________________________________________
"کانابیس ساتیوا" یا همان گیاه شاهدانه قرن‌ها برای مصارف صنعتی و طبی و به خاطر اثرات روانگردان یا برانگیختگی ذهنی حاصل از آن کشت می‌شده است.
ماری جوانا، حشیش و روغن حشیش همگی از گیاه کانابیس گرفته می‌شوند. نام‌های عامیانه فرآورده‌های کانابیس، ماری جوانا (گراس، علف، بنگ، دوا و...)، حشیش، روغن حشیش (روغن علف، روغن عسل) و، چرس است.
کانابیس گیاه بومی خاص استوایی و آب و هوای معتدل است. عملیات غیرقانونی مدرن برای کشت این گیاه، از روش های پیشرفته برای تولید انواع پرقدرت آن استفاده می‌کند.
بیش از شصت و یک ماده شیمیایی که "کانابینویید" نامیده می‌شوند، از گیاه کانابیس به دست می‌آیند. THC (دلتا- ۹- تتراهیدروکانابینول)، کانابینوئید اصلی روان گردان و عامل اصلی بالا رفتن خلق در زمان استعمال ماری جوانا یا حشیش است.
سطح THC موجود در گیاه کنفی که برای مصارف صنعتی کشت می‌شود، بسیار ناچیز است.
رشته های کنف برای ساختن طناب، پارچه و کاغذ به کار می‌روند. دانه‌های آن حاوی مقدار زیادی پروتئین هستند و روغنی تولید می‌کنند که دارای ارزش غذایی و صنعتی است.
بسیاری از ادعاها در مورد مصارف ماری جوانا در پزشکی از نظر علمی به اثبات نرسیده‌اند، اما پژوهش ها نشان می‌دهد که THC و سایر کانابینوئیدهای خالص می تواند در برطرف کردن تهوع و استفراغ و افزایش اشتها موثر باشند.
این خاصیت می‌تواند برای افراد مبتلا به ایدز یا کسانی که داروهای شیمی درمانی دریافت می کنند، موثر باشد. برای پی بردن به ارزش طبی ماری جوانا در تسکین درد، کاهش اسپاسم های عضلانی و کنترل برخی انواع صرع نیاز به پژوهش های بیشتری است.
● فراورده‌های کانابیس
"ماری جوانا" جوانه و برگ گیاه خشک شده کانابیس است. رنگ آن از سبز مایل به خاکستری تا قهوه ای مایل به سبز متغیر بوده و می تواند حاوی تخم و ساقه باشد.
"حشیش" صمغ متراکم شده و خشک شده گل‌های کانابیس است. رنگ آن از قهوه‌ای تا سیاه متغیر است و به صورت قطعه‌ای به فروش می‌رسد.
"روغن حشیش" از راه جوشانیدن گل ها یا صمغ کانابیس در حلال آلی به دست می آید و ماده ای چسبنده به رنگ قهوه ای مایل به قرمز یا سبز است. میزان THC در هریک از گونه های کانابیس متفاوت است.
گرچه حشیش عموماً قوی تر از ماری جوانا است ولی روغن حشیش معمولاً قوی ترین شکل موجود است.
ماری جوانا، حشیش یا روغن حشیش گاه با تنباکو مخلوط شده و به شکل سیگار پیچیده می شود که به "سیگاری" معروف است و یا اینکه توسط پیپ استعمال می شود.
کانابیس گاه در خوراکی هایی مثل کیک های شکلاتی و یا نوشیدنی ها به کار می رود.انواع مصنوعی THC تحت عنوان "مارینول" تولید می شوند. یک کانابینوئید مصنوعی (نابیلون) با نام تجارتی "سزامت" به فروش می رسد. هر دوی اینها برای مبتلایان به سرطان یا ایدز تجویز می شوند.
کانابیس رایج‌ترین داروی غیرقانونی مورد استفاده در کشور‌های غربی است و مصرف آن در میان دانشجویان پس از الکل و سیگار قرار دارد.با این وجود کانابیس اکثراً به صورت گه گاه و برای تفنن استعمال می شود. میزان های یاد شده در میان مردان به طور چشمگیری بیشتر از زنان بوده است.
● مصرف کانابیس چه احساسی ایجاد می‌کند؟
تاثبر کانابیس بر فرد بسته به عوامل زیر بستگی دارد:
▪ مقدار مصرف.
▪ مدت و تعداد موارد مصرف.
▪ نحوه مصرف یه شکل خوراکی یا تدخینی.
▪ خلق و انتظارات فرد و محیطی که د رآن قرار دارد.
▪ سن فرد.
