داروهاي گياهي رسمي ايران

توليد كننده

هربي لاكس     HERBILAX 

اشكال دارويي :

كپسول 450 ميلي گرمي

موارد مصرف :

اين دارو براي برطرف ساختن كوتاه مدت يبوست بكار مي رود

اجزاء فرآورده :

كپسول هربي لاكس حاوي 450 ميلي گرم پودر برگ سنا Cassia acutiflia ( معادل 2/5% سنوزيد A,B ) مي باشد .

مواد موثره :

هيدروكسي آنتراسن گليكوزيد ( سنوزيد A,B)

آثار فارماكولوژيك و مكانيسم اثر :

مطالعات در آزمايشگاه نشان داده است كه سنوزيدهاي A,B توسط باكتريهاي روده بزرگ متابوليز شده ،‌تبديل به مشتقات فعال Rhein-anthrone مي گردند . اين تركيبات موجب تحريك و افزايش حركات پريستالتيك روده و در نتيجه كاهش جذب آب و الكتروليتها شده و همچنين ترشح مايعات در روده بزرگ را از طريق تحريك ترشح فعال كلرايد و مخاط افزايش مي دهند . بر اساس گزارشات موجود، اثرات فوق احتمالا با افزايش بيو سنتز و آزاد سازي پروستا گلاندين ها ايجاد مي شوند .

تداخل دارويي

اين دارو به دليل تغيير رنگ و افزايش PH ادرار ممكن است با آزمايشهاي تشخيصي ( مانند تعيين ميزان اوروبيلينوژن ادرار و تعيين ميزان استروژن به روش كوبر ) تداخل نمايد . فرآورده هاي حاوي سنا با داروهاي پايين آورنده پتاسيم خون مانند مدرهاي تيازيدي ، آدرنوكورتيكوستروييدها ،‌ريشه شيرين بيان و گليكوزيدهاي قلبي تداخل اثر داشته و احتمالا ايجاد اختلالات قلبي و عصبي - عضلاني مي نمايد .

مقدارمصرف :

بعنوان ملين در بزرگسالان 2 كپسول در روز ،‌در كودكان بالاتر از 6 سال 1 كپسول در روز و براي تخليه معده 10 كپسول يكجا با دو ليوان آب ميل شود .

موارد احتياط :

1- ترشح كليوي تركيبات آنتراكينوني موجب تغيير رنگ ادرار ( زرد قهوه اي به قرمز ) همراه با افزايش PH
مي گردد

2- ملينها در خردسالان تا 6 سال بجز با دستور پزشك نبايد مصرف شود

عوارض جانبي :

1- مصرف سنا ايجاد درد و كرامپ شكمي مي نمايد ولي اين فرآورده بدليل داشتن اسانس زيره احتمالا اين عارضه را ايجاد نمي نمايد .

2- مصرف طولاني مدت و دوزهاي بالاي اين فرآورده موجب از بين رفتن كارايي روده ها ، اسهال و از دست دادن آب و الكتروليتها ( بويژه پتاسيم ) آلبومينوري و هماتوري مي گردد .

3-مقادير زياد سنا ممكن است ايجاد نفريت كند

4-در افرادي كه به مدت طولاني از ملين هاي آنتراكينوني استفاده نموده اند پيگمانتاسيون ملانوتيك مخاط روده ( Melanosis colic) مشاهده شده است . البته 12-4ماه پس از قطع مصرف دارو اين عارضه از بين خواهد رفت

موارد منع مصرف :

1-اين فرآورده مانند ساير ملين ها در بيماران مبتلا به تنگي  و انسداد روده و ايلئوم ، دردهاي شكمي ناشناخته ، خونريزي ركتوم با علت نامشخص ،‌بيماريهاي التهابي روده و آپانديسيت ممنوعيت مصرف دارد

2-استفاده طولاني از ملين هاي آنتراكينوني ايجاد وابستگي مي نمايد لذا مصرف طولاني مدت آنها ممنوع مي باشد .

 مصرف در حاملگي وشيردهي

1-مصرف اين فرآورده در دوران بارداري تنها هنگامي توصيه مي گردد كه رژيم غذايي مناسب و ملين هاي فيبري موثرواقع نشده اند .

2-به علت احتمال ترشح مشتقات آنتراكينون در شير مادر مصرف اين فرآورده در دوران شيردهي توصيه
نمي گردد .

نكات قابل توصيه  :

1- با توجه به اينكه اثرات سنا 10-8 ساعت پس از مصرف آن ظاهر مي گردد بهتر است اين فرآورده قبل از خواب مصرف شود

2-مصرف حداقل 8-6 ليوان آّب در روز براي كمك به نرمش دن مدفوع و جلوگيري از كاهش آب بدن بيمار ضروري است اين امر به علت خروج حجم زيادي از آب يا مدفوع اهميت دارد .

توليد كننده

اولئاكرات   OLEA-CRAT

اشكال دارويي :

پودر در بسته هاي 100 گرمي

 موارد مصرف :

اولئاكرات در درمان زيادي فشار خون بكار مي رود

اجزاء فرآورده :

اولئاكرات از مجموعه گياهان زير تشكيل شده است

1- برگ زيتون                 32/5%                  Olea europaea

2-ميوه سرخ وليك           32/5%                 Crataegus microphilla

3-ميوه قره قات             20%                     Vaccinium arctostaphylos

4-ميوه عناب               10%                      Zizyphus vulgaris

5-برگ پونه                 5%                        Mentha pulegium

مواد موثره :

فلانوييدها ، پروسيانيدين ها ،‌اولئوروپئين

آثار فارماكولوژيك و مكانيسم اثر :

اثرات قلبي - عروقي اين فرآورده به تركيبات فلاونوييدي موجود در كراتاگوس آن بخصوص پروسيانيدين ها نسبت داده شده است . مطالعات در انسان و در آزمايشگاه نشان داده است كه اولئاكرات باعث افزايش جريان خون كرونر ، افزايش جريان خون محيطي ( در سر ، عضلات اسكلتي و كليه ) كاهش جريان خون محيطي ( در پوست و دستگاه گوارش ) كاهش مقاومت محيطي و كاهش فاشر خون مي گردد .

