا
طولانيتر باشد.
نوع انسدادي قطع تنفس هنگام خواب همانطور كه از
نامش پيداست به دليل بسته شدن راههاي هوايي ايجاد ميشود كه معمولاَ
بهخاطر روي هم افتادن بافت نرم پشت حلق و بسته شدن مسير هوا در طي خواب رخ
ميدهد. در نوع مركزي قطع تنفس هنگام خواب راههاي هوايي باز هستند اما
مغز قادر نيست دستورات لازم را به عضلات تنفسي ارسال كند.
در نوع
مختلط هم تركيبي از هر دو حالت فوق رخ ميدهد. در صورت بروز هريك از انواع
آپنه مغز به مدت كوتاهي فرد را از خواب بيدار ميكند تا تنفس آنها به حالت
طبيعي بازگردد. در نتيجه خواب افراد مبتلا به آپنه، منقطع و فاقد كيفيت
لازم براي استراحت روحي و جسمي و تجديد قوا خواهد بود.
قطع تنفس
هنگام خواب پديده بسيار شايعي در حد ديابت بزرگسالان است و بنا بر آمار
مؤسسه سلامت ملي بيش از دوازده ميليون آمريكايي مبتلا به اين بيماري هستند.
عوامل خطر ابتلا به اين بيماري اضافه وزن، سن بالاي چهل سال و جنسيت مذكر
است؛ گرچه قطع تنفس هنگام خواب ميتواند هر كسي و در هر سني را درگير كند.
اين بيماري حتي در كودكان نيز گزارش شده است.
متأسفانه بهدليل كمبود
آگاهي مردم و متخصصان سلامت جامعه هنوز اطلاعات دقيقي از ميزان شيوع
بيماري در دست نيست. اين در حالي است كه قطع تنفس هنگام خواب يك بيماري جدي
بوده و ميتواند عوارض جدي بهدنبال داشته باشد.
قطع تنفس هنگام
خواب ميتواند باعث افزايش فشارخون و ساير بيماريهاي قلبي- عروقي شود.
همچنين اختلال حافظه، اضافه شدن وزن، ناتواني جنسي و سردردهاي شديد از ديگر
عوارض اين بيماري است. علاوه بر اين آپنه شبانه درمان نشده ميتواند موجب
ناتواني شغلي و بروز تصادفات رانندگي شود.
خوشبختانه اين بيماري
قابل تشخيص و درمان است. روشهاي درماني متعددي براي اين مشكل وجود دارد و
تحقيق براي يافت روشهاي جديد ادامه دارد.
ارتباط تصادفات رانندگي و
قطع تنفس هنگام خواب
اما همانطور كه اشاره شد تحقيقات تازه نشان
ميدهند آپنه شبانه ممكن است باعث بروز تصادفات رانندگي شديدي شود. اين
مساله توسط يك تيم تحقيقاتي كانادايي مورد بررسي قرار گرفته است.
دكتر
آلن مالگرو از بخش اختلالات خواب دانشگاه بريتيش كلمبيا و سرپرست تيم
تحقيقاتي ميگويد: «دو مورد ما را بهشدت غافلگير كرد؛ يكي آمار بسيار بالا
و دور از انتظار بيماران مبتلا به قطع تنفس هنگام خواب بود و ديگري اينكه
حتي افرادي كه واجد درجات خفيف بيماري بودند تصادفات رانندگي بسيار شديدي
داشتهاند.»
محققان در اين مطالعه 800 بيمار داراي قطع تنفس هنگام
خواب و 800 نفر فاقد اين بيماري را مورد بررسي قرار دادند. نتايج بررسي اين
محققان نشان داد كه بيماران مبتلا به قطع تنفس هنگام خواب دو بار بيشتر در
معرض تصادفات رانندگي بوده و سه تا پنج برابر بيشتر از افراد فاقد اين
بيماري در معرض جراحات شديد ناشي از تصادفات خطرناك هستند.
در طي مدت
سه ساله اين تحقيق، افراد مبتلا به آپنه شبانه 250 تصادف رانندگي
داشتهاند در حالي كه اين رقم در افراد سالم 123 مورد بوده است. تحقيقات
قبلي به ارتباط ميان قطع تنفس هنگام خواب و بروز تصادفات رانندگي اشاره
داشتند، اما اين نخستين مطالعهاي بود كه شدت تصادفات را نيز مورد بررسي
قرار داده است.
نكته جالب اينكه اظهارات خود بيماران نشان ميدهد
كه خوابآلودگي آنها هنگام رانندگي ارتباطي با افزايش خطر تصادف نداشته
است. در حالت عادي مردها بيشتر از زنها دچار تصادفات رانندگي ميشوند اما
در ميان بيماران مبتلا به آپنه شبانه در اين مطالعه آمار تصادفات زنها و
مردها با هم برابر بود. نتايج اين مطالعه بهزودي در كنگره سراسري انجمن
توراكس (قفسه سينه) آمريكا ارائه خواهد شد.
