اضطراب یک نوع پریشانی روانی ـ بدنی است که بر اثر ترسی مبهم و احساس ناایمنی و تیره روزی در فرد به وجود می آید.[1]

انواع اضطراب:

روان شناسان اضطراب را به دو گروه تقسیم کرده اند:

الف) اضطراب طبیعی و نرمال

اضطراب متعادل یا نرمال آن است که شدت واکنش با مقدار خطر متناسب باشد و این خود، مفید است. زیرا که شخص را وادار می سازد با موفقیت، خطرات را از خود دفع کند. بنابر این مقدار متعادل اضطراب برای رشد و تکامل شخصیت لازم است.

ب) اضطراب های نابهنجار

این نوع اضطراب درجات گوناگونی دارد و ممکن است با فراوانی های متفاوتی جلوه گر شود و شامل احساسات و رفتاری است که از کارائی عمل فرد می کاهد و جلوگیری می کند. در اضطراب شدید و مزمن، شخص در یک حالت فشار و تنیدگی ناشی از تعارضات درونی قرار می گیرد که با به کار گرفتن انواع مکانیزم های دفاعی هم قادر به تخفیف آن نیست. این گونه احساسات مداوم است و فرد احساس شدیدی از ناکام شدن خود دارد بدون آن که بداند از چه می ترسد. چنین ترسی ممکن است از چند دقیقه تا چند ماه طول بکشد.[2] ما در این نوشتار، در پی درمان اضطراب دسته دوم هستیم؛ چرا که وجود اضطراب دسته اول برای انسان ها مفید است.

برخی از عوامل اضطراب

«احساس تنهائی»، «احساس نداشتن پناهگاه»، «احساس پوچی و بی هدف بودن زندگی»، «تصویر جانکاهی از دوران پیری»، «تصویر وحشتناکی از چهره مرگ داشتن»، «داشتن احساس ناخوشایند و عدم اشباع کامل»، «بدبینی آزار دهنده»، «ترس از آینده»، «احساس گناه و شرمساری»، «روی آوردن به زندگی تجملی»[3] و .... .

راه های کنترل، رفع و درمان اضطراب

روان شناسان برای کنترل و درمان اضطراب راه کارهای متعددی را بیان کرده اند. در ذیل به تعدادی از شیوه های تخصصی و غیر تخصصی آن اشاره می کنیم:

عمده ترین شیوه درمان، روان درمانی است. روان درمانی یا پسیکوتراپی، خود، از شیوه های مهم درمان اضطراب است که البته باید زیر نظر مشاور بالینی متخصص صورت گیرد. روش آن بکارگیری شیوه عاطفی، با استفاده از فنون روان شناختی توسط فردی متخصص برای میل به اهداف ویژه است. حال به برخی از شیوه های درمان اضطراب می پردازیم.

1. درمان مراجع محور: این روشی است که «راجرز» و پیروان او برای درمان بیمار به کار برده اند. در این روش روان شناسی به بیمار نمی گوید که او چه باید بکند. بلکه از خود او می پرسد که به نظر شما چه باید کرد تا به آرامش رسید. و در نتیجه روان شناس و بیمار به یک جمع بندی می رسند و بیمار در واقع با هدایت روانشناس، و با خواست و کمک خودش، راه نجات را می یابد و سعی دارد آن را مورد عمل قرار دهد.

2. درمان گروهی: در این شیوه، چند بیمار روانی در کنار هم هستند. مشکلات آنها مشابه است آنها با راهنمائی و جهت دهی روان شناس با هم صحبت می کنند. و در سایه آن در می یابند که همه دردی شبیه به هم دارند و این دید، خود، مایه سکون و آرامش شان می شود.

3. درمان پزشکی: در این موارد روان پزشک است که در درمان اضطراب های شدید دخالت کرده و از طرق مختلفی از جمله دادن داروها و آمپولها به درمانش می پردازند. داروهائی مثل سیدم پانتوتال. استفاده از شیوه های تخدیر در این رابطه مؤثر است. البته در این زمینه فقط پزشک متخصص است که می تواند نظر بدهد. طبیعی است که در این راه از اظهار نظر افراد غیر آگاه باید پرهیز کرد و به سوی هر دوا و داروئی نباید دست دراز کرد.

4. حساسیت زدائی: در آن فرد را، در آرامشی قرار می دهند و از او می خواهند که در آرامش کامل عضلانی و در استراحت مطلق باشد. آنگاه صحنه های اضطراب آور را در نظر خود مجسم کند و به آسانی و در سایه القاآت، بر خود تسلط یابد و اضطراب خود را تحت کنترل در آورد.

5. استفاده از مذهب: مذهب اگر دارای ریشه الهی و فطری باشد در درمان افراد مؤثر است و راه و روشی مهم و چاره ساز به حساب می آید و روانکاوان بزرگی چون «یونگ» آن را مورد توجه قرار داده اند. در اسلام نیز به این امر توصیه شده و آیه شریفه قرآن که می فرماید: أَلَا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ[4] اشاره ای به همین امر است. تقویت معنویت در افراد، زمینه را برای از میان بردن اضطراب از جهاتی متعدد، که عمده آن آرامش بخشی که جهت ضد اضطراب است، فراهم می آورد. همچنین استفاده از روش توبه در اسلام، خود می تواند از میان بردارنده اضطراب و لااقل کاهش دهنده آن باشد.

6. تمرین کلامی: این روش به واقع نوع القاء به خود است در عرصه قدرت، و به تبع آن خود را قدرتمند کردن. به خود القاء کند: من می توانم چنین و چنان کنم. من می توانم مدیر خود باشم. من می توانم بر مشکل غلبه کنم و..... فرد در ضمن این القاآت آهنگ سخن و کلام خود را قاطع می کند و در واقع به نوعی امردهی به خود، بپردازد.

7. شرطی زدایی: گاهی فردی از موشی می ترسد، علت شاید آن باشد که مثلاً پدر و یا مادرش موشی را در خانه دیده و فریاد کشیده اند. کودک از آن ترسیده و از آن بابت در اضطراب است که نکند موش مجدداً حضور یابد. کودک به آن فریاد و آن دیدار شرطی شده است. حال باید عکس آن، مورد عمل قرار گیرد. این بار که موشی را ببینند بخندند و ابراز شادی و اعلام سلطه کنند و در نتیجه آموخته قبلی کودک را خنثی نمایند.

8. جرأت دهی: طفل از وارد شدن در صحنه ای وحشت دارد و مضطرب است. در این می توان فردی را نشان داد که در حال پیشروی به سوی همان صحنه است و با جرأت، به سوی آن گام بر می دارد. این دیدار اگر چند بار تکرار شود زمینه ساز جرأت او خواهد شد.

9. روش بازشناختی: نام دیگر این روش «خود آموخته» که در چهار مرحله صورت می گیرد:

ـ تبیین این که اضطراب او ناشی از چیزهای ناراحت کننده ای است که خود او آن ها را بد می داند.

ـ شناسائی و بیان خاص بیمار از احوال اضطراب آمیز.

ـ متقاعد کردن او که اضطرابش غیر منطقی است.

ـ مدل قرار دادن و تقویت بیانات سازنده او.[5]

10. تغییر سبک زندگی: سبک خاصی از زندگی فشارزا که در آن گرفتاریم به ایجاد و تداوم اضطراب کمک می کند. آموزش شیوه های مقابله با فشارهای زندگی برای رفع اضطراب مفید خواهد بود. به عنوان مثال؛ اگر کفّه انتظارات سنگین تر از منابع و توانائی های ما باشد فشار روانی ایجاد خواهد کرد و همین امر تا وقتی که ما در جهت تقویت منابع و توانائی های خود یا کاهش انتظارتی که از ما دارند و یا هر دو عمل کنیم ادامه خواهد داشت. فشار روانی، با زمانی که کفّه انتظارت سنگین تر از منابع باشد حفظ خواهد شد.[6]

11. پرهیز از رقابت و مقایسه.

12. اجتناب از پیشگویی و ذهن خوانی.

13. مثبت اندیشی و پرهیز از بدبینی.

البته روش های فراوان دیگری نیز وجود دارد که از آنها صرف نظر می کنیم و فقط در پایان به ذکر پاره ای اصول اشاره می کنیم:

1ـ تقویت مذهب

2ـ عادت به دعا

3ـ خواب و استراحت کافی

4ـ پرهیز از عوامل فشارزا

5ـ اصلاح محیط

6ـ ورزش و تفریحات سالم و...

اندیشه قم/گردآوری:گروه تندرستی و زندگی سالم
http://www.tebyan-zn.ir/healthy_safe_life.html

[1] . شرفی، محمد رضا، مشکلات تربیتی را چگونه حل کنیم، تهران، انتشارات تزکیه، چاپ دوم، 1376، ص 59.

[2] . اکبری، ابوالقاسم، مشکلات نوجوانی و جوانی، تهران: نشر ساوالان، چاپ اول، 1381، ص 265.

[3]. همان، ص 269.

[4] . رعد / 28.

[5] . قائمی، علی، مسأله ترس و اضطراب در کودکان، تهران، انتشارات امیری، چاپ اول، 1376، صفحات 328 الی 341 (اقتباس).

[6] . تروورجی، پاول و دیگران، فشار روانی، اضطراب و راه های مقابله با آن، ترجمه: حسن صبوری مقدم و دیگران، مشهد، انتشارات آستان قدس رضوی، چاپ اول، 1377، ص 119.

بعضی از نگرانی ها پایا و ادامه دار هستند و به رغم همه تلاشی که می کنید در زندگی شما باقی می مانند. البته بعضی از مسائل و نگرانی ها واقعی هستند. برای برخورد با این نگرانی ها می توانید به دو روش زیر اقدام کنید.

 راه کارهای دست کشیدن از نگرانی ها

نگرانی ها را به عمل تبدیل کنید. دو چیز است که نگرانی درباره آن ها بی مورد است: یکی حوادثی که برای برخورد با آن ها کاری از شما ساخته نیست و دیگری حوادثی که می توانید برای جلوگیری از آن ها کاری صورت دهید. این روشی مناسب برای رو به رو شدن با نگرانی هاست. اما اگر نگرانی سبب شودکه دست به کار شوید و کاری صورت دهید، مفید است. تحت تأثیر نگرانی می توانید بسیاری از مسائل ناراحت کننده را حل و فصل کنید. اما برای حل و فصل مسائل زندگی نیازی به نگرانی نیست. اگر کاری نتوان صورت داد، در این صورت به قول دیل کارنگی: با امر اجتناب ناپذیر همکاری کنید.

تصمیم گیری درباره نگرانی. تصمیم گیری درباره نگرانی روش با ساختار برای حل مسئله نگرانی است. باید از خود چند سؤال بکنید تا از شدت نگرانی بکاهید. اولین سؤال این است: «از چه نگران هستم؟» این سؤال نوع نگرانی شما را مشخص می کند. وقتی نگرانی تان مشخص شد، دومین سؤال را از خود بپرسید: «آیا در این مورد کاری از من ساخته است؟» جوابی صادقانه می تواند «نه» باشد. اگر جواب نه باشد، جایی برای نگرانی وجود ندارد. با امر اجتناب ناپذیر همکاری کنید. حواستان را از این نگرانی دور کنید. اما اگر بتوانید در مورد نگرانی کاری صورت دهید، به امکاناتی که دارید فکر کنید ـ در صورت لزوم فهرستی تهیه کنید ازکارهایی که می توانید انجام دهید. حالا به سؤال سوم می رسیم: «آیا کاری هست که همین حالا بتوانم بکنم؟» اگر کاری هست که بتوانید همین حالا بکنید، این کار را انجام دهید. اگر کاری نیست که در حال حاضر بتوانید انجام بدهید، برای اقدام بعدی خود برنامه ای بریزید.

نگرانی را از ذهن خود بیرون بریزید. ذهن انسان ظرفیت محدودی دارد. شما در هر لحظه می توانید به یک موضوع بپردازید. سرتان را به کاری گرم کنید، ذهنتان را فعال نگه دارید تا فرصتی برای نگرانی باقی نماند. البته توجه گهگاه جا به جا می شود و اگر این اتفاق افتاد، لازم است که ذهنتان را دوباره سر جای اول آن باز گردانید. اما هرچه ذهنتان شلوغ تر باشد، این کار به سادگی بیشتری صورت می گیرد.