بررسي هاي انجام شده نشان داده است كه اولئاكرات احتمالا با اتساع عروق خوني موجب كاهش فاشر خون مي گردد .

مقدارمصرف :

روزي 2 تا 3 بار هر بار يك قاشق غذا خوري از اولئاكرات را در يك ليوان آب جوش به مدت 15 دقيقه دم كرده پس از صاف نمودن ميل نمايند .

موارد احتياط :

بيماران تحت درمان با داروهاي قلبي - عروقي به اثرات فارموكولوژيك كراتاگوس حساس تر مي باشند . بنابريان مصرف اين فرآورده در موارد فوق بايد با احتياط صورت گيرد .

عوارض جانبي :

با مصرف فرآورده هاي حاوي كراتاگوس عوارضي نظير تهوع ، خستگي ؛‌تعريق و راش هاي جلدي ( روي پوست ) گزارش شده است .

مصرف مقادير زياد اين فرآورده ممكن است باعث مسموميت و ايجاد ( براديكاري و دپرسيون تنفسي ) شود .

توليد كننده

پاسي پي    PASIPAY

اشكال دارويي :

قطره 30 ميلي ليتري

 موارد مصرف :

قطره پاسي پي به عنوان آرامبخش و خواب آور در تنش هاي عصبي و بي خوابي بكار مي رود .

اجزاء فرآورده :

پاسي پي از عصاره هيدروالكلي گياه گل ساعتي Passifilora incarnata به ميزان 20% تهيه شده است .

مواد موثره :

آلكاوييدهاي هارمون و هارمالين ، مالتول و اتيل مالتول ، فلانوييدهايي نظير ويتكسين

آثار فارماكولوژيك و مكانيسم اثر :

مالتول و اتيل مالتول گل ساعتي احتمالا داراي اثر آرامبخشي روي سيستم اعصاب مركزي CNS مي باشد

تداخل دارويي :

مصرف مقادير زياد اين فراورده ممكن است باعث ايجاد خواب آلودگي و افزايش اثر داروهاي مهار كننده منو آمين اكسيداز MAOI شود .

مقدارمصرف :

در كودكان 2-6 سال : 6 قطره سه بار در روز و 10 قطره هنگام خواب

بزرگسالان و كودكان بالاي 6 سال : 10 قطره 3 بار در روز و 25-30 قطره شب هنگام خواب

در  افراد بالاي 65 سال بهتر است مصرف دارو را از مقادير كم آغاز كرده و مقدار آنرا بتدريج افزايش داد

مصرف در حاملگي وشيردهي :

در مطالعات حيواني هارمان و هارمالين موجود در گياه گل ساعتي اثر تحريكي در فعاليت رحم نشان داده اند . بر اين اساس بايستي از مصرف مقادير زياد دارو در دوران بارداري و شيردهي اجتناب شود .

توليد كننده

پرفوران    PERFORAN 

اشكال دارويي :

قطره روكشدار

 موارد مصرف :

پرفوران در درمان افسردگي ، بي خوابي ، اضطراب ، سردردهاي عصبي ، سردردهاي دوران قاعدگي و ميگرن بكار مي رود .

اجزاء فرآورده :

پرفوران از عصاره خشك گياه علف چاي به ميزان حدود 160 ميلي گرم ( معادل 330-270  ميكرو گرم هايپريسين ) تهيه شده است .

مواد موثره :

هايپريسين پزود هايپريسين و فلانوييدهاي هايپرين ، ايزو كورستين و روتين .

آثار فارماكولوژيك و مكانيسم اثر :

مطالعات در آزمايشگاه و در انسان نشان داده است كه گياه هايپريكوم بدليل داشتن هايپريسين و فلانوييدها داراي اثرات آرام بخش ، مسكن و ضد اضطراب مي باشد . بررسهاي انجام شده روي هايپريسين نشان داده است كه اين ماده از طريق مهار آنزيم منو آمينو اكسيداز موجب بروز اثرات ضد افسردگي مي گردد.

آخرين تحقيقات انجام شده نشان داده است كه عصاره گياه هايپريكوم مي تواند ميزان اكسيژن سلولي را افزايش دهد .

تداخل دارويي :

تداخلات اين فرآورده مربوط به اثر القاي آنزيمي سيستم سيتو كروم P450 مي باشد كه منجر به كاهش غلظت هاي پلاسمايي و در نتيجه كاهش اثرات درماني برخي از فرآورده هاي دارويي مي گردد . اين نكته در بيماران ذيل بايد مورد توجه قرار گيرد :

بيماران مبتلا به ايدز تحت ردمان با داروهاي آنتي رترو ويرال ( بويژه اينديناوير ) زيرا مصرف همزمان اين دو فرآورده موجب كاهش اثر بخشي درمان ايدز مي گردد .

بيماران تحت درمان با دارو هاي ضد افسردگي ،‌زيرا مصرف همزمان خطر بروز عوارض ناخواسته دارويي ( بي قراري ،‌تهوع و اختلالات گوارشي ) را افزايش مي دهد .

مصرف مقادير بيش از دوز درماني ممكن است با ساير داروهاي مهار كننده منو آمينو اكسيداز تداخل نمايد .

مصرف همزمان باكنتراسپتيو خوراكي موجب كاهش اثر بخشي اين داروها در جلوگيري از بارداري مي گردد

قطع مصرف ناگهاي اين رآروده ممكن است منجر به افزايش سطح خوني برخي داروها ( به خصوص سيكلو سپورين ، ديگو كسين ،‌تئوفلين و وارفارين ) و در نتيجه سميت ناشي از آنها گردد .

مقدارمصرف :

روزي 3 بار هر بار يك قرص همراه با يك ليوان آّ ب ميل شود .

عوارض جانبي :

با مصرف اين فرآورده احتمال بروز واكنشهاي آلرژيك و حساسيت به نور وجود دارد .

مصرف در حاملگي وشيردهي :

ايمني مصرف اين فرآورده در دوران بارداري وش يردهي به اثبات نرسيده است با اين وجود منافع آن در برابر مضار آن بايد سنجيده شود .