با این حال، دقت کنید که منحرف کردن حواس جای اندیشیدن به مسائل و مشکلات را نگیرد.

رو به رو شدن با نگرانی های مقاوم و پایا

نگرانی را از شب های خود دور کنید. نگرانی بیشتر زمانی به سر وقت شما می آید که بی دفاع تر از همیشه هستید. از جمله می توان به دل شبها اشاره کرد. اگر یک زمان وجود داشته باشد که نباید نگران شوید، این زمان همانا دل شب است که نگرانی از حد و اندازه خود خارج می شود و نمی توان به درستی و به اندازه با آن رو به رو شد. به محض آن که یک نگرانی در دل شب به سراغتان می آید، به خود بگویید: «وقت نگرانی نیست». انگار نگرانی راغب است که شب هنگام به سر وقتتان بیاید و اجازه ندهد که خواب به چشمان شما راه یابد. نگرانی را به درون خود راه ندهید. می توانید نگرانی را آموزش بدهید که از اتاق خواب شما بیرون بماند. در این زمینه خاص محکم و مصر باقی بمانید. می توانید برای دوری گزیدن از نگرانی صحنه خوشایندی را در ذهن خود تصور کنید.

محبوس کردن نگرانی ها. تصور کنیدکه همه نگرانی هایتان را یکی یکی در جعبه ای محبوس می کنید و در جعبه را می بندید، و یا آن ها را از درخت آویزان می کنید تا باد آن ها را با خود ببرد. اگر نخواستید، نگرانی ها را به جریان آب رودخانه بسپارید و یا آن ها را در آتش بیندازید تا دود شوند و به هوا روند. اگر نگران باشید ممکن است موضوع مهمّی را فراموش کنید. نگرانی را روی کاغذ یادداشت کنید. آن را از سرتان بیرون کنید و روی کاغذ بنویسید. جایی که از بین نرود و هر زمان که خواستید آن را پیدا کنید.

دیواری به دور نگرانی های خود بکشید. اگر در محاصره نگرانی ها هستید، روزی نیم ساعت را صرف نگران شدن بکنید. و اگر در مواقع دیگر نگران شدید، نگرانی را به «زمان نگرانی» موکول کنید. به کاری که می کنید دقیق شوید، به حوادثی که در پیرامونتان اتفاق می افتد توجه کنید. وقتی «زمان نگرانی» فرا می رسد، هر نگرانی را موضوعی برای حل و فصل کردن در نظر بگیرید. این راهکار به دو شکل با نگرانی برخورد می کند: دیواری به دور نگرانی می کشد و مانع از اشاعه آن می شود، و از نگرانی چیزی سازنده تر می سازد.

وقتی هراس ها و نگرانی ها بی نام باقی می مانند، برخورد با آن ها غیر ممکن به نظر می رسد. ممکن است در سطح ذهن ناهشیار هراسمان به قدری زیاد باشد که نتوانیم مستقیماً با نگرانی رو به رو شویم. در نهایت این موضوع بیش از آن که مسئله ای را حل کند تولید مسئله می کند. هراس عمیق و پا گرفته مان به شکل نگرانی نامشخص باز می گردد و روی حال و روزمان تأثیر نامطلوب بر جای می گذارد.

شناسایی هراس. در مواقعی مشخص کردن نام هراس و علت آن دشوار و یا غیر ممکن است. گاه برای برخورد با این هراس ها از دیگران کمک می گیریم و یا کارهایی غیر منطقی می کنیم. در بسیاری از موارد این گونه ترسمان فرو می نشیند و حالمان بهتر می شود. اما منبع ترس همچنان در ما باقی می ماند و هرگاه که وسیله تسکین دهنده در اختیار نباشد هراس دوباره چهره می کند.

بدترین اتفاقی که ممکن است بیفتد چیست؟ تصور کنید که کودکی در ساحل زیر یک صخره در حال بازی است. او غاری را پیدا می کند و با علاقه و هیجان به درون آن می رود. ناگهان ترس بر او غلبه می کند. در تاریکی غار چشمش راه را تشخیص نمی دهد. آنچه او را می ترساند، ترس از ناشناخته هاست. نگرانی ها هم می توانند چنین ماهیتی داشته باشند. اضطراب ما درباره موضوع به خصوصی نیست. مسئله ترس از ناشناخته ها و نامعلومی ها مطرح است. می توانیم برای این نگرانی ها حد و اندازه ای قائل شویم. کودکی که به درون غار رفته بود به کمک یک چراغ قوه قوی می توانست به محدودیت های غار پی ببرد. ما هم می توانیم نگرانی هایمان را محدود کنیم. می توانیم بپرسیم: «بدترین اتفاقی که ممکن است بیفتد چیست؟» در اغلب موارد این بدترین اتفاق به مراتب بی اهمیت تر از آن است که در شروع از آن می ترسیدیم. وقتی بدترین اتفاق ممکنه را شناسایی می کنیم، می توانیم مستقیماً با آن رو به رو گردیم و با آن رفتاری معقولانه تر داشته باشیم.

نامطمئنی نسبت به آینده را مشخص نمایید

نگرانی و اضطراب درباره آینده است، ما نگران حوادثی هستیم که هنوز اتفاق نیفتاده اند و از این رو درباره آن ها شناخت کافی نداریم. قبل از آن که به تپه برسید. نمی توانید بدانید آنچه می بینید کوه نیست، بلکه تپه است. ممکن است به نظر برسد که ما از گذشته نگران هستیم اما این تا حدود زیاد یک توهم است.

گرچه ممکن است کسی بگوید «از حرفی که زده ام نگران هستم.» یا «از این که پاسپورتم را گم کرده ام ناراحت هستم.» در واقع نگرانی این اشخاص از پیامدهای حوادث گذشته در آینده است. اگر من حرف توهین آمیزی زده ام به من بی اعتنایی می کنند و یا مرا از مهر خود محروم می سازند. اگر پاسپورتم را گم کرده ام باید دردسر فراوانی را تحمل کنم تا پاسپورت جدید بگیرم. همان طور که می بینیم، نگرانی ما مربوط به حادثه ای پایان نیافته است.

به نظر می رسد که نگرانی ناشی از پیش بینی های پنهان است. مثلاً نگران حوادث هولناکی می شویم که ممکن است اتفاق بیفتند. ممکن است نگران آن باشیم که نتوانیم با این حوادث مقابله کنیم. بنابر این مفید است که به این پیش بینی ها توجه کنیم، پیش بینی هایی که اغلب مبالغه آمیز هستند.

از خود بپرسید:

ـ چه چیزی را پیش بینی می کنم؟ منتظر چه هستم؟ انتظار وقوع چه حادثه ای را دارم؟

ـ از کجا بدانم که پیش بینی های من درست هستند؟

اگر پیش بینی های خود را یادداشت کنید، بعداً می توانید متوجه شوید که در کجای کارتان اشتباه می کردید. می توانید به روشنی بیشتری درباره مسائلی که باید با آن ها رو به رو گردید فکر کنید. بعد از این می توانید به طرزی مؤثّرتر با پیش بینی های خود رو به رو گردید. وقتی اطمینان خاطر بیشتری پیدا می کنید، نگرانی و اضطرابتان فرو می نشیند.

فرضیه های خود را مورد سؤال قرار دهید. گاه به نظر می رسد که انگشت گذاشتن روی آنچه شما را به واقع نگران کرده است دشوار است. نگرانی در حالات مبهم چیره می کند: «درباره من چه فکر کردند؟» «اگر به دردسر بیفتم چه می شود؟» «خوب، اگر اتفاق ناگواری روی دهد چه باید بکنم؟» «ممکن است اتفاق وحشتناکی بیفتد.» ریشه های مسئله در این مورد خاص از ماهیتی برخوردارند که نمی توان آن ها را در قالب کلام آورد.

زندگی کردن با نامطمئنّی

نامطمئنی درباره یک چیز مهم یکی از علل عمده اضطراب و نگرانی است. موقعیت های مختلف تولید نامطمئنی می کنند: ترس از اخراج شدن، پیدا شدن یک غده در بدن، شنیدن این خبر که یکی از بستگان با بیماری های مهلکی رو به رو شده است. انتظار وام گرفتن، فروش خانه و غیره و غیره. سرکردن با نامطمئنی به خصوص در شرایط زیر دشوار است:

ـ موقعیت قابل کنترل نباشد.

ـ نتوانید پیش بینی کنید که چه اتفاقی ممکن است بیفتد.

به این می ماند که با مسئله لا ینحلی رو به رو شده اید.

کاری را که می توانید انجام دهید.

اجازه ندهید که نامطمئنی شما را فلج کند. اگر کاری هست که می توانید بکنید، آن کار را انجام دهید. وقتی کاری را که می توانید انجام دهید انجام دادید، مثلاً فرم های مخصوص را تکمیل کردید و یا مشکلتان را با یکی از دوستانتان در میان گذاشتید، اسیر این وسوسه نشوید که کار دیگری صورت دهید. بپذیرید که کاری را که می توانستید انجام دادید. به خودتان و به واکنشتان به نامطمئنی فکر کنید. لحظه ای صبر کنید و به این بیندیشید: آیا کاری را که لازم بوده است و از عهده انجام دادنش بر می آمده اید انجام داده اید؟

با واکنش های خود در قبال نامطمئنی رو به رو شوید

از جمله برخی واکنش ها می توان به نگرانی، اضطراب، اختلال در خواب، پیدا کردن مشغله ذهنی، دشواری در تمرکز کردن و دنبال تضمینهای دوباره گشتن اشاره کرد. در واکنش به نامطمئنی هر کس به شکلی عمل می کند. بنابر این واکنش های شما هم بستگی به شما دارند و هم با موقعیتی در رابطه اند که درباره اش مطمئن نیستید.

نامطمئنی را شناسایی کنید. نامطمئنی احساسی ناخوشایند است که می تواند روی زندگی روزانه شما تأثیر بگذارد. از این رو ارزش آن را دارد که با مشکل رو به رو شویم.

مسئله را محدود کنید. به آنچه درباره شان اطمینان دارید فکرکنید. رفتن به سرکار، صرف کردن غذا در ساعت معین می تواند سنگ های زیربنای اطمینان اولیه باشند. می توانید به منابع مهم حمایت از خودتان پناه ببرید.

زندگیتان را طبیعی کنید. تا حدّ امکان به کارهایی که معمولاً انجام می دهید ادامه دهید. به خصوص اگر نگران شخص دیگری هستید این به شما کمک می کند.

در حدّ منطقی خودخواه باشید. از خودتان پذیرایی کنید. وقتی به مشکلی برخورد می کنید مراقب حال خود باشید.

فعالیت هایی را که معمولاً از آن لذت می برید رها نسازید. تفریحات، استراحت ها، قرار گرفتن در شرایط آرمیدگی، وقتی با یک نامطمئنی رو به رو هستید به شما کمک می کنند. ممکن است از شدت خستگی و یا ناراحتی نخواهید که این کارها را انجام دهید. اما انجام ندادن کارهای لذت بخشی که قبلاً انجام می دادید، از کارایی شما می کاهد و بر شدت نگرانی هایتان می افزاید. پرداختن به کارهای لذت بخش می تواند حواس شما را از نگرانی و اضطراب پرت کند.

با شخص دیگری درباره مسئله تان حرف بزنید. اغلب اشخاص اگر مسئله را در محدوده خود نگه دارند. و درباره آن با کسی صحبت نکنند، احساس بدتری پیدا می کنند. سعی کنید میان حفظ کردن مسئله در محدوده خود و در میان گذاشتن آن با دیگران تعادلی ایجاد کنید. وقتی احساسات خود را بروز می دهید دیگران را در موقعیتی قرار می دهید که به شما کمک کنند.

مسئله را در حدّ و اندازه خود نگه دارید. ممکن است به راحتی فرض را بر این بگذارید که بدترین حادثه ممکنه اتفاق خواهد افتاد. هرچه به اتفاق افتادن حوادث ناخوشایند بیشتر فکر کنید، احتمال وقوع آن ها بیشتر می شود و پیدا کردن راه حل برای برخورد با آن ها دشوارتر می گردد. از این رو به این فکر کنید که بدترین حادثه اتفاق نیفتاده است. احساس می کنید که در سینه تان یک قلمبگی ایجاد شده و بلافاصله فرض را بر این می گذارید که در اثر ابتلای به سرطان فوت خواهید کرد. و این در حالی است که اکثر قلمبگیها سرطان نیستند. از آن گذشته بسیاری از سرطان ها را می توان درمان کرد.

ذهن خود را با موضوعات دیگر درگیر کنید. پرت کردن حواس راه کاری بسیار مناسب است، مشروط بر آن که این تنها راه کاری نباشد که شما از آن استفاده می کنید. اگر پیوسته حواستان را به موضوعات دیگر بدهید و به مسائل خود توجه نکنید، بعداً رو به رو شدن با مسئله برایتان دشوارتر می شود.

از شدت فشار بکاهید. زندگی کردن با نامطمئنی ها انسان را خسته می کند. زندگی کردن با نامطمئنی ها منابع شما را تحلیل می برد. از این رو وقتی با این مشکل رو به رو هستید از قبول تعهدات جدید خودداری ورزید.

بپرسید: «چه نتایج مطلوبی می تواند برای من وجود داشته باشد؟» نامطمئنی انسان را بی قرار می کند. اما اشخاص می توانند با روش های خلاق و با فراهم آوردن مهارت های جدید و یا با غلبه بر اضطراب های کهنه، از شرایط به سود خود استفاده کنند.

کمک گرفتن از دیگران

وقتی نگران و مشوش هستید، دیگران منابع مناسبی هستند که می توانند به شما کمک کنند. می توانند از شما سؤالاتی بپرسند که در اثر آن به منبع اضطراب و گرفتاری خود پی ببرید. می توانند به شما کمک کنند تا با واقعیت ها در تماس باشید و در نتیجه هراسهایتان مشکل مبالغه آمیز پیدا نکنند. می توانند شما را ترغیب کنند که از زاویه ای متفاوت به مسئله نگاه کنید

راه کار ساده ،عملی و موثر برای مقابله با افسردگی

واحد تندرستی و سلامت تبیان زنجان-

1. پرهیز از تنها ماندن.

2. شرکت در تفریحات، گردشها، ورزشها و بازیهای جمعی.

3. انجام کارهایی که زود به نتیجه می رسد.

4. مطالعه تاریخ اقوام و ملل، فراز و نشیب زندگی آنان.

5. برنامه ریزی صحیح با استفاده از کمک افراد دارای صلاحیت.

6. بالا بردن سطح مطالعه.

7. پرهیز از بیکاری.

8. دقّت در انتخاب ها.

9. شناخت هدف از زندگی.

10.پرداختن به امور هنری مانند خطاطی، نقاشی و .... طبق استعداد خود.

11.خودداری از حضور در محیط های آلوده به انحرافات اخلاقی و گناه آلود.

12.وضو داشتن و تجدید وضو در طول روز.

13.محاسبه در پایان روز و مقایسه با روزهای گذشته.

14.فکر نتوانستن را از سر بیرون کنید.

15.عرضه و ارائه تواناییهای علمی و عملی خود به دیگران و استفاده از آنها در جهت خدمت به مردم.

16.امید داشتن به آینده.

17.نترسیدن از شکست و توجه به طبیعی بودن شکست ها برای همه انسانها.

18.مطالعه و توجه به شکست های شخصیت های مطرح تاریخ.

19.شناسایی نقاط قوّت جسمی و روحی، زیباییهای ظاهری و توانایی های باطنی.

20.توجه به اختلاف بین انسانها و مقایسه نکردن خود با دیگران.

21.در صورت شکست در یک کار یا رشته یا حرفه، پرداختن به امور دیگر.

22.همنشینی با افراد موفّق.

23.پرهیز از قضاوت عجولانه.

24.توجّه و اهتمام به انجام وظیفه به جای اندیشیدن به شکست یا پیروزی.

25.توجّه به اجر و ثواب اخروی اعمال.

26.طی مراحل مختلف برای رسیدن به نقطه کمال در هر کار.

27.تحکیم رابطه معنوی با خداوند متعال و معصومین(علیهما السلام).

28.نترسیدن از انتقاد دیگران و استفاده از انتقادات برای رفع کاستی ها.

29.صبر و پایمردی در مقابل مشکلات.

30.پرهیز از ملامت و سرزنش افراطی خود.

31.مطالعه و شناخت احکام شرعی و مرز حلال و حرام.

32.ترک گناهان، هر چه که باشد.

33.جبران آثار گناهان گذشته.

34.احترام به حقوق دیگران و خودداری از تضییع حقوق مردم.

35.تدارک و جبران عبادات فوت شده به قدری که موجب خستگی نشود.

36.توبه از گناه.

37.شناخت راههای فرار از گناه و تمرین آن.

38.تشکر از انتقاد دیگران.

39.بحث با کسانی که برای کوبیدن شما انتقاد می کنند؛ البته با منطق و استدلال صحیح.

40.درخواست پیشنهاد از انتقاد کننده.

41.انجام کارها برای رضای خدا و توقع پاداش و تقدیر نداشتن از مردم.

42.اگر بناست کاری در قبال مزد و اجرت انجام دهید، باید قبلاً هماهنگ شود.

43.پرهیز از افراط در امور معنوی.

44.پرهیز از عصبانیت و زمینه های ایجاد آن.

45.مراجعه به مشاورین در صورت مشاهده علایم افسردگی.

46.حساب کردن روی قابلیت های خود.

47.کنار گذاشتن «نمی توانم» ها.

48.آغاز کارها حتی در صورتی که انگیزه ندارید. پس از شروع انگیزه پیدا خواهد شد.

49.در نظر گرفتن منافع و سرانجام کارها و اهتمام به انجام آنها.

50.توجه به این که: «هیچ یک از حوادث پیرامون ما ارزش ناراحت کردن ما را ندارند».

51.پرهیز از بزرگ کردن گناهان، در حدّی که ناامیدمان کند. همانطور که کوچک دانستن گناهان بد است.

52.باید به دیگران حق داد که گاهی خطا کنند.

53.قبول عذر اطرافیان و عفو آنها؛ حتی تراشیدن عذر برای آنان.

54.به مقدار کافی و با رعایت آداب، بخوابید.

55.بپذیرید که افکار شما با واقعیت های بیرونی مطابقت ندارد.

روش های مواجهه و مقابله:

در بحث درمان، افسردگی هایی که علل جسمانی و دارویی دارد، غالباً با روش های خاص پزشکی درمان می شود؛ ولی درمان افسردگی هایی که به خاطر افکار و اوهام باطل است، به مراتب سخت تر و مشکل تر خواهد بود و نیاز به همکاری کامل مراجع با درمانگر دارد. در چنین مواقعی فرد افسرده باید تمام افکار منفی خویش را از رده خارج نموده و افکار منطقی را جایگزین آنها نماید.

بهترین شیوه درمان در افسردگی، معمولاً آمیزه ای از دو روش رفتار درمانی و شناخت درمانی است و با جدا کردن کامل این دو روش از یکدیگر، نمی توان کار شایسته و مناسبی انجام داد؛ زیرا اکثر شیوه های درمان در افسردگی به ظاهر شیوه های رفتاری است که درمانگر با ارایه راهکارها و روش های کاربردی و عملی سعی در درمان مراجع خویش دارد؛ در حالی که هر کدام از این شیوه ها با یک ضمیمه شناختی و معرفتی همراه است.

شیوه ها:

1. افزایش فعالیت های خوش آیند و مطبوع:

 برای افزایش میزان فعالیت های دلخواه، لازم است به فرد تکالیف شخصی داده شود؛ البته باید انجام این تکالیف غیرعملی و خارج از حد توانائی مراجع نباشد.

2. افزایش بازده رفتار:

چون انجام موفقیت آمیز وظایف مختلف، در تخفیف افسردگی مؤثر است، باید شرایط را طوری فراهم کرد که فرد بتواند کارهای مختلف را با موفقیت به پایان برده و تقویت دریافت نماید.

3. ایجاد مهارت های شناختی، جهت اداره نمودن خود:

 در این روش از مراجع می خواهیم؛ از باب نمونه، شش نکته مثبت در مورد خود بیان کند و این شش نکته را روی ورقه کوچک نوشته و همراه خود داشته باشد و در فرصت های مناسب، این صفات مثبت را برای خویش قرائت کند؛ البته می تواند صفات مثبت دیگری را نیز به لیست خود اضافه کند و با این عمل بعد از مدتی، نظر منفی فرد به شکل قابل ملاحظه ای تغییر می کند.

4. روش فرا فکنی زمانی لازاروس:

 اساس این روش عبارت است از تصور یا تجسّم حوادث و فعالیت های مثبت و مطبوع در آینده و مواقعی که فرد احساس افسردگی می کند. این فعالیت ها می تواند از کارهای ساده ای؛ همانند خوردن غذای لذیذ و گرفتن دوش آبگرم شروع و به کارهای فکری و اجتماعی و اعمال پیچیده ای که در آینده برای خود تصور می کند، ختم گردد.

5. مسئله گشایی و تصمیم گیری:

 توانائی در تصمیم گیری، یکی دیگر از مشکلات افراد افسرده می باشد که باید با آموزش مراحل الگوی حل مسئله به شکل عملی، فرد افسرده را امیدوار و در حل مشکل و معضل، او را یاری نمود؛ البته لازم به ذکر است که باید مسایل خیلی ساده و روان مطرح شود تا فرد افسرده با حل موضوعات ساده، اعتماد به نفس از دست رفته خود را باز یافته و به حل مسائل مشکل تر مبادرت نماید.

6. ثبت اعمال در جدول روزانه:

 معمولاً به افراد افسرده توصیه می شود که در جدولی تمام کارهای روزانه خود را ثبت کنند و بعد توسط مشاور مورد بررسی و تقویت مثبت قرارگیرد تا مراجع باور کند که می تواند کارهای مثبت نیز انجام دهد.

7. ثبت افکار و اوهام باطل و احساسات منفی در جدول:

این جدول که با عنوان جدول افکار منفی نام گذاری شده است، در قالب سه ستون مشخص که به ترتیب عبارت اند از افکار منفی، خطای شناختی و واکنش منطقی، شکل می گیرد. این جدول به افراد افسرده کمک می کند که به جای درونی کردن یک فکر،آن را بر روی کاغذ آورده و به شناسائی و ریشه یابی آن بپردازد. در مرحله بعدی فرد می تواند این فکر را در قالب یکی از ده فکر غیر منطقی و منفی که قبلاً اشاره نمودیم، قرار داده و فکر منطقی که باید در این وضعیت انتخاب شود، در ستون آخر بنویسید.

با این روش می توان بر اوهام منفی خویش غلبه نمود و برای عینی تر شدن کار از نمونه ها و الگوها نیز استفاده کرد؛ مثلا اگر به واسطه خطایی که انجام داده اید از شما انتقاد می کنند و شما سریعاً به خود می گوئید، من هرگز کاری را درست انجام نمی دهم و همیشه بازنده هستم، می توانید این فکر را در ستون اول؛ به عنوان افکار اتوماتیک و غیرارادی که منفی نیز می باشد، ثبت نمائید؛ سپس در ستون دوم؛ ستون خطاهای شناختی این فکر را مورد بررسی و ملاحظه قرار داده و منشأ آن را پیدا نمایید؛ سپس از این مرحله سریعا به ستون سوم مراجعه و فکر منطقی و درست را پیدا نموده و آن را ذکر نمائید. در پایان فرد افسرده می تواند این جملات را به خود تلقین نماید:

انتقاد وارد است، من در این مسئله خطا کردم و باید جبران کنم.

من می توانم به راحتی این کار را انجام دهم.

با این مثال، روشن می شود که انسان خطای خود را می پذیرد و وقوع آن را امری طبیعی قلمداد نموده و تمام کارها و توانائی های مثبت خویش را زیر سؤال نمی برد.

تذکر: برای درمان افسردگی حتماً از مشاوره روان شناس بالینی نیز کمک بگیرید.

قال علی علیه السلام:

لا تُشعِر قَلبکَ الهَمَّ علی ما فات فَیشغَلک عَمّا هُو آتٍ

برای آنچه از دست رفته اندوه به دلت راه نده که تو را از آنچه می آید باز می دارد. (میزان الحکمه)

افسردگی، مسئله شماره یک سلامتی در دنیاست و به قدری توسعه پیدا کرده است که آن را سرما خوردگی اختلالات دماغی نامیده اند.