نكات قابل توصيه  :

پس از مصرف دارو از قرار گرفتن بيش از حد در معرض نور و يا آفتاب شديد خودداري گردد

بهتر است دارو قبل از غذا مصرف شود

مصرف دارو در روزهاي اول ممكن است باعث ايجاد ناراحتيهاي گوارشي و يا تشديد سردرد گردد كه حداكثر پس از دو تا چهار هفته از بين مي رود

توليد كننده

پرسيكا   PERSICA

اشكال دارويي :

قطره در شيشه هاي 30 ميلي ليتري

 موارد مصرف :

قطره پرسيكا در موارد زير بكار مي رود :

پيشگيري از افزايش جرم روي دندانها ، پوسيدگي دندانها ، و خونريزي امراض لثه

ضد عفوني كننده دهان

مسكن درد دندان و لثه

اجزاء فرآورده :

قطره پرسيكا از عصاره هيدروالكلي گياهان زير تشكيل شده است :

1- گياه مسواك            30%        Salvadora persian

2-بومادران                 25%        Achillea millefolium

3-نعناع                    45%        Mentha spicata

مواد موثره :

كلسيم ، فلورايد ، كلرايد ، تركيبات ، ايزوتيوسيانات ، تانن ، روغن هاي فرار (نظير : منتول و آزولن ) و آلكالوييد آكيلئن

آثار فارماكولوژيك و مكانيسم اثر :

مطالعات باليني نشان داده است كه استفاده مداوم از گياه مسواك به دليل ميزان بالاي كلرياد موجب كاهش تشكيل پلاك دندان ، جلوگيري از رنگي شدن دندانها و ژنزوژيت مي گردد . و تركيبات ايزوتيوسيانات موجود دراين گياه مانع رشد باكتريهاي دهان مي شود . به علاوه يمزان بالاي كلسيم موجود افزايش منيزاليزاسيون و استحكام دندان مي شود .

عصاره اتانولي بومادران به دليل داشتن تركيبات سزكويي ترپن لاكتون (آزولن) داراي اثرات ضد باكتريايي ( نظير : استافيلوكوكوس اورئوس ، باسيلوس سابتليس و ... ) مي باشد .

همچنين مطالعات در آزمايشگاه نشان داده است كه عصاره آبي بومادران داراي اثرات ضد التهابي بوده و اين اثر بدليل وجود آزولن در اسانس بومادران است . به علاوه بومادران به دليل داشتن آكيلئين موجب كاهش زمان انعقاد خون شده و در خونريزي لثه موثر مي باشد . نعناع بدليل داشتن منتول موجب ايجاد اثر ضد درد و ضد عفوني كننده اين فرآورده است .

مقدارمصرف :

-جهت جلوگيري از پوسيدگي دندان و بيماريهاي دهان : روزي دو نوبت هر بار 15-10 قطره را در 15 ميلي ليتر آب ( 3-2 قاشق غذا خوري ) ريخته و به مدت 20 ثانيه در دهان گردش داده و سپس دور ريخته شود .

- در درمان ناراحتي هاي دهان و دندان و جلوگيري از هونريزي لثه : روزي 3 تا 5 نوبت هر بار 15-10 قطره را در 15 ميلي ليتر آب ( 2 تا 3 قاشق غذاخوري ) ريخته و به مدت 20 ثانيه در دهان گردش داده و سپس دور ريخته شود .

- جهت جلوگيري از خونريزي و عفونت بعد از كشيدن دندان و جراحي ها : به مدت 2 تا 4 روز ، هر روز 5-4 نوبت ، هر بار 40-30 قطره را در 15 ميلي ليتر آب ( 2 تا 3 قاشق غذاخوري ) ريخته و به مدت 20 ثانيه در دهان گردش داده و سپس دور ريخته شود .

عوارض جانبي :

در افراد حساس به نعناع و بومادران احتمال بروز واكنشهاي آلرژيك وجود دارد .

مصرف در حاملگي وشيردهي :

ايمني مصرف اين فرآورده در دروان بارداري و شيردهي به اثبات نرسيده است با اين وجود منافع آن در برابر مضار آن بايد سنجيده شود .

توليد كننده

فيتو كلد       PHYTOCOLD

اشكال دارويي :

قرص روكشدار 600 ميلي گرمي

موارد مصرف :

در درمان كمكي جهت رفع علائم سرماخوردگي ، گرفتگي بيني ، سينوسها و به عنوان خلط آور بكار مي رود

اجزاء فرآورده :

قرص فيتوكلد از گياهان زير تشكيل شده است :

ريشه ختمي                                 13/06%          Althaea officinalis

گل آقطي                                       8/17%           Sambucus ebulus

اندامهاي هوايي اكيناسه                12/25%            Echinacea purpurea   

مواد موثره :

پلي ساكاريد ها ،‌فلانوييدها ،‌آلكاميدها ،‌پلي ان ها ، روغن هاي فرار ،‌موسيلاژ ( گالاكتورونيك اسيد ، گلوكورونيك اسيد ،‌رامنوز و ... ) پكتين و نشاسته .

آثار فارماكولوژيك و مكانيسم اثر :

تركيبات موجود در اكيناسه از جمله آلكاميدها ، گليكوپروتئينها ، مشتقات اسيد كافئيك و پلي ساكاريدها داراي اثر غير اختصاصي بر سيستم ايمني سلولار مي باشند . اين اثرات با مكانيسم هاي فعالكردن فاگوسيتوز ، تحريك فيبروبلاستها ، افزايش فعاليت تنفسي و افزايش تحرك لوكوسيت ها ايجاد مي گردد .

تركيبات موجود در ختمي داراي اثرات بهبود تحريك موضعي ، مهار فعاليت Mucociliary، تحريك فاگوسيتوز ، ضد التهاب ، Anticomp;iment  و محرك ايمني مي باشند .

تداخل دارويي

اثر تحريك كننده سيستم ايمني اكيناسه ممكن است با داروهاي ايمونوساپرسيو ، سيكلوسپورين و داروهاي ضد درد پيوند تداخل نمايد .

همچنين ممكن است با اثرات شيمي درماني كورتيكوستروئيدها در سرطان تداخل نمايد .