این اختلال شایع، یک انحراف خُلقی است؛ به عبارت دیگر، افکار منحرف و فریب آلود مجموعه ای از احساسات، غم و اندوه، عدم اعتماد به نفس، بی تفاوتی و بی حوصلگی، خستگی و ضعف، ناامیدی و یأس و... را تحت عنوان افسردگی در فرد به وجود آورده است.

به عقیده یکی از روان شناسان مشهور، اختلال افسردگی شامل تغییراتی در شش حوزه رفتاری عمده می شودکه عبارتند از:

1. عواطف منفی 4. تغییرات منفی.

2. شناخت های منفی 5. تغییرات رفتاری

3. انگیزش منفی 6. تغییرات نباتی

البته همه این موارد، تحت محوریت تحوّلات خلقی انسان صورت می گیرد و می توان گفت: اختلالات خلقی در برگیرنده اختلالاتی است که آشفتگی در خلق، علامت اصلی آن می باشد و به اقسام زیادی نیز قابل تقسیم است و چون توضیح همه این اقسام از حوصله بحث ما خارج بوده و امری کاملاً تخصصی است؛ بنابراین در اینجا صرفاً به دو دوره اختلال خلقی؛ یعنی افسردگی اساسی و افسردگی مانیک، اشاره نموده و خصوصیات و روش های درمان را ارائه می نمائیم.

الف) افسردگی اساسی:

در این نوع از اختلال، مراجع با علائم و ویژگی های خاص خلقی که پیدا می کند خود را از ادامه زندگی به طور طبیعی محروم نموده و انزوا و گوشه گیری اختیار می کند. او دیگر نمی تواند مثل دیگران به فعالیت های روزمره زندگی مشغول گردد؛ بنابراین از همه کس و همه چیز فرار نموده و گوشه گیری و انزوا اختیار می کند.

علائم و نشانه ها:[1]

1. وجود خلق افسرده در بیشتر اوقات روز و تقریباً همه روزه، خواه از طریق گزارش ذهنی؛ مثلاً: احساس غمگینی یا پوچی و خواه مشاهده دیگران؛ همانند غمگینی و اشکبار بودن.

2. کاهش قابل ملاحظه علاقه یا احساس لذت نسبت به همه یا تقریباً همه فعالیت ها در بیشتر اوقات روز.

3. کاهش یا افزایش شدید وزن، بدون رژیم غذایی و یا کاهش یا افزایش اشتها؛ تقریباً در همه روزها.

توجه: در کودکان، ناتوانی برای رسیدن به وزن مورد انتظار را، همیشه در نظر داشته باشید.

4. بی خوابی یا پرخوابی؛ تقریباً هر روز.

5. خستگی شدید یا از دست دادن انرژی؛ تقریباً هر روز.

6. احساس بی ارزشی یا گناه افراطی.

7. کاهش توانائی تفکر و یا تمرکز، یا بلا تصمیمی؛ تقریباً در هر روز.

8. افکار تکرار شونده در مورد مرگ؛ البته نه به صورت ترس از مرگ؛ بلکه اندیشه پردازی مکرر در مورد خودکشی، بدون یک طرح خاص یا اقدام به خودکشی با طرح خاص.

ب) افسردگی مانیک:

دوره مانیک، دوره ای خاص است که طی آن، خلق به گونه غیرطبیعی، خود بزرگ بین و یا تحریک پذیر می شود.

علائم و نشانه ها:

1. عزت نفس مغرورانه یا خود بزرگ بینی.

2. کاهش نیاز به خواب.

3. حرّاف تر از معمول و یا احساس فشار برای ادامه صحبت.

4. پرش افکار یا تجربه ذهنی که افکار در حال رقابت هستند.

5. حواس پرتی؛ یعنی: توجه به محرک های خارجی نامربوط که اهمیت خاصی ندارند.

6. اشتغال مفرط در فعالیت های لذت بخش که پیامدهای دردناکی دارند؛ مثلاً اشتغال به خوشگذرانی و ولخرجی و بی احتیاطی های جنسی و یا سرمایه گذاری های زیان آور.

علل افسردگی:

1. علل شیمیائی:

داروهایی همانند رسرپین[2] که برای درمان فشار خون به کار می روند، سبب افسردگی در بیماران می شود؛ زیرا رسرپین از شمار انتقال دهنده های عصبی بنام کاته کولامین می کاهد و کمبود این انتقال دهنده در مغز، سبب افسردگی می گردد. داروهایی مانند استروئیدها[3] و فنی کلین هیدروکلرید[4] موجب بروز نشانه های مانیا می شوند.

2. علل نرونی:

از جمله نخستین اختلالات جسمانی که می توان به غیرطبیعی بودن نرونی آن اشاره کرد، ناشی از آسیب یا بد عمل کردن مغز است.

بیماری (هانتینگتون) که در آن فرد به تدریج توانائی های ذهنی خود را از دست می دهد و از کنترل اندام های خود باز می ماند؛ معمولا عوارض و اختلال افسردگی مانیا، پس از آغاز چنین بیماری ظاهر می شود. بیماری پارکینسون که یک بیماری نرونی، عصبی است که اغلب افسردگی اساسی و عمده را ایجاد می کند.

3. سکته:

یکی دیگر از علل افسردگی، سکته است که در اثر قطع ناگهانی خون به بخشی از مغز، ایجاد می گردد.

4. علل غددی:

سیستم اندوکرین، شبکه غددی بدن را شامل می شود. این غدد، هورمون هایی را به جریان خون سرازیر می کنند که روی تمام اندام های بدن تأثیر می گذارد. غده تیروئید که در ناحیه گردن قرار دارد، بخش مهمی از نظام غددی اندوکرین بدن را تشکیل می دهد و در اثر کم کاری علاوه بر عوارض جسمی، اختلال افسردگی را نیز به همراه دارد.

5. علل ژنتیک:

بدون شک می توان یکی از علت های افسردگی را عامل ژنتیک دانست، مطالعات در این زمینه نشان داده است که در دوقلوهای یک تخمکی که ژن های کاملاً یکسان دارند؛ اگر یکی از دوقلوها از افسردگی یا از مانیا رنج ببرد به احتمال 50 تا 90 درصد، همتای دیگر او نیز دچار این اختلال خواهد شد. و عموماً خانواده هایی که از افسردگی اساسی و عمده رنج می برند، ژن حامل این اختلال به فرزندان آنان منتقل می شود.

6. افکار منفی:[5]

به تصوراتی که احساسات منفی از قبیل افسردگی ایجاد می کنند، افکار منفی می گویند که در این جا می توان به برخی از آنها اشاره کرد:

1-6) تفکر همه یا هیچ (کامل و بی نقص بودن): در این تفکر فرد همه چیز را سفید و در غیر این صورت، سیاه می بیند.

2-6) تعمیم مبالغه آمیز: هر حادثه منفی و از جمله ناکامی شغلی را شکستی تمام عیار تلقی می کند.

3-6) فیلتر ذهنی (عینک بدبینی): تحت تأثیر یک حادثه منفی، همه واقعیت ها را تاریک می یابد و بیشتر به جنبه های منفی حوادث توجه دارد.

4-6) بی توجهی به امر مثبت: یا بی ارزش شمردن تجربه های مثبت، اصرار بر بی اهمیتی امور مهم دارد.

5-6) نتیجه گیری شتابزده: بدون زمینه محکم و استدلال منطقی، نتیجه گیری شتابزده می کند.

6-6) درشت نمایی: از یک سو درباره اهمیت مسائل و شدت اشتباهات خود مبالغه نموده و ازسوی دیگر، اهمیت جنبه های مثبت زندگی را کمتر از آنچه هست، محاسبه می کند.

7-6) استدلال احساسی: فرد دارای افکار منفی، فرض را بر این می گذارد که احساسات منفی لزوماً منعکس کننده واقعیت ها هستند.

8-6) بایدها: فرد انتظار دارد که اوضاع همان طور که او می خواهد و توقع دارد، رقم بخورد؛ مثلاً: باید این کار را انجام دهد و در صورت عدم موفقیت، احساس گناه و ناتوانی می کند.

9-6) برچسب زدن: در این حالت، شکل حادّ تفکر همه یا هیچ است. فرد به جای اینکه بگوید، اشتباه کردم، به خود برچسب منفی می زند و می گوید «من بازنده هستم»، «من عُرضه هیچ کاری را ندارم».

10-6) شخصی سازی و سرزنش (به خود گرفتن): این افراد خود را بی جهت مسئول وقوع حادثه ای می دانند که اساسا به هیچ وجه امکان کنترل آن را نداشتند؛ بنابراین به شکل کلی می توان گفت که اندیشه منفی، عله العلل اکثر بیماری های روحی و روانی، خصوصاً افسردگی است؛ چنانچه مولانا می فرماید:

ای برادر تو همه اندیشه ای مابقی خود استخوان و ریشه ای

گرگل است اندیشه تو گلشنی ور بود خاری تو هیمه گلخنی

اندیشه قم/گردآوری:گروه تندرستی و زندگی سالم
http://www.tebyan-zn.ir/healthy_safe_life.html

[1] - dsm- راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی انجمن روان پزشکان آمریکا، ترجمه محمد رضا نیکخواه و همکاران.

[2] .

دو اصل، راهنمای رسیدن به سلامت روان هستند. اگر بدانید که چگونه از این دو اصل استفاده بکنید به موفقیت می رسید. اصل اول مربوط به ارزش گذاشتن بر خود می شود.

اصل دوم رسیدن به این باور است که می توانید خود را تغییر بدهید. فرایند تغییر امری ناچاری است. مانند زمان، تغییر هم متوقف شدنی نیست.

برای ایجاد تغییر مفید سه شرط وجود دارد:

1. حال حاضر را درک کنید. از حقایق پنهان نشوید، اما حال را به روشنی ببینید.

2. تحت تأثیر گذشته ها فلج نشوید. گذشته را نمی توانید تغییر بدهید. اجازه ندهید که گذشته سد راهتان شود.

3. نامطمئنی آینده را بپذیرید. بخش قابل ملاحظه ای از آینده در اختیار ما نیست. باید نامطمئنی را بپذیریم و بیاموزیم که چگونه با اطمینان با آینده رو به رو گردیم.

هفت مهارت اولیه

برای رسیدن به سلامتی روان به هفت مهارت احتیاج دارید. این مهارت ها به شما کمک می کنند که هم روحیه و هم اثر بخشی خود را بهتر کنید.

مانند تمامی مهارت ها، با تمرین در شرایط بهتری قرار می گیرید. این قسمت را بخوانید و دوباره خوانی کنید.

آن هفت مهارت عبارتند از:

1. مدیریت بر خود و اوقات زندگی

2. رو به رو شدن با مسئله

3. رفتار درست با خود

4. حل مسئله: راهکاری برای تغییر

5. توجه به تناسب: کمک گرفتن از شناخت درمانی

6. توجه به اعتماد به نفس و عزت نفس

7. قرار گرفتن در آرامش

مهارت اول: مدیریت برخود و اوقات زندگی

1. اصل اساسی مدیریت زمان این است: از فرصت های خود برای انجام دادن کارهایی استفاده کنید که برای آن ها ارزش قائلید. کارهایی انجام دهید که شما را به هدف تان نزدیک کند.

2. بنابر این مهم است که از ارزش ها و هدف هایتان مطلع باشید.

3. دوست دارید دوستان، بستگان و یا همکارانتان درباره شما چه نظری داشته باشند؟

4. ارزش های مورد نظرتان را جایی یادداشت کنید تا در زمان نیاز به آن مراجعه نمایید.

5. پس از مشخص ساختن ارزش و هدف هایتان، با توجه به آن ها حرکت کنید.

6. فعالیت هایتان را با توجه به اهمیت داشتن و اضطراری بودن آن ها طبقه بندی کنید.

7. سعی کنید بیشترین وقت خود را صرف کارهای مهم بکنید.

ـ از انجام دادن کارهای غیر مهم اجتناب کنید.

ـ از فرصتیکه به دست می آورید برای انجام دادن کارهای غیر اضطراری اما مهم استفاده کنید.

8. از ابزار و قواعد مدیریت زمان خود به سود خود استفاده کنید.

چند ابزار و قاعده

8 . 1. هر چه سریع تر موتورتان را روشن کنید. 8 . 2. کار روزمره را در خدمت خود بگیرید. 8 . 3. هر آری جواب نه به کار دیگر است. 8 . 4. به سرعت تصمیم بگیرید. 8 . 5. زمان شروع و ختم کار را مشخص کنید. 8. 6. زمانی را برای برنامه ریزی در نظر بگیرید. 8 . 7. بیشترین تلاش خود را بکنید اما کمال طلب نباشید.

مهارت دوم: رو به رو شدن با مشکلات

بپذیرید که مشکلی وجود دارد: بنابه دلایل ذیل بهتر است که به جای اجتناب کردن از مسائل با آن ها رو به رو شویم.

1. اجتناب کردن بر دامنه مسئله اضافه می کند و شرایط بدتری را به نمایش می گذارد.

2. اجتناب کردن مسائلی جدید خلق می کند.

3. اجتناب کردن در زندگی شما اختلال ایجاد می کند.

مشخص کنید که چرا اجتناب می کنید

گاه وقتی از مشکلات اجتناب می کنیم برایمان مشخص است که مشکلاتمان از چه مقوله است، اما در مواقعی نیز این را نمی دانیم.

پیام نانوشته

وقتی از چیزی اجتناب می کنیم، پیامی نانوشته به خود مخابره می کنیم. مضمون این پیام این است: «وحشتناک است.» با اجتناب کردن از مسئله متوجه دلیل هراسمان نمی شویم. فرض کنیم که سرکارتان به شدت استرس زده می شوید، به طوری که به فکرتان می رسد که باید کاری صورت دهید. نمی دانید که چه کاری باید بکنید. با دیگران هم در این خصوص حرف نمی زنید. نگرانید که اگر مسائلتان را با آن ها در میان بگذارید درباره تان چه فکری می کنند، به جای آن سعی می کنید که بیشتر کار کنید تا کسی متوجه نشود که اشکالی در کارتان وجود دارد. اجتناب شما سبب می شود که راه حلی برای مشکلتان پیدا نکنید زیرا هرگز فرصتی پیدا نمی کنید که به مسئله خود بیندیشید. از نظریات دیگران هم برخوردار نمی شوید و از آن ها کمک نمی گیرید.

بنابر این بهترین کار رو به رو شدن با مسائل مان مهم است که به احساسات ناخوشایند خود توجه کنیم و بفهمیم که این مشکلات از چه مقوله ای هستند.

آیا از مشکلات اجتناب می کنید؟

گاه تعین این که آیا به راستی از مشکلات اجتناب می کنید دشوار است، بنابر این مفید و مؤثر است که متوجه نشانه های اجتناب باشیم. برای اطلاع از این مورد می توانید از سه راهنمای زیر استفاده کنید.

1. با احساسات خود مشورت کنید. اجتناب شما ممکن است شکل پنهان و زیرکانه داشته باشد. اگر به این دلیل کاری را صورت نمی دهید زیرا با انجام دادن آن نگران و مشوش می شوید. احتمال این که از مشکل اجتناب می کنید وجود دارد. از خود بپرسید چه می توانم بکنم تا احساس اطمینان بیشتر پیدا کنم.

2. به تماشای رفتار خود بنشینید. اگر احساس می کنید که میان دو کار گیر کرده اید یا میان دو کار تاب می خورید، ببینید آیا از چیزی اجتناب می کنید. در این صورت به این فکر کنید که چگونه می توانید از این اجتناب دست بکشید.

3. به اندیشه خود توجه کنید. آیا انتظار بدترین اتفاق ها را می کشید؟ آیا مصیبتی را پیش بینی می کنید؟ آیا فکر می کنید اتفاق ناخوشایندی رخ خواهد داد؟ آیا فکر می کنید که به شکلی نتوانید با مشکل رو به رو شوید؟ این افکار مبالغه آمیز و هولناک ممکن است مانع از آن شوند که با مسئله رو به رو شوید و یا حتی اقدامی در این راستا صورت دهید.

هر چه زودتر به مسئله بپردازید

اجتناب از مسئله نه تنها از حل شدن آن جلوگیری می کند، بلکه به احتمال زیاد بر شدت آن می افزاید و برخورد با آن را دشوارتر می کند. هرچه مسئله را سریع تر شناسایی کنید. سریع تر می توانید با آن برخورد نمایید و طرز برخوردتان با مسئله مؤثرتر می شود. تا زمانی که با مسئله برخورد مؤثر نکنید، مانند دمل چرکین زیر پوستتان باقی می ماند تا فکری به حال آن بکنید.

مهارت سوم: رفتار درست با خود

1. از پاداش ها به سود خود استفاده کنید: پاداش دادن به خود بر خشنودی شما می افزاید و بهتر می توانید تغییر مورد نظر را در خود ایجاد کنید.

2. به جای عادت سرزنش کردن خود، عادت پاداش دادن به خود را ایجاد نمایید.

3. پاداش دادن مؤثّر به خود از سه بخش تشکیل می شود:

ـ پاداش های مناسب انتخاب کنید.

ـ شرایط را به سود خود شکل بدهید.

ـ مجازات نکنید. (تحمیل کردن کار زیاد به خود به خاطر دیگران).

مهارت چهارم: حل مسأله: چهار راهنمایی برای حل مسئله

چهار راهنمایی برای حل مسئله: خلاصه

1. وقت خود را صرف مسائل حل نشدنی نکنید. 2. در هر زمان تنها به یک مسئله توجه کنید. 3. به جای تغییر دادن دیگران، روی تغییر دادن خود حساب کنید. 4. دست کم در لحظه حاضر اقدامی صورت ندهید.

حل مسئله روشی ساده اما قدرت مند است. از مراحل زیر برای آگاهی از خلاصه مطالب استفاده کنید.

سه مرحله حلّ مسئله

1. مسئله را به روشنی شناسایی کنید.

2. هر اندازه که امکانش وجود دارد راه حل ارائه دهید. در این مرحله هیچ راه حلی را رد نکنید.

3. راه حلی را انتخاب کنید، آن را به اجرا بگذارید، نتیجه آن را ارزیابی نمایید و آنقدر مداومت به خرج دهید تا به احساس بهتر برسید.

مهارت پنجم: کمک گرفتن از شناخت درمانی

ـ برای دیدن اشیاء و امور همیشه بیش از یک راه وجود دارد.

معنایش این است که گرچه ممکن است نتوانید واقعیت ها را انتخاب کنید، می توانید انتخاب کنید که چگونه به آن ها واکنش نشان بدهید. می توانید به خود کمک کنید تا احساس بهتری داشته باشید. می توانید به طرز دیگری به آن ها نگاه کنید. روش هایی را که در این جا توضیح داده شده اند به شما می گویند که چگونه اندیشه و احساس با هم ارتباط دارند و چگونه این افکار و این احساسات روی روحیه شما اثر می گذارند. اگر به این نکته توجه داشته باشید، می توانید نوع اندیشه ای را که به شما کمک می کند تا به احساس بهتری برسید انتخاب کنید. وقتی این نکات را رعایت می کنید، بد نیست سؤال هایی از خود بپرسید. اولین سؤال شما می تواند این باشد: «آیا می توانم به طرز دیگری به این مسئله نگاه کنم؟»

گام اول: اندیشه های خود را شناسایی کنید و ببینید که اندیشه ها و احساسات شما چگونه با هم در ارتباط هستند.

سوالات کلیدی برای گام اول:

ـ در آن زمان از ذهن من چه گذشت؟

ـ حالا اوضاع را چگونه می بینم؟

ـ چه موضوعیست که برای من اهمیت دارد؟

ـ این حادثه برای من چه معنا و مفهومی دارد؟

گام دوم: اندیشه های خود را مورد بازبینی مجدد قرار دهید. خواهید دید که می توانید با دیدگاه های مختلف به مسائل نگاه کنید. داشتن چشم اندازهای مختلف به شما امکان می دهد که با مشکل خود برخوردی سازنده تر داشته باشید.

سوالات کلیدی برای گام دوم:

پرسش هایی درباره اندیشه: دیگر چه نقطه نظرهایی وجود دارد؟ دیگران در این خصوص چه فکر می کنند؟ دیگر چگونه می توانم به این موضوع فکر کنم؟ اگر حالم بهتر بود چگونه فکر می کردم؟

پرسش هایی درباره واقعیت: واقعیت های درباره موضوع کدامند؟ از کجا بدانم که چه طرز فکری با واقعیت همخوانی بیشتری دارد؟ چه مدرک و چه دلیلی در اختیار دارم؟

پرسش هایی درباره اندیشه های مخدوش: آیا ممکن است درباره موضوع برداشت اشتباه داشته باشم؟ آیا درست فکر می کنم؟ آیا گرفتار یکی از خطاهای سیزده گانه شناختی هستم؟ آیا خودم را زیر فشار گذاشته ام؟ آیا به زبان افراط و تفریط حرف می زنم؟

پرسش هایی درباره مقابله: بدترین اتفاقی که ممکن است بیفتد چیست؟ چقدر به من لطمه می زند؟ وقتی این اتفاق می افتد چه می توانم بکنم؟ چگونه می توانم کمک بگیرم.

مهارت ششم: توجه به اعتماد به نفس و عزت نفس

حتی اگر از کودکی از اعتماد به نفس خوب محروم بوده اید می توانید آن را در خود ایجاد کنید.

چهار نکته مهم در این خصوص عبارتند از:

1. اعتماد به نفس تنها یک چیز به خصوص نیست. همه ما در بخشی از زندگی خود فاقد اعتماد به نفس هستیم و در زمینه هایی از اعتماد به نفس کافی برخورداریم.

2. اشخاصی که به نظر با اعتماد به نفس می رسند به آن حدی که شما فکر می کنید با اعتماد به نفس نیستند.

3. با تمرین کردن و دست به کار شدن به اعتماد به نفس می رسیم.

4. اگر به اشخاص بگویید که خوب نیستید، ممکن است حرف شما را باور کنند.

شش راهکار راهنما به شما کمک می کنند تا از اعتماد به نفس خوب برخوردار باشید:

1. تمرین.

2. طوری رفتار کنید که انگار از حدی که فکر می کنید اعتماد به نفس بیشتری دارید.

3. در رفتار خود انعطاف داشته باشید.

4. از اشتباهات خود درس بیاموزید. تنها راه اجتناب از اشتباه بی حرکت ماندن و اقدام نکردن است.

5. از سرزنش کردن خود، خودداری نمایید. با خود شجاعانه حرف بزنید.

6. با خود مهربان باشید.

اعتماد به نفس با احساس ما نسبت به توانایی هایمان در ارتباط است. اما عزت نفس تا حدودی متفاوت است. عزت نفس بستگی به این دارد که تا چه اندازه برای خود ارزش قائل هستید.

پنج راه کار زیر به شما کمک می کنند تا عزت نفس بیشتر پیدا کنید:

1. به تعصباتی که سبب می شوند خود را کم ارزش ارزیابی کنید حمله ور گردید.

2. منتقد درون را سرکوب کنید.

3. قاضی منتقد را دفن کنید و اجازه ندهید که با معیار دوگانه با خود و با دیگران برخورد کنید.

4. بیشترین تلاشتان را بکنید اما کمال طلب نباشید.

5. با اشخاصی که به شما احساس خوب می دهند معاشرت کنید.

مهارت هفتم: قرار گرفتن در آرامش

قرار گرفتن در آرامش یک نگرش، یک عادت و یک اقدام بازسازی کننده و در کنار همه این ها یک مهارت است. سعی کنید این اقدام را بخشی از زندگی روزانه خود قرار دهید.

1. حالتی آرام را انتخاب کنید. آیا هرگز متوجه شده اید که روی لبه صندلی می نشینید؟ تنش می تواند نیروی قابل ملاحظه ای را هدر بدهد. از این رو هرگاه می توانید به بدنتان امکان استراحت بدهید.

2. از شتاب و عجله پرهیز کنید. شتاب و عجله به شما سرعت می دهد و با این حال خیلی ها به این نتیجه رسیده اند که اگر کارهایشان را به آرامی انجام دهند، می توانند از کارایی مطلوبی برخوردار باشند.

3. عادت کنید که فعالیت های آرام بخش انجام دهید. در فعالیت های روزانه خود کارهای آرام بخش را اضافه کنید.

4. به تفریح و کارهای خوشایند بها بدهید. هرچه در زندگی لذت بیشتری ببرید، احساس آرامش بیشتری می کنید.

5. مخاطرات را توزیع کنید. همه تخم مرغ ها را در یک سبد قرار ندهید.