اين فرآروده بدليل داشتن ختمي ممكن است جذب داروهاي ديگر كه بطور همزمان مصرف مي شوند را به تاخير اندازد .

مقدارمصرف :

بزرگسالان : روزي سه بار هر بار دو قرص با كمي آب قبل از غذا ميل شود

كودكان 12-5 سال : نصف دوز بزرگسالان

عوارض جانبي :

بثورات جلدي ، خارش ، گاهي تورم صورت ف مشكلات تنفي ،‌سرگيجه و افت فشار خون در تجويز فرآورده هاي حاوي اكيناسه مشاهده شده است .

موارد منع مصرف :

بدليل وجود اكيناسه در اين فرآورده ممكن است باعث فعال شدن حملات اتوايميون و ديگر فعاليتهاي بيش از حد سيستم ايمني گردد ، اين فرآورده در مولتيپل اسكلروزيس ،‌لكوزيس ،‌بيماريهاي كلاژن ، ايدز يا سل ممنوعيت دارد .

مصرف اين فرآروده در كودكان كمتر از 5 سال توصيه نمي گردد .

 مصرف در حاملگي وشيردهي :

با توجه به اينكه در مطالعات حيواني ف در مصرف غلظتهاي بالاي اكيناسه روي اووسيت ها اثرات منفي مشاهده گرديده ، مصرف اين فرآورده د ر دوران بارداري وش يردهي توصيه نمي شود .

نكات قابل توصيه  :

مصرف اين فرآورده در مبتلايان به آسم توصيه نمي گردد

توليد كننده

پلانتاژل   PLANTAGEL 

اشكال دارويي :

گرانول در جعبه هاي 40 گرمي

 موارد مصرف :

پلانتاژل در كمك به درمان اسهال هاي غير عفوني به كار مي رود .

اجزاء فرآورده :

پلانتاژل از گياهان زير تشكيل شده است :

1- دانه بارهنگ           40%             Plantago major

2-برگ نعناع              5%               Mentha  sp

مواد موثره :

تانن ، صمغ ، موسيلاژ ، اسانس نعناع .

آثار فارماكولوژيك و مكانيسم اثر :

مكانيسم اثر اين فرآورده بدرستي مشخص نشده است ليكن مطالعات نشان داده است كه پلانتاژل با جذب آب محتويات داخل روده موجب مي شود زمان توقف آنها در روده افزايش يابد .

تداخل دارويي :

گرانول پلانتاژل با داروهاي ضد اسهال ، مانند ديفنوكسيلات ( به علت امكان انسداد روده ها ) نبايد مصرف گردد

مقدارمصرف :

كودكان : يك قاشق مربخوري در نصف استكان آب جوش ، چهار تا پنج نوبت در روز

بزرگسالان : دو قاشق مرباخوري در نصف استكان آب جوش ، چهار تا پنج نوبت در روز .

موارد احتياط :

مصرف مقادير زياد و بيش از مقدار درماني اين فرآروده موجب لينت مزاج شديد و كاهش فشار خون مي گردد .

عوارض جانبي :

در افراد حساس احتمال بروز واكنش هاي آلرژيك مانند درماتيت تماسي وجود دارد .

موارد منع مصرف :

اين فرآورده در افراد حساس به بارهنگ و نعناع و همچنين در اسهال خوني منع مصرف دارد .

مصرف در حاملگي وشيردهي :

ايمني مصرف اين فرآورده در دوران بارداري وش يردهي به اثبات نرسيده است با اين وجود منافع آن در برابر مضار آن بايد سنجيده شود .

توليد كننده

پروستاتان    PROSTATAN 

اشكال دارويي :

قطره 30 ميلي ليتري

 موارد مصرف :

قطره پروستاتان در موارد التهاب حاد و مزمن پروستات ، سوزش و تكرار ادرار بكار مي رود .

اجزاء فرآورده :

قطره پروستاتان از عصاره هيدروالكلي گياهان زير تشكيل شده است :

ريشه گزنه                     20%                 Urtica dioica

اندام هوايي گزنه             10%                Urtica dioica

تخم كدوي بدون پوست     20%                Cucurbita pepo

گل بابونه                       20%                Matricaria chamomilla

ميوه خارخاسك               20%               Tribulus terrestris

ميوه انيسون                 10%                Pimpinella anisum

مواد موثره :

استروئيها ( سيوسترول ) ، اسكوپولتين ، فنيل پروپان ، ايزولكتين ، پلي ساكاريدها و فلانوييدها ، روغن هاي فرار و اسيدهاي چرب ( اسيد لينوليئك)

آثار فارماكولوژيك و مكانيسم اثر :

مطالعات انجام شده نشان داده است كه سيتوسترول موجود در اين فرآورده با مهار آنزيم 5-آلفا-ردوكتاز ( عامل اصلي تبديل تستوسترون به 5-آلفا-دي هيدروتستوسترون DHT ) باعث كاهش غلظت دي هيدرو تستوسترون در سرم مي گردد و در نتيجه رشد غده پروستات را متوقف مي نمايد .

ايزو لكتين موجود در گزنه با رقابت در اتصال به گيرنده هاي تستوسترون در بافت پروستات موحب وقفه هايپرلايز پروستات مي گردد .

همچنين تركيبات موجود در اين فرآورده داراي اثرات ضد التهاب ف محرك سيستم ايمني و كاهش دهنده تونوس عضلات صاف پروستات مي باشد و موجب تسهيل جريان ادرار و بهبود حال بيمار مي گردد .

مقدارمصرف :

روزي 3 بار هر بار 30 تا 40 قطره در يك فنجان آب سرد ريخته و بعد از غذا ميل شود . قطره پروستاتان را مي توان براي مدت 6 تا 12 ماه مصرف نمود .

موارد احتياط :

در صورت بروز علائم حساسيت از مصرف اين دارو خودداري گردد

عوارض جانبي :

با مصرف اين فرآورده احتمال بروز اختلالات گوارشي (تحريك معده ) و واكنشهاي آلرژيك وجود دارد .

موارد منع مصرف :

اين فرآورده در كودكان ممنوعيت مصرف دارد

توليد كننده

پسيليوم موسيلوئيد

   PSYLLIUM  MUCSILOID 

اشكال دارويي :

پودر در بسته هاي 70 گرمي و ساشه 7 گرمي

 موارد مصرف :

پوسته پسليوم در درمان يبوستهاي مزمن ، براي پيشگيري از يبوست در بيماراني كه در حين اجابت مزاج نبايد تحت فشار باشند مانند بيماران با زخم برش فرج  فهموروئيد ترومبوزه دردناك ،‌شقاق با آبسه پرينه اي ،‌فتق ديافراگم ، تنگي آنوركتال و دررفع يبوست ناشي از كولون تحريك پذير مصرف مي شود .

اجزاء فرآورده :

پسليوم از دانه گياه اسفرزه Plantago psyllium تهيه شده است .

مواد موثره :

موسيلاژ

آثار فارماكولوژيك و مكانيسم اثر :

اثر درماني پسيليوم بواسطه تورم موسيلاژ موجود در پوسته دانه آن ظاهر مي گردد موسيلاژ احتمالا از طريق جذب آب باعث حجم و رطوبت مدفوع شده و اين افزايش حجم موجب تحريك روده بزرگ و افزايش حركات دودي و كوتاه شدن زمان عبور مواد از روده و افزايش دفعات دفع مي گردد .

تداخل دارويي :

پوسته پسيليوم باعث كاهش جذب برخي از مواد معدني ( نظير كلسيم ، منيزيم ، مس وروي ) ويتامين B12  ، گليكوزيدهاي قلبي و مشتقات كوماريني مي گردد .

مصرف همزمان پسيليوم با نمكهاي ليتيم موجب كاهش غلظت پلاسمايي ليتيم و وقفه جذب آنها از مجراي گوارشي مي شود.

پوسته پسيليوم ممكن است موجب كاهش سرعت و ميزان جذب كاربامازپين شود.

مقدارمصرف :

3-1 بار در هر بار در يك تا دو ساشه را در يك ليوان آب ريخته مصرف نمائيد .

موارد احتياط :

ملين ها در خردسالان ( تا سن 6 سال ) به جز با دستور پزشك نبايد مصرف شوند از آنجا كه اين كودكان قادر به توضيح علائم بيماري خود نيستند تشخيص دقيق بيماري بر مصرف اين داروها ارجحيت دارد به اين طريق مي توان از عواقب بيماري مانند آپانديسيت يا بروز عوارض جانبي شديد تر جلوگيري كرد .

عوارض جانبي :

مصرف مقادير زياد پوسته پسيليوم باعث انسداد روده و مري ( معمولا بدليل مصرف كم مايعات ) مي گردد . همچنين واكنشهاي آلرژيك با مصرف دارو گزارش شده است . در شروع درمان ممكن است موقتا سنگيني و نفخ در بيماران ايجاد گردد كه با ادامه درمان برطرف مي شود .

نكات قابل توصيه  :

1- مصرف حداقل 8-6 ليوان آب در روز براي كمك به نرم شدن مدفوع و جلوگيري از كاهش آب بدن بيمار ضروري است . اين امر به دليل خروج حجم زيادي از آب با مدفوع اهميت دارد .

2-مصرف طولاني مدت اين داروها كه به صورت عادت در آمده باشد ممكن است باعث وابسته شدن كار روده ها به اين داروها شود .

3-داروهاي ملين را نبايد بيشتر از يك هفته ( مگر با دستور پزشك ) يا در موارد غير ضروري ( مانند عدم اجابت مزاج طي يك يا دو روز ) مصرف نمود .

4-از مصرف داروهاي ملين تا دو ساعت بعد از مصرف ساير داروها خودداري شود

5-داروهاي حجيم كننده مدفوع حاوي مقادير قابل توجهي قند و يا سديم هستند اين موضوع دربيماران مبتلا به ديابت و افرادي كه محدوديت مصرف سديم دارند اهميت دارد .

توليد كننده

پسيليوم   PSYLLIUM 

اشكال دارويي :

پودر در بسته هاي 70 گرمي و ساشه 7 گرمي

 موارد مصرف :

پسليوم در درمان يبوستهاي مزمن ، براي پيشگيري از يبوست در بيماراني كه در حين اجابت مزاج نبايد تحت فشار باشند مانند بيماران با زخم برش فرج  فهموروئيد ترومبوزه دردناك ،‌شقاق با آبسه پرينه اي ،‌فتق ديافراگم ، تنگي آنوركتال و دررفع يبوست ناشي از كولون تحريك پذير مصرف مي شود .

اجزاء فرآورده :

پسليوم از دانه گياه اسفرزه Plantago psyllium تهيه شده است .

مواد موثره :

موسيلاژ

آثار فارماكولوژيك و مكانيسم اثر :

اثر درماني پسيليوم بواسطه تورم موسيلاژ موجود در پوسته دانه آن ظاهر مي گردد موسيلاژ احتمالا از طريق جذب آب باعث حجم و رطوبت مدفوع شده و اين افزايش حجم موجب تحريك روده بزرگ و افزايش حركات دودي و كوتاه شدن زمان عبور مواد از روده و افزايش دفعات دفع مي گردد .

تداخل دارويي :

پسيليوم باعث كاهش جذب برخي از مواد معدني ( نظير كلسيم ، منيزيم ، مس وروي ) ويتامين B12  ، گليكوزيدهاي قلبي و مشتقات كوماريني مي گردد .

مصرف همزمان پسيليوم با نمكهاي ليتيم موجب كاهش غلظت پلاسمايي ليتيم و وقفه جذب آنها از مجراي گوارشي مي شود.

پسيليوم ممكن است موجب كاهش سرعت و ميزان جذب كاربامازپين شود.

مقدارمصرف :

يك قاشق سوپخوري حدود 10 گرم با يك ساشه از پسيليوم را در يك ليوان آب ريخته و پس از چند ساعت ميل نمايئد.