6. به خود زنگ تنفّس بدهید. از زنگ های تنفس کوتاه مانند نیم ساعت صحبت کردن با یک دوست و نیز ا

جوش‌شيرين از آن دسته موادی است كه از روزگارهای‌ گذشته كاربرد‌های فراوانی هم در آشپزی، هم به‌عنوان يك ماده درمانی و حتی به‌عنوان يك ماده تميز‌كننده داشته‌ و جالب است بدانيد جوش شيرين می‌تواند يك زيبا‌كننده پوست و مو نيز باشد. در واقع جوش شيرين اين ماده همه‌كاره و طبيعی كه از كربنات سديم ساخته شده است و استفاده‌های فراوانی دارد، از پخت نان و كيك گرفته تا خوشبوكردن فضا، تميزكردن خانه و حتي زيبايی!

فقط كافی است كمی جوش‌شيرين در منزل داشته باشيد تا بتوانيد خيلي از محصولات زيبايی را به راحتی در منزل تهيه كنيد.

 يك حمام آرام‌بخش زيبا كننده

برای داشتن اين حمام لطيف و آرام‌بخش، احتياج به 4 قاشق سوپ‌خوری جوش شيرين، حدود 6 قاشق غذاخوری عسل روان، 2 ليوان شير، 16 قاشق سوپ‌خوري نمك و 3 قاشق غذاخوري روغن بچه داريد.در يك ظرف بزرگ جوش شيرين، عسل، شير و نمك را مخلوط كنيد و به‌خوبی هم بزنيد.

مخلوط را در وان آب گرم بريزيد و سپس روغن بچه را اضافه كنيد. برای هم زدن مخلوط در آب وان از دست‌هايتان كمك بگيريد و بعد قدم در اين حمام تسكين‌دهنده و آرام‌بخش بگذاريد. اين حمام برای نرم و صاف كردن پوست مفيد است.

پاهايتان را زيبا كنيد

اگر روی پاشنه‌پاهايتان پينه بسته يا خيلی زبر و خشن شده است و اين وضعيت آزارتان می‌دهد، جوش شيرين را با آب مخلوط كنيد و سپس با اين مخلوط چسبی شكل زبري‌های پاشنه را نرم و صاف كنيد.

اگر هم پاهایتان خارش دارد 4 قاشق غذاخوری جوش‌شيرين را با يك ليتر آب گرم مخلوط كنيد و سپس پاها را حدود 10دقيقه در آن بگذاريد، با اين كار خارش پاها آرام می‌گيرد.

علاوه بر اين‌ها شما می‌توانيد با جوش‌شيرين خستگی ‌پاها را نيز از بين ببريد، كافی‌است 3‌قاشق غذاخوری جوش‌شيرين را در يك لگن آب گرم حل كنيد و سپس پاهای خسته‌تان را درون آن بگذاريد تا حسابی خستگی از پاهايتان بيرون رود.

خمير دندان سفيدكننده بسازيد

شما می‌توانيد با جوش‌شيرين يك خميردندان خانگی بسازيد. اول بايد 3 قسمت جوش‌شيرين را با يك قسمت نمك مخلوط كنيد بعد به آن 3 قاشق چای‌خوری گليسيرين اضافه كنيد و براي خوشبو شدن نيز 10 تا 20 قطره از يك اسانس مورد علاقه‌تان (نعنا، دارچين يا...) به آن بيفزاييد.

 سپس به مقدار كافي آب به آن اضافه كنيد تا كاملا حالت خميري شكل پيدا كند. شما مي‌توانيد اين خمير دندان را در بطری كوچك نگهداری كنيد. از آن جا كه جوش شيرين يك سفيد‌كننده دندان طبيعي است اين خمير دندان حسابی دندان‌ها را سفيد مي‌كند و از پوسيدگی آن‌ها نيز جلوگيري مي‌كند، اگر هم فرصت نداريد مي‌توانيد براي سفيد‌تر شدن دندان‌هاي‌تان، مسواك‌تر خود را درون جوش شيرين فرو بريد سپس با آن دندان‌هاي‌تان را مسواك بزيند.

همچنين مي‌توانيد روي خميردندان اندكي جوش شيرين بپاشيد و سپس دندان‌ها را مسواك بزنيد. براي خوشبو كردن دهان نيز مي‌توانيد يك قاشق چاي‌خوري جوش‌شيرين را در نصف ليوان جوش‌شيرين حل كنيد و در دهان غرغره كنيد، راه ديگر نيز اين است كه آدامس را مرطوب كرده و در جوش شيرين فرو بريد و سپس آن را بجويد.

براي نرم كردن آرنج

بعضی اوقات پوست آرنج يا زانو به دلايل مختلف زمخت و زبر می‌شود و اين حالت به‌خصوص برای خانم‌ها بسيار آزاردهنده است اما يك راه‌حل آسان و كم خرج براي اين حالت وجود دارد. شما بايد اول مقداری جوش‌شيرين را با مقدار خيلی كمی آب مخلوط كنيد تا مخلوط حالت چسبی شكل پيدا كند، حالا اين مخلوط چسب را به زانو يا آرنج بماليد تا پوست زبر و خشن نرم شود.

براي درمان آكنه

براي درمان بيماری‌های شايع پوستی مثل آكنه، مصرف موضعی جوش‌شيرين می‌تواند موثر باشد. جوش شيرين سلول‌های مرده پوست را از بين می‌برد و اسيدمازاد در بدن را خنثی می‌كند و به‌ويژه برای درمان آكنه كه اغلب به‌علت مسدود شدن منافذ پوستی به‌وجود می‌آيد مفيد است.

كمی جوش شيرين مخلوط شده با آب را روی آكنه بماليد تا پوست مرده از بين برود و منافذ مسدود شده آن را باز كند. جوش شيرين با خنثی كردن اسيد در بدن مانع عفونت‌های باكتريايی در پياز مو می‌شود و در نتيجه از بروز آكنه پيش‌گيری می كند.

ژل اصلاح برای آقايان

بعضی از آقايان به دليل پوست حساسی كه دارند معمولا هنگام اصلاح دچار التهاب و سوزش‌های پوستی می‌شوند اما يك راه‌حل خوب برای اين افراد اين است، يك قاشق غذاخوری جوش‌شيرين را در يك فنجان آب حل كنند و از اين محلول براي التيام پوست بعد از اصلاح يا حتی قبل از اصلاح استفاده كنند. اگر هم بعد از اصلاح دچار سوزش می‌شويد، می‌توانيد يك پارچه مرطوب نخی را به كمی جوش‌شيرين آغشته كنيد و روی محل سوزش بگذاريد.

حساسيت دندان به چه معناست ؟

معمولاًحساسيت دندان (كه حساسيت شديد عاج دندان نيز ناميده مي شود) مي تواند به صورت ناراحتي دندان به طور دائم ،يا درد پس از خوردن غذاي سرد ،نوشيدن مايعات سرد يا تنفس هواي سرد نمايان شود .

تحليل لثه ها

معمولاً مشكل از زماني آغاز مي شود كه لثه ها تحليل پيدا مي كنند.لثه ها ،ريشه هاي دندان را مي پوشانندودرجلوگيري از نفوذ تحريك كننده ها به منافذ عاج دناني كمك مي كنند .لثه ها مانند يك پوشش محافظ ريشه هاي دندان را مي پوشانند؛با تحليل لثه ها ،ريشه هاي زيرين دندان هابدون محافظ مي مانند.مشاوره با دندانپزشك راجع به شناسايي دليل وتوصيه بهترين راه درمان بسيار مهم است .

عاج دندان نمايان (بدون محافظ)

در دندان هاي سالم ،عاج دندان (لايه دروني دندان ) به كمك لثه ها و لايه محكم ميناي دندان محافظت مي شود . وقتي ميناي دندان از بين مي رود يا هنگامي كه لثه ها بر اثر مسواك زدن محكم يا استفاده از مسواكي با الياف بسيار زير تحليل مي يابند، ممكن است عاج دندان نمايان شود .

عاج دندان از تعداد زيادي منفذ (تيوپ هاي ميكروسكوپي به نام Tubules) تشكيل شده كه با عصب عمق دندان در ارتباط است . سرما ،گرما يا شيريني مي تواند سبب تحريك عاج دندان ومتعاقب آن تحريك عصب هايي شود كه ايجاد حساسيت ،ناراحتي ودرد مي كنند.

چگونه از بروز حساسيت دندان پيشگيري كنيم ؟

1- بهداشت مناسب دهان ودندان

به طور كلي رعايت بهداشت دهان ودندان ازبروز حساسيت دندان جلوگيري مي كند . كه اين امر با 2بار مسواك زدن درروز به مدت 2دقيقه وبا استفاده از يكي از مسواك هاي با كيفيت وداراي الياف نرم ويكي از خمير دندان هاي حاوي فلورايد صورت مي گيرد . از دندانپزشك براي نشان دادن روش بهينه مسواك زدن براي رفع نياز هاي دنداني خود كمك بخواهيد.

2-روش هاي صحيح مسواك زدن

راه حل اصلي جلوگيري از حساسيت دندان ،پيشگيري از تحليل لثه هاست . كاستن از فشار در هنگام مسواك زدن ،بسيار مؤثر است . مسواك هاي برقي داراي سيستم هاي حساس به فشار هستند كه درصورت وارد شدن فشار زياد ،مسواك زدن را متوقف مي كنند . ثابت شده است كه مسواك هاي برقي با حركات نوساني ،چرخشي پلاك هاي بيشتري را نسبت به مسواك هاي دستي برمي دارد. به خاطر داشته باشيد درصورتي كه عاج دندان نمايان شود – حتي اگر احساس درد نداشته باشيد – تاپايان عمر بهبود نخواهد يافت . پس رعايت بهداشت دهان ودندان – حتي درزماني كه احساس درد نمي كنيد،درجلوگيري از پوسيدگي ريشه بسيار مهم است .

چه چيز سبب بروز حساسيت دندان مي شود ؟

دلايل اصلي از دست دادن ميناي دندان يا تحليل لثه ها عبارتند از:

1- مسواك نامناسب وفشار بيش از حد به دندان ها هنگام مسواك زدن

2- استفاده از خمير دنداني با قدرت سايندگي بيش از اندازه

نمايان شدن عاج دندان وسپس حساسيت دندان ها مي تواند درپي اين عوامل بروز كند .دراين مرحله تمام محرك هاي خارجي مانند شيريني غذاهاي اسيدي يا نوشيدني ها ويا نوشيدني ها ويا حتي لمس دندان ها مي تواند ايجاد درد كند . درصورت عدم رعايت بهداشت ،پيامد بعدي گسترش پوسيدگي ريشه دندان است كه بايد توسط دندانپزشك درمان شود . از دست دادن ميناي دندان يا تحليل لثه ها ،باعث مي شود عاج دندان بدون محافظ مانده ونسبت به دندان داراي ميناي طبيعي نرم تر وداراي منافذ بيشتري مي شود . بنابراين ،دسترسي باكتري ها به آن بسيار آسان تر وامكان گسترش پوسيدگي بيشتر است .

با نوعی از سرطان های پوستی آشنا شوید؛

سرطان سلول بازال نوعی سرطان پوستی غیر ملانومی است که بهتر است با این سرطان، پیشگیری از آن و درمان آن بیشتر آشنا شویم.

دکتر عباس انتظاری، متخصص پیشگیری از بیماری ها و عضو هیئت علمی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در گفتگو با خبرنگار بهداشت و درمان باشگاه خبرنگاران عنوان کرد: سرطان های پوستی به دو دسته عمده ملانومی (رنگدانه دار و سیاه) و غیر ملانومی طبقه بندی می گردد.

سرطان سلول بازال Basel Cell Carcinoma که به اختصار به BCC معرفی می شود یک نوع سرطان پوستی از گروه غیر ملانومی است.

 براساس مطالعات موجود در حال حاضر شایع ترین سرطان پوستی در آمریکا BCC است که براساس گزارش انجمن علمی سرطان آمریکا، BCC به تنهایی حدود 75 درصد از کل سرطان های پوستی را تشکیل می دهد.

این متخصص پیشگیری از بیماری ها، عنوان کرد: BCC در بالاترین لایه اپیدرم آغاز می شود و خود را به شکل یک زخم مزمن که بهبود پیدا نمی کند نشان می دهد و گاهی مواقع نیز ترشحات خونی دارد.

 به طور معمول این ضایعات در نواحی در معرض اشعه ماوراء بنفش خورشید ایجاد می شود و اغلب پس از 40 سالگی در افراد خود را نشان می دهد و پوست ناحیه سر یکی از نواحی شایع برای BCC است.