موارد احتياط :

ملين ها در خردسالان ( تا سن 6 سال ) به جز با دستور پزشك نبايد مصرف شوند از آنجا كه اين كودكان قادر به توضيح علائم بيماري خود نيستند تشخيص دقيق بيماري بر مصرف اين داروها ارجحيت دارد به اين طريق مي توان از عواقب بيماري مانند آپانديسيت يا بروز عوارض جانبي شديد تر جلوگيري كرد .

عوارض جانبي :

مصرف مقادير زياد پسيليوم باعث انسداد روده و مري ( معمولا بدليل مصرف كم مايعات ) مي گردد . همچنين واكنشهاي آلرژيك با مصرف دارو گزارش شده است . در شروع درمان ممكن است موقتا سنگيني و نفخ در بيماران ايجاد گردد كه با ادامه درمان برطرف مي شود .

موارد منع مصرف :

اين فرآورده در كودكان ممنوعيت مصرف دارد

نكات قابل توصيه  :

1- مصرف حداقل 8-6 ليوان آب در روز براي كمك به نرم شدن مدفوع و جلوگيري از كاهش آب بدن بيمار ضروري است . اين امر به دليل خروج حجم زيادي از آب با مدفوع اهميت دارد .

2-مصرف طولاني مدت اين داروها كه به صورت عادت در آمده باشد ممكن است باعث وابسته شدن كار روده ها به اين داروها شود .

3-داروهاي ملين را نبايد بيشتر از يك هفته ( مگر با دستور پزشك ) يا در موارد غير ضروري ( مانند عدم اجابت مزاج طي يك يا دو روز ) مصرف نمود .

4-از مصرف داروهاي ملين تا دو ساعت بعد از مصرف ساير داروها خودداري شود

5-داروهاي حجيم كننده مدفوع حاوي مقادير قابل توجهي قند و يا سديم هستند اين موضوع دربيماران مبتلا به ديابت و افرادي كه محدوديت مصرف سديم دارند اهميت دارد .

توليد كننده

رازين    RASIN  

اشكال دارويي :

قرص جويدني - مكيدني 500 ميلي گرم

 موارد مصرف :

رازين در نفخ معده ، سرفه ، حساسيت و خارش گلو بكار مي رود

اجزاء فرآورده :

قرص رازين حاوي 0/5% اسانس رازيانه ( Foenciculum vulgare )و 5% عصاره ريشه شيرين( Glycyrrhiza glabra )بيان مي باشد .

مواد موثره :

روغن هاي فرار نظير آنتول و فنكون ، گليسيريزن ،‌فلانوييد گليكوزيد هاي ليكوئي رتين و ايزوليكوئي رتين .

آثار فارماكولوژيك و مكانيسم اثر :

روغن هاي فرار موجود در قرص رازين با داشتن اثرات آنتي اسپاسموديك بر روي عضلات صاف موجب تسهيل خروج گازها از معده مي شود .همچنين تركيبات موجود در شيرين بيان ، داراي اثرات نرم كننده و خلط آور مي باشند .

مقدارمصرف :

هر 2 تا 3 ساعت يك يا دو قرص مكيده و يا جويده شود

موارد احتياط :

مصرف مقادير زياد اين فرآورده در بيمران قلبي - عروقي ( بدليل اثرات ميرالوكورتيكوييدي ) توصيه نمي گردد .

عوارض جانبي :

مصرف طولاني مدت اين فرآورده ممكن است سبب بروز اثرات شبه ميزالو كورتيكوييدي ( احتباس آّب و سديم ،‌افزايش دفع پتاسيم ) گردد .

موارد منع مصرف :

در افراد ديابتيك بدليل داشتن ساكاروز ممنوعيت دارد

 مصرف در حاملگي وشيردهي :

ايمني مصرف اين دارو در دوران بارداري و شيردهي به اثبات نرسيده است با اين وجود منافع آن در برابر مضار آن سنجيده مي شود

توليد كننده

رگليس معطر   REGLIS MOATTAR 

اشكال دارويي :

پودر در بسته هاي 70 گرمي

 موارد مصرف :

رگليس معطر در نفخ معده و اثني عشر ،‌گاستريت و گاسترالژي بكار مي رود .

اجزاء فرآورده :

1- عصاره خشك شيرين بيان                    83/3%               Glycyrrhiza glabra

2-پودر ريشه شيرين بيان                        15/2%                Glycyrrhiza glabra

3-زيره سبز                                          0/34%                cuminum cyminum

4-رازيانه                                             0/69%                 Foeniculum vulgare

5-گل ختمي                                      0/34%                 Althaea  officinalis

مواد موثره :

گليسيريزين و گليسيريتينيك اسيد ، فلانوييد گليكوزيدهايي نظير ليكوئي رتين ، ايزوليكوئي رتين و رامنوليكوئي رتين و مشتقات كومارين (هرنيارين ) و روغن هاي فرار ( آنتول ، كومينيك آلدئيد )

آثار فارماكولوژيك و مكانيسم اثر :

مكانيسم اثر ضد تورمي گليسيريتينيك اسيد با وجود شباهت ساختماني آن به هيدروكورتيزون مورد ترديد مي باشد . مطالعات انجام شده نشان داده است كه گليسيريزين و گليسيريتينيك اسيد تمايلي نسبت به اتصال با رسپتورهاي گلوكو كورتيكوييدي و ميزالو كورتيكوييدي را دارند و احتمالا با تاثير بر اين سرپتورها ، روي فعاليت استروييدهاي آندوژن تاثير مي گذارند .

همچنين اين تركيبات با وقفه عمل آنزيم 11-Beta Hydroxy steroid  در كبد و كليه از تبديل كورتيزول به كورتيزون غير فعال جلوگيري مي كنند . تحقيقات اخير نشان داده است كه تركيبات موجود در عصاره شيرين بيان موجب وقفه فعاليت ليپو اكسپژناز و كاهش فعاليت اسيد آراشيدونيك مي گردد .

تركيبات فلاونوييدي گياه شيرين بيان احتمالا با تاثير بر موكوس معده سد موكوسي را نسبت به تاثير اسيد معده تقويت مي نمايد به نظر مي رسد اين اثر مشابه كربنوكسولون بوده و با تداخل در سنتز پروستانوييد معده موجب افزايش توليد موكوس و جريان خون مخاطي مي گردد .