 پوست روشن چشمان سبز یا آبی، موی بور یا قرمز و تماس با اشعه ایکس به عنوان عوامل خطر برای این بیماری مطرح شده اند و شانس ابتلا را افزایش می دهد.

این متخصص در ادامه خاطرنشان کرد: متاستاز یا تهاجم موضعی دور دست BCC تاکنون گزارش نشده است اما در صورت عدم درمان گسترش موضعی و حتی گرفتاری استخوان های مجاور دور از انتظار نیست و مرگ به علت سرطان BCC بسیار نادر است.

انتظاری در مورد راه تشخیص این نوع سرطان اشاره کرد و گفت: بهترین راه تشخیص پس از شرح حال دقیق و معاینه استفاده از روش نمونه برداری (بیوسپی) است و درمان ضایعه نیز بسته به شدت ضایعه به طریق مختلف نظیر جراحی کرایو، کورتاژ، کرم موضعی انجام می شود.

وی مؤثرترین راه پیشگیری از بیماری BCC را اجتناب از اشعه ماوراء بنفش آفتاب عنوان کرد و توصیه کرد: که بهتر است از کرم های ضد آفتاب به صورت موضعی، کلاه و دستکش های بلند نخی استفاده شود و معاینه منظم پوست توسط پزشک و آموزش افراد در مورد ضرورت معاینات ضایعات و زخم های مزمن پوستی از ضروریات است و به طور اکید توصیه می شود که هر گونه زخم خود به خودی در پوست که پس از یک ماه بهبود نیافته است باید توسط پزشک مورد معاینه قرار بگیرد.

‎مراقبت از لب ها تنها برای داشتن ظاهری زیبا نیست، این مورد به منظور حفظ سلامتی اهمیت ویژه ای دارد. پس باید راه های درمان خشکی و ترک خوردگی لب را بدانیم تا بتوانیم مراقبت بیشتری از از لب های خود کنیم.‎

لب ها مانند دیگر قسمت های پوست نمی توانند در برابر از دست دادن رطوبت مقاومت کنند. لایه های پوست لب بسیار نازک و فاقد غدد چربی هستند و به همین دلیل مستعد خشک شدن و ترک خوردن می باشند.

 اگر لب هایتان خشکیده، چروک و دردناک شده اند، احتمالا شما از ترک خوردگی لب رنج می برید. ترک های کوچک و بزرگ باعث می شوند شما کمتر لبخند بزنید.

 ‎عوامل متعددی می توانند منجر به خشکی و ترک خوردن لب شوند، اما مواردی همچون استرس، خستگی، سوء تغذیه، زندگی در مناطق گرم و مناطق سرد و خشک، عفونت های باکتریایی، استفاده مکرر از صابون و محصولات آرایشی غیر استاندارد، کمبود ویتامین، تنفس از دهان، خشکی هوای خانه، کم شدن آب بدن و عادت لیسیدن و جویدن لب ها از مهم ترین عواملی هستند که می توانند باعث تبخیر رطوبت و نهایتا خشک شدن لب ها گردند.

‎در ادامه مطلب، به برخی راه های ساده برای داشتن لب هایی با طراوت و مرطوب اشاره می کنیم:

‎لب های خود را نلیسید

‎مکررا در معرض آب قراردادن پوست، باعث محروم ساختن آن از رطوبت و در نتیجه خشک شدن آن می گردد. ممکن است به طور موقت احساس بهتری در شما ایجاد کند، اما در واقع باعث خشک شدن بیشتر لب ها می گردد، همانند شستن مداوم دست ها که خشکی پوست دست را به همراه دارد.

 ‎از پماد لب استفاده کنید

‎محصولات متعددی در بازار موجود است. بیشتر چرب و مومی شکل هستند که خاصیت ضدباکتری و ضدالتهاب دارند و با ایجاد لایه ای محافظ مانع از دست دادن رطوبت پوست می شوند. سعی کنید از پمادهایی که دارای اسانس و طعم هستند استفاده نکنید. این اسانس ها به دلیل شیرین بودن باعث تشدید عادت لیسیدن لب می شوند. ‎

استفاده از وازلین طبی برای جلوگیری از خشکی لب بسیار موثر است

‎کمتر در معرض تابش نور خورشید قرار بگیرید

‎اشعه ماورای بنفش، لب ها را خشک و آسیب پذیر می کند. این امر در دیگر قسمت های بدن نیز صدق می کند.

‎با اینکه لب در سرطان پوست سهیم است، اما فاقد ملانین می باشد. ملانین یا همان رنگدانه پوست، عاملی حفاظتی در برابر اشعه ماورای بنفش است.

سرطان پوستی که خود را بر روی لب ها نشان می دهد، معمولا جدی تر است و سریع تر گسترش می یابد. پس اگر شما مجبور هستید که زیاد در معرض آفتاب قرار بگیرید، از پمادهای لب که حاوی ضد آفتاب هستند استفاده کنید. بهتر است این محصول را با spf (فاکتور حفاظتی) 15 به بالا تهیه و مصرف نمایید.

 ‎از رژ لب های مرغوب استفاده کنید

‎متخصصان پوست معتقدند که زنان مسن کمتر از مردان، دارای پوست آسیب دیده و لب های شکاف خورده هستند. شاید دلیل آن استفاده از رژلب باشد.

‎رژلب ساختار حفاظتی متوسطی در برابر اشعه ماورای بنفش دارد. برای اثر بخشی بیشتر، بهتر است از رژلب های مرغوب مرطوب کننده و حاوی ضدآفتاب استفاده کنید.

 ‎خمیر دندان خود را چک کنید

‎حساسیت به خمیر دندان و دهان شویه ها می تواند عامل قرمزی و خشک شدن پوست لب گردد. برای چند روز از یک مارک خمیردندان و یا دهان شویه استفاده کنید و ببینید اگر مشکلی با شستشو و مسواک زدن ندارید آن را ادامه دهید.

 ‎مواد غذایی تحریک کننده نخورید

‎هنگامی که لب ها شکاف می خورند، حساس تر می شوند. موادغذایی خاص می تواند باعث التهاب بیشتر شود.

‎برای مدتی مصرف فلفل قرمز، خردل، انواع سس و آب پرتقال را کنار بگذارید تا لب های شما بهبود یابند.

‎در پایان، استرس را از خود دور کنید، به تغذیه خود توجه کنید، با استفاده از دستگاه های بُخور، محیط خانه را کمی مرطوب و استریلیزه نگه دارید تا پوستتان همیشه باطراوت و شاداب بماند

 زردچوبه، گیاه جینکو، صبرزرد و غیره جزو گیاهانی هستند که با سرطان مقابله می‌کنند. شاید ندانید که از این گیاهان در داروهای شیمی درمانی و داروهای قدیمی استفاده می‌شود. این گیاهان مفید از عود بیماری نیز پیشگیری می‌کند.

زردچوبه سلول‌های سرطانی را از بین می‌برد

پودر زردچوبه رشد و تکثیر سلول‌های سرطانی را محدود می‌کند. Curcuma رنگدانه‌ی زرد رنگ زردچوبه است که آنتی‌اکسیدان و ضدالتهاب محسوب می‌شود و از تکثیر سلول‌های سرطانی پیشگیری می‌کند. برای همین این آنتی اکسیدان پتانسیل بسیار قوی برای مقابله با سرطان دارد. این ماده مانع تشکیل رگ‌های خونی جدید می‌شود که تومورها را تغذیه می‌کنند و به این ترتیب تومورها را نابود می‌کند.

البته دقیقاً به همین دلیل نیز می‌تواند مزاحم عملکرد داروهای ضدسرطانی باشد، به همین دلیل از زردچوبه در طول شیمی‌درمانی استفاده نمی‌شود. زردچوبه قدرت این را دارد که با انواع سرطان‌ها مقابله کند.

روش مصرف: می‌توانید از کپسول‌های تهیه شده از Curcuma استفاده کنید و یا اینکه زردچوبه را 3 تا 4 مرتبه در هفته به غذاهای خود اضافه کنید.

توجه داشته باشید در ایام شیمی‌درمانی از این ادویه استفاده نکنید. مصرف زیاد زردچوبه برای زنان باردار نیز توصیه نمی‌شود.

جین‌سینگ قرمز رشد سرطان را محدود می‌کند

جین‌سینگ قرمز با خستگی و کسالت ناشی از داروهای ضدسرطان مقابله می‌کند و سیستم ایمنی بدن را تقویت می‌کند.

به علاوه این گیاه کُره‌ای سرشار از ترکیبی به نام ژرمانیوم germanium است که باعث اکسیژن رسانی به سلول‌ها می‌شود و به همین دلیل به سلول‌های سرطانی که معمولاً در خلأ هوا و اکسیژن زیست می‌کنند آسیب می‌رساند.

گیاه جین‌سینگ قرمز با تمام سرطان‌ها و به ویژه با سرطان سینه مقابله می‌کند.

روش استفاده: به منظور پیشگیری یا برای کمک به درمان‌های ضدسرطانی، 3 تا 6 کپسول عصاره‌ی ریشه‌ی گیاه جین‌سینگ را به مدت 3 ماه مصرف کنید. اگر پزشکتان لازم ببیند می‌توانید این مدت را تمدید کنید.

مصرف این گیاه برای افراد باردار و شیرده و همچنین افرادی که از فشار خون بالا رنج می‌برند توصیه نمی‌شود. قبل از مصرف با پزشک مشورت کنید.

گیاه آلوئه ورا

گیاه صبر زرد با سرطان کبد مقابله می‌کند

گیاه صبرزرد از سرطان پیشگیری و با آن مقابله می‌کند. نتایج یک پژوهش ژاپنی نشان می‌دهد مصرف صبرزرد تعداد سلول‌های سرطانی را در ناحیه‌ی کبد کاهش می‌دهد.

این گیاه باعث پاک‌سازی بدن شده و نتایج خوبی در پیشگیری از سرطان دارد.

گیاه صبرزرد با سرطان کبد و همچنین انواع دیگر سرطان مثل سرطان پروستات، ریه، کولون و معده مقابله می‌کند.

روش مصرف: برای پیشگیری و درمان این سرطان‌ها 60 میلی گرم آب خالص صبرزرد را با 500 میلی گرم عسل مخلوط کنید. روزانه 3 مرتبه، پانزده دقیقه قبل از غذا یک قاشق غذاخوری از این شربت را میل کنید.

هر ماه ده روز این کار را تکرار کنید؛ و اگر لازم بود چند ماه دیگر نیز ادامه دهید.

مصرف این گیاه برای زنان باردار، شیرده و همچنین برای کودکان توصیه نمی‌شود. قبل از مصرف با پزشکتان مشورت کنید.

جینکوبیلوبا از پیشرفت تومورها پیشگیری می‌کند

جینکو حاوی ترکیباتی است که آنتی اکسیدان قوی محسوب می‌شوند که خواص ضدسرطانی دارند.

این گیاه نیز همانند زردچوبه با ممانعت از تشکیل رگ‌های خونی، تومورها را از بین می‌برد.

جینکو با انواع سرطان‌ها به ویژه با سرطان سینه مقابله می‌کند.

روش مصرف: برای پیشگیری یا بعد از شیمی‌درمانی روزانه دو تا سه کپسول از عصاره‌ی برگ‌های جینکو را به مدت سه الی شش ماه استفاده کنید.

مصرف این گیاه برای زنان باردار، کودکان، افراد هموفیلی و افرادی که قصد انجام عمل جراحی دارند توصیه نمی‌شود.

توجه داشته باشید که گیاهان داروهای بی‌خطری نیستند و لازم است که قبل از مصرف به پزشک مراجعه کنید.

چای سبز با سرطان ریه مقابله می‌کند

بر اساس نتایج یک پژوهش تایلندی چای سبز خواص ضدسرطانی دارد. نتایج این پژوهش نشان داده است افرادی که چای سبز مصرف نمی‌کنند پنج برابر بیشتر افرادی که روزانه حداقل یک فنجان چای می‌نوشند در معرض سرطان ریه قرار می‌گیرند.

چای سبز حاوی پولیفنول است که آنتی اکسیدان‌های بسیار قوی محسوب می‌شود. این چای ضدالتهاب است و برای همین می‌تواند از ابتلا به برخی از سرطان‌ها پیشگیری می‌کند. چای سبز با سرطان ریه و همچنین با سرطان‌هایی مثل سرطان روده، پروستات، پوست و سینه نیز مقابله می‌کند.