بعلاوه روغن هاي فرار و تركيبات موجود دراين فرآورده نيز با داشتن اثرات آنتي اسپاسموديك بر روي عضلات صاف موجب كاهش انقباضات روده و تسهيل خروج گازها از معده مي شود .

تداخل دارويي

مصرف همزمان فرآورده هاي حايو شيرين بيان با كورتيكو ستروييدها و داروهاي هورموني ( با اثرات استروژني و آنتي استروژني ) بايد با احتياط صورت گيرد .

مقدارمصرف :

روزي 3 با قبل زا غذا هربار يك قاشق چايخوري از فرآروده را در يك فنجان آب جوش ريخته و پس از سرد شدن ميل شود .

موارد احتياط :

اين فر آورده در بيماران كليوي بايد با احتياط مصرف شود .

عوارض جانبي :

مصرف طولاني مدت اين فرآورده ممكن است سبب بروز اثرات شبه ميزالوكورتيكوييدي (احتباس آب و سديم افزايش دفع پتاسيم ) گردد .

مصرف در حاملگي وشيردهي :

ايمني مصرف اين دارو در دوران بارداري و شيردهي به اثبات نرسيده است با اين وجود منافع آن در برابر مضار آن سنجيده مي شود .

توليد كننده

رگليسيدين    REGLISIDIN 

اشكال دارويي :

قرص 600 ميلي گرمي

 موارد مصرف :

رگليسيدين در نفخ معده و اثني عشر ،‌گاستريت و گاسترالژي بكار مي رود .

اجزاء فرآورده :

هر قرص رگليسيدين حاوي 400 ميلي گرم عصاره شيرين بيان Glycyrrhiza glbara ( كه مقدار گليسيريزين آن تا حد كمتر از 3% كاهش داده شده است ) 50 ميلي گرم عصاره گل هميشه بهار (Calendula officinalis ) و 50 ميلي گرم عصاره ريشه ختمي Althaea officinalis مي باشد .

مواد موثره :

فلانوييد گليكوزيدهايي نظير ليكوئي رتين ،‌ايزوليكوئي رتين و رامنو ليكوئي رتين و مشتقات كومارين ( هرنيارين ) فلانوييد ، فيتوستول و مسويلاژ

آثار فارماكولوژيك و مكانيسم اثر :

اثرات درمان كننده زخم معده و اثني عشر اين فرآورده مربوط به تركيبات فلانوييدي گياه شيرين بيان مي باشد كه احتمالا با تاثير بر موكوس معده سد موكوسي را نسبت به تاثير اسيد معده تقويت مي نمايد به نظر مي رسد اين اثر مشابه كربنوكسولون بوده و با تداخل در سنتز پروستانوييد معده موجب افزايش توليد موكوس و جريان خون مخاطي مي گردد .

كالاندولا ختمي با داشتن موسيلاژ ، فلانوييد و ساير مواد موثره داراي اثرات نرم كننده ف كاهش دهنده تحريكات ، ضد التهاب خفيف و التيام بخش مي باشند .

تداخل دارويي

مصرف همزمان فرآورده هاي حايو شيرين بيان با كورتيكو ستروييدها و داروهاي هورموني ( با اثرات استروژني و آنتي استروژني ) بايد با احتياط صورت گيرد .

مقدارمصرف :

با رعايت رژيم غذايي 1 تا 2 قرص 3 بار در روز قبل از غذا مصرف شود

موارد احتياط :

عصاره تام شيرين بيان به علت داشتن اثرات شبه ميزالو كورتيكوييدي سبب احتباس برگشت پذير آب و سديم شده ، دفع پتاسيم را افزايش مي دهد . عصاره د - گليسيريزينه شيرين بيان معمولا اين اثرات را نداشته ولي توصيه مي گردد اين دارو در افرادي كه مشكلات قلبي - عروقي و يا فشار خون بالا دارند با احتياط مصرف شود .مصرف در حاملگي وشيردهي :

ايمني مصرف اين دارو در دوران بارداري و شيردهي به اثبات نرسيده است عصاره تام شيرين بيان داريا اثرات استروژنيك و استروييدي بوده و باعث افزايش فشار خون در زمان بارداري و تحريك فعاليت رحم در حيوانات آ‍زمايشگاهي مي گردد اين عارضه براي فرآروده هاي د - گليسيريزينه شده كمتر مشاهده خواهد شد ولي مصرف اين داروها در دوران حاملگي بايد مورد توجه قرار گيرد .

توليد كننده

سامي لاكس  SAMILAX 

اشكال دارويي :

قرص 750 ميلي گرمي

موارد مصرف :

اين دارو براي درمان كوتاه مدت يبوست بكار مي رود

اجزاء فرآورده :

قرص سامي لاكس حاوي 45/5% پودر برگ سنا ( معادل 7/5 ميلي گرم سنوزيد B ) و 1/8 % اسانس زيره مي باشد.

مواد موثره :

هيدروكسي آنتراسن گليكوزيد ها ( سنوزيد A,B ) و روغن فرار نظير كومينالدييد

آثار فارماكولوژيك و مكانيسم اثر :

مطالعات در آزمايشگاه نشان داده است كه سنوزيدهاي A,B توسط باكتريهاي روده بزرگ متابوليز شده ،‌تبديل به مشتقات فعال Rhein-anthrone مي گردند . اين تركيبات موجب تحريك و افزايش حركات پريستالتيك روده و در نتيجه كاهش جذب آب و الكتروليتها شده و همچنين ترشح مايعات در روده بزرگ را از طريق تحريك ترشح فعال كلرايد و مخاط افزايش مي دهند . بر اساس گزارشات موجود، اثرات فوق احتمالا با افزايش بيو سنتز و آزاد سازي پروستا گلاندين ها ايجاد مي شوند . روغنهاي فرار اسانس زيره بعلت داشتن اثرات آنتي اسپاسموديك مانع ايجاد درد و كرامپ ناشي از مصرف سنا مي گردند .