روش مصرف: روزانه دو تا سه فنجان چای سبز خاصیت پیشگیرانه‌ای در مقابل سرطان‌ها و به ویژه سرطان ریه دارد.

مصرف چای سبز برای افرادی که از کم خونی یا زخم معده رنج می‌برد توصیه نمی‌شود.

گیاه اسپیرولینا تعداد تومورهای سرطانی را کاهش می‌دهد

اسپیرولینا یک جلبک سبز آبی میکروسکوپی است که تومورهای سرطانی را از بین می‌برند و با برخی از سرطان‌ها مقابله و سیستم ایمنی بدن را تحریک می‌کند.

نتایج برخی از پژوهش‌ها نشان داده است این گیاه توانسته است در مورد سرطان پوست موثر عمل کند و تومورها را از بین ببرد.

گیاه اسپیرولینا خواص آنتی اکسیدانی دارد که با رادیکال‌های آزاد مقابله و سلول‌های مقابله کننده با سرطان را تقویت می‌کند.

این گیاه با انواع سرطان پوست، تیروئید، پانکراس و ریه مقابله می‌کند.

روش مصرف: قبل از غذا یک عدد کپسول تهیه شده از عصاره‌ی گیاه اسپیرولینا را به مدت یک ماه مصرف کنید. توصیه می‌کنیم اگر قرص خاصی می‌خورید قبل از مصرف این کپسول‌ها با پزشک مشورت کنید.

  کودکانی که با شیشه شیر به رختخواب می‌روند یا بهداشت دهان و دندان‌های آنها به خوبی رعایت نمی‌شود، دندانهایشان زودتر پوسیده و خراب می‌شوند.

 انجمن دندانپزشکی آمریکا چند راهکار ساده و عملی را ارائه کرده است که به والدین امکان می‌دهد از پوسیدگی زودهنگام و سریع دندانهای کودکان شیرخواره خود پیشگیری کنند.

 در بیانیه این انجمن آمده است:

 مادران باید بهداشت دهان و دندان خود را به خوبی رعایت کنند، وسایل بهداشتی را مشترک با کودکشان استفاده نکنند و پستانک کودک را داخل دهانشان نکنند.

 بعد از هر نوبت شیرخوردن،مادر باید با یک دستمال استریل و مرطوب لثه‌های کودک را تمیز کند.

 به محضی که کودک دندان درآورد برای وی مسواک تهیه کرده و دندانهای او را با آب و مسواک بشوئید.

از سن دوسالگی از خمیر دندان برای مسواک کردن دندانهای کودک خود استفاده کنید. ممکن است حداقل تا ۶ سالگی خودتان مجبور شوید دندانهای کودکتان را مسواک کنید.

 فقط شیر مادر،شیر گاو و یا شیر خشک به کودکتان بدهید و از دادن آب میوه یا هر نوع نوشیدنی شیرین و قندی دیگر با شیشه شیر به کودک خودداری کنید.

 هرگز کودکتان را با شیشه شیر به رختخواب نبرید.

 همیشه از تمیز بودن پستانک کودک خود مطمئن باشید و آن

 پوست سیب سبب طراوات پوست و از بین برنده چروک های پوستی است.

پوست سیب برای درمان چین و چروک پوست صورت مفید است و همچنین باعث می شود پوست طراوت و شادابی خود را از دست ندهد.

براساس مطالعات اخیر دانشمندان، اسیدهای طبیعی ، فسفر و ویتامین های A، B2، B1 ،C در سیب طروات و شادابی پوست می شود.

پوست سیب برای شفافیت و طراوت پوست می تواند بسیار مفید واقع شود، خود سیب هم که دارای فسفر و اسیدهای طبیعی است برای بهتر کار کردن مغز ، معده و جگر مفید است.اشخاصی که با آب سیب صورت خود را می شویند به پیری پوست و چین و چروک صورت خیلی کم دچار می شوند.

سیب برای بهبود بیماری های کبد ، اگزما ، روماتیسم و کندی حرکت خون در رگ ها بسیار خوب است.

 هر چند در بحث داروهای گیاهی چالش‌های زیادی وجود دارد اما اعلام این خبر كه با پیشنهاد وزارت بهداشت، تایید شورای عالی بیمه سلامت و تصویب هیات وزیران 56 داروی گیاهی مشمول بیمه‌های درمانی شد،گام خوبی برای بهبود جایگاه داروهای گیاهی محسوب می‌شود.

تا پیش از این باوجود این‌كه بیش از 500 داروی گیاهی در كشور وجود داشت تنها حدود 100 مورد از این داروها بیمه بودند.

به اعتقاد كارشناسان، بیمه شدن این داروها و حضور بیشتر آنها در داروخانه‌ها سبب می‌شود تا شناخت مردم از جایگاه آنها بیشتر شده و به همان نسبت چه از سوی مردم و چه از سوی پزشكان بیشتر مورد توجه و درخواست قرار گیرند.

صنعت كاشت و تولید گیاهان دارویی و تولید آنها به شكل رسمی و قابل عرضه در داروخانه‌ها چندان پر رونق نیست و به تبع آن در مجموع تنها سه درصد از تولید داروها در ایران به داروهای گیاهی اختصاص دارد.

این در حالی است كه ماده 34 برنامه پنجم توسعه، پرداختن به فرآورده‌های سنتی و طبیعی را الزامی عنوان كرده است.

متاسفانه در بحث استفاده از داروهای گیاهی در كشور ما،معمولا دو نگاه وجود دارد؛یك نگاه افراطی كه حتی ناقض استفاده از هرگونه داروی شیمیایی و سیستم آكادمیك طب است و نگاه دیگر كه تفریط‌گونه استفاده از هر نوع طب سنتی و گیاه دارویی در درمان بیماری‌ها را مخل می‌داند.

اما حقیقت این است كه هر كدام از این مباحث در همه جای دنیا از شرق دور به عنوان پایگاه چند هزار ساله درخصوص طب سنتی تا غرب و دانشگاه‌های بزرگ طب، جایگاه و تعریف خودش را دارد و هیچ كدام از این مباحث نقض‌كننده هم محسوب نمی‌شوند.

در دنیا هر دو نوع داروی گیاهی و شیمیایی تعریف مشخص دارد و مورد استفاده قرار می‌گیرد و ناگفته نماند كه بسیاری از داروهای مهم شیمیایی منشأ گیاهی دارند.

داروی گیاهی را از كجا باید خرید؟

عطاری یا داروخانه؟ این موضوع سال‌هاست كه مورد بحث است. به اعتقاد كارشناسان، ریشه علمی كه در حال حاضر درخصوص سابقه مصرف داروهای طبیعی در كشورمان وجود دارد، مدیون عملكرد عطاری‌هاست.

بر این اساس نمی‌توان كار عطاری‌ها را قبول نداشت یا از ادامه كار آنها جلوگیری كرد؛ اما بحثی كه در این خصوص وجود دارد، این مساله است كه عطاری چگونه جایی است و چه محصولی باید عرضه كند؟

رییس اداره داروهای طبیعی سازمان غذا و دارو در این خصوص می‌گوید: عطاری‌ها نباید در امر پزشكی دخالت كنند و نباید فرآورده‌های غیرمجاز گیاهی را در اختیار مردم قرار دهند.

امیرحسین جمشیدی ادامه می‌دهد: عطاری‌ها فقط می‌توانند فرآورده‌های فله‌ای را در اختیار متقاضیان قرار دهند.

او درخصوص نحوه نظارت بر عطاری‌ها توضیح می‌دهد: فرآورده‌هایی كه عطاری‌ها عرضه می‌كنند از دو جنبه مورد بازرسی قرار می‌گیرد، یكی فرآورده‌های غیرمجاز كه حتی مجوز وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكی را ندارد و دیگری فرآورده‌های دارای مجوز از وزارت بهداشت، مانند داروها كه نباید توسط عطاری‌ها به مردم تجویز شود.

به گفته او، بازرسان ویژه، بر مبنای شكایت مردمی با حكم قضایی به محل مورد نظر مراجعه می‌كنند و فرآورده‌های غیرمجازی را كه عطاری‌ها به متقاضیان ارائه می‌دهند، ضبط می‌كنند.

جمشیدی به خانواده‌ها توصیه می‌كند از مصرف داروهای بسته بندی شده عطاری‌ها كه به شكل غیربهداشتی و بدون مجوز عرضه می‌شود، خودداری كنند.

داروی گیاهی عوارض دارد

درخصوص مصرف داروهای طبیعی و گیاهی، بحث نحوه و شكل مصرف بسیار مهم است و بهتر است به توصیه پزشك باشد و خود سرانه مصرف نشود.

رییس اداره داروهای طبیعی سازمان غذا و دارو در این خصوص به «جام‌جم» می‌گوید: اتفاقا در تبلیغات فرآورده‌های طبیعی اشتباهی وجود دارد كه می‌گویند این نوع داروها، عوارض جانبی، تداخل و مشكل خاصی ندارند؛ اما حقیقت این است كه این مواد هم ساختاری دارند كه در كنار دیگر مواد در بدن ممكن است افزایش یا كاهش اثر داشته باشند.

به گفته جمشیدی،مقالات و مباحث زیادی درخصوص تداخل داروهای طبیعی و گیاهی با داروهای صناعی، تداخل داروهای طبیعی با هم و حتی تداخل این داروها با غذا وجود دارد، بنابراین ما نمی‌توانیم این داروها را جدا از دیگر داروها ببینیم.

متاسفانه در كشور ما حتی نحوه عرضه داروهای گیاهی نیز مهجور مانده است. به جز داروهایی كه در داروخانه عرضه می‌شود، در بقیه موارد نحوه عرضه این نوع از داروها به شكل فله‌ای و غیربهداشتی است و حتی خواص درمانی نیز روی بسته‌بندی داروها كمتر درج می‌شود.

هشت هزار گونه گیاه دارویی

ایران دارای تنوع آب و هوایی متنوعی است، از 13 اقلیمی كه در دنیا شناخته شده است، 11 اقلیم در ایران وجود دارد، علاوه براین خاك ایران از نظر برخی مواد طبیعی - خاكی غنی است و قابلیت‌های بسیار خوبی برای رویش گونه‌های گیاهی دارد.

دبیر ستاد توسعه علوم و فناوری گیاهان دارویی و طب ایرانی معاونت علمی و فناوری ریاست‌جمهوری نیز در این خصوص به ایرنا می‌گوید: در ایران تاكنون حدود 8هزار گونه گیاهی شناسایی شده كه تنوع آنها 2.5 برابر گیاهان در كل قاره اروپاست.

به گفته محمدحسن عصاره، داروهای شیمیایی در تسكین آلام و بیماری‌ها موثر هستند، ولی با این وجود تحقیقات نشان داده است كه این داروها عموما دارای عوارض جانبی بسیاری هستند بنابراین تجویز و استفاده از داروهای جدید گیاهی ضرورت پیدا كرده، چراكه طیف بیماری‌ها رو به گسترش است و در نتیجه باید داروهای مورد استفاده هم متناسب با آنها به روز شود.

او ادامه می‌دهد: درحال حاضر خرید داروهای شیمیایی هزینه‌های زیادی را به خانواده‌ها تحمیل می‌كند، بنابراین باید به دنبال راه‌های سریع‌تر، كم هزینه‌تر و مبتنی بر دانش چندهزار ساله بومی باشیم كه آزمایش خود را پس داده‌اند.

داروهای گیاهی، خروج از انزوا

استانداردهای سازمان بهداشت جهانی در سال‌های اخیر مبتنی بر این است كه طب سنتی و مكمل باید مورد حمایت قرار گیرد. علاوه بر این، سازمان بهداشت جهانی برنامه‌هایی را در خصوص ترویج و فرهنگ‌سازی برای این نوع از طب انجام می‌دهد.بحث طب سنتی و طب مكمل نیز به لحاظی از بحث داروهای گیاهی جدا نیست.

بر این اساس لازم است در كنار تقویت مباحثی نظیر حمایت بیمه‌ای از داروهای گیاهی،در كنار تشكیل سازمان غذا و دارو، به تعریف درستی از جایگاه داروهای گیاهی برسیم و راه درست استفاده از این نوع داروها و طب‌های مربوط را به مردم نشان دهیم.