تداخل دارويي

اين دارو به دليل تغيير رنگ و افزايش PH ادرار ممكن است با آزمايشهاي تشخيصي ( مانند تعيين ميزان اوروبيلينوژن ادرار و تعيين ميزان استروژن به روش كوبر ) تداخل نمايد . فرآورده هاي حاوي سنا با داروهاي پايين آورنده پتاسيم خون مانند مدرهاي تيازيدي ، آدرنوكورتيكوستروييدها ،‌ريشه شيرين بيان و گليكوزيدهاي قلبي تداخل اثر داشته و احتمالا ايجاد اختلالات قلبي و عصبي - عضلاني مي نمايد .

مقدارمصرف :

ملين : بزرگسالان 2-1 قرص در روز

مسهل : 2 تا 3 قرص بطور همزمان قبل از خواب مصرف شود

كودكان بالاتر از 6 سال : نصف دوز بزرگسالان طبق دستور پزشك مصرف شود

موارد احتياط :

1- دفع كليوي تركيبات آنتراكينوني موجب تغيير رنگ ادرار ( زرد قهوه اي به قرمز ) همراه با افزايش PH مي گردد

2- ملينها در خردسالان تا 6 سال بجز با دستور پزشك نبايد مصرف شود

عوارض جانبي :

1- مصرف سنا ايجاد درد و كرامپ شكمي مي نمايد ولي اين فرآورده بدليل داشتن اسانس زيره احتمالا اين عارضه را ايجاد نمي نمايد .

2- مصرف طولاني مدت و دوزهاي بالاي اين فرآورده موجب از بين رفتن كارايي روده ها ، اسهال و از دست دادن آب و الكتروليتها ( بويژه پتاسيم ) آلبومينوري و هماتوري مي گردد .

3-مقادير زياد سنا ممكن است ايجاد نفريت كند

4-در افرادي كه به مدت طولاني از ملين هاي آنتراكينوني استفاده نموده اند پيگمانتاسيون ملانوتيك مخاط روده ( Melanosis colic) مشاهده شده است . البته 12-4ماه پس از قطع مصرف دارو اين عارضه از بين خواهد رفت

موارد منع مصرف :

1-اين فرآورده مانند ساير ملين ها در بيماران مبتلا به تنگي  و انسداد روده و ايلئوم ، دردهاي شكمي ناشناخته ، خونريزي ركتوم با علت نامشخص ،‌بيماريهاي التهابي روده و آپانديسيت ممنوعيت مصرف دارد

2-استفاده طولاني از ملين هاي آنتراكينوني ايجاد وابستگي مي نمايد لذا مصرف طولاني مدت آنها ممنوع مي باشد .

 مصرف در حاملگي وشيردهي

1-مصرف اين فرآورده در دوران بارداري تنها هنگامي توصيه مي گردد كه رژيم غذايي مناسب و ملين هاي فيبري موثرواقع نشده اند .

2-به علت احتمال ترشح مشتقات آنتراكينون در شير مادر مصرف اين فرآورده در دوران شيردهي توصيه
نمي گردد .

نكات قابل توصيه  :

1- با توجه به اينكه اثرات سنا 10-8 ساعت پس از مصرف آن ظاهر مي گردد بهتر است اين فرآورده قبل از خواب مصرف شود

2-مصرف حداقل 8-6 ليوان آّب در روز براي كمك به نرمش دن مدفوع و جلوگيري از كاهش آب بدن بيمار ضروري است اين امر به علت خروج حجم زيادي از آب يا مدفوع اهميت دارد .

توليد كننده

سنكل       SANKOL

اشكال دارويي :

قطره 30 ميلي ليتري

موارد مصرف :

قطره سنكل جهت دفع سنگهاي تا قطر 7 ميلي متر مجاري ادرار ، تسكين دردهاي كلوي و عفونتهاي مجاري ادرار بكار مي رود .

اجزاء فرآورده :

قطره سنكل از عصاره گياهان دارويي زير تهيه شده است :

1- دانه رازيانه               25%                Foeniculum vulgare

2-دانه زيره سبز            12/5%             Cuminum cyminum

3برگ بو                     12/5%              Laurus nobilis

4-دم گيلاس               12/5%             Cerasus avium

5-كاكل ذرت               12/5%              Zea mays

6-ميوه خارخاسك       12/5%              Tribulus terrestris

7-تخم خربزه            12/5%               Cucumis  melo

مواد موثره :

املاح پتاسيم ، اسيدهاي چرب ، فلانوييدها ، روغن هاي فرار نظير آنتول ،‌فنكون ، سينئول و كاروون.

آثار فارماكولوژيك و مكانيسم اثر :

موادموثره موجود در اين فرآورده به علت داتشن اثرات مدر و ضد اسپاسم باعث شل شدن عضلات صاف مجاري ادرار و تسهيل خروج سنگ مي گردد .

مقدارمصرف :

بزرگسالان روزي 3 بار ،‌هر بار 60-50 قطره در يك فنجان آب سرد بعد از غذا ميل شود . در موارد حاد ، درمان با سنكل مي تواند تا مدت يك ماه ادامه يابد . در درمان حالت مزمن بيماري و به منظور پيشگيري از تشكيل مجدد سنگ مقدار مصرف 30 قطره 3-2 بار در روز براي مدت يك هفته توصيه مي گردد كه اين رژيم درماني بايد هر ماه تكرار شود .

موارد احتياط :

مصرف مقادير زياد اين فرآورده ممكن است منجر به اختلال آب و الكتروليتها گردد .

عوارض جانبي :

در افراد حساس به كاكل ذرت احتمال بروز واكنشهاي آلرژيك مانند درماتيت تماسي و كهير وجود دارد .

مصرف در حاملگي وشيردهي

مطالعات نشان داده است كه كاكل ذرت باعث تحريك و انقباض رحم خرگوش مي گردد ايمني مصرف اين فرآورده دردوران بارداري و شيردهي به اثبات نرسيده است با اين وجود منافع آن در برابر مضار آن بايد سنجيده شود.

نكات قابل توصيه  :

نوشيدن مقادير زياد آب و مايعات همزمان با مصرف اين دارو توصيه مي شود

در صورت بروز اختلالات گوارشي بايد بعد از غذا ميل شود