▪ بیماری‌های جسمی یا روانی فرد.
زمانی که افراد برای اولین بار کانابیس را مورد استفاده قرار می‌دهند، اغلب احساس برانگیختگی روانی می کنند، البته این اثرات با تکرار مصرف نیز ایجاد می‌شوند. تجربه افراد گوناگون از مصرف کانابیس متفاوت است.
برخی احساس آرامش و سرزندگی کرده، پرحرف و شوخ‌طبع می‌شوند، حال آنکه برخی دیگر احساس اضطراب، ترس، ناآرامی و گیجی می‌کنند.علاوه بر آن نوع برانگیختگی فرد از هر نوبت مصرف تا نوبت بعدی می تواند متفاوت باشد.
کسانی که با مصرف دارو آشنا هستند و در این کار حرفه ای شده اند، می دانند چه زمانی مقدار کافی دریافت کرده اند و کی باید مصرف را متوقف کنند و کنترل بیشتری نیز بر اثرات آن دارند، حال آنکه افراد تازه کار این توانایی را ندارند.
کانابیس در دوزهای پایین، ادراک و حس را اندکی مختل می‌کند. کسانی که دارو مصرف می‌کنند، می‌گویند که صدای موسیقی را بهتر می‌شنوند، رنگ ها را درخشان می‌بینند و زمان برای آنها طولانی تر می‌شود. همچنین می‌گویند که حس چشایی، لامسه و بویایی آنها تقویت شده و از بدن خویش آگاه تر می‌شوند. برخی از این وضع لذت می‌برند، حال آنکه بقیه آن را ناراحت کننده می‌یابند.
دود کردن مقادیر بیشتر می‌تواند برخی اثرات مطلوب کانابیس را شدت بخشد، اما احتمال واکنش های ناخواسته و نامطلوب بیشتر است.
مصرف بیش از اندازه می‌تواند احساس از دست دادن کنترل، گیجی، بی قراری، پارانویا و وحشتزدگی را سبب شود.
توهم کاذب (دیدن چیزها و رنگ هایی که می‌دانید واقعی نیستند) یا توهم واقعی (زمانی که ارتباط شما با واقعیت گسسته می شود) می تواند روی دهد.
اثرات فیزیکی کانابیس شامل قرمزی چشم‌ها، خشکی دهان و گلو، تحریک سیستم تنفسی (به دلیل دود ناشی از آن) و اتساع برونش‌ها (گشاد شدن راه های هوایی) است. اشتها و سرعت ضربان قلب افزایش می یابد، حال آنکه فشار خون، تعادل و پایداری کاهش می‌یابد. کانابیس می‌تواند سبب خواب آلودگی یا ناآرامی شود و این بستگی به مقدار داروی دریافت شده و پاسخ فرد بدان دارد.
● این احساسات برای چه مدت دوام دارند؟
زمانی که کانابیس به شکل دود استعمال می‌شود، اثر آن تقریباً بلافاصله ظاهر می‌‌شود و می‌تواند تا چند ساعت باقی بماند و این بستگی به مقدار داروی دریافتی دارد.
زمانی که دارو بلعیده می شود، اثر آن یک ساعت بعد احساس می‌شود و بیش از زمانی که به صورت دود استعمال می شود، باقی می ماند.
گرچه اثرات دارو فقط برای چند ساعت پس از دود کردن آن دوام دارد، THC در سلول های چربی ذخیره شده و طی چند روز یا چند هفته از بدن خارج می‌شود و این بستگی به دفعات مصرف و مقدار دریافتی دارد، به همین دلیل است که تست های کانابیس مدت طولانی پس از ناپدید شدن آثار دارو باقی می‌مانند.
● خطرات کانابیس
تا به حال هیچ کس بر اثر مصرف بیش از اندازه کانابیس نمرده است، اما کانابیس ادراک عمق، گستره توجه و تمرکز را مختل و زمان واکنش را کند می‌کند و قدرت عضلانی را می کاهد و همه اینها بر توانایی فرد در زمان رانندگی اثر می کنند.
کانابیس و الکل اگر همراه با یکدیگر استفاده شوند، اثرات یکدیگر را تشدید می‌کنند و می‌توانند صدمات شدیدی ایجاد کنند.
مسمومیت با کانابیس تفکر و حافظه کوتاه مدت را تحت تاثیر قرار می‌دهد. استعمال کانابیس در مدرسه یا در حین کار می‌تواند یادگیری و عملکرد فرد را مختل کند.
فرآورده های غیرمجاز کانابیس ممکن است توسط سایر داروها، آفت‌کش ها یا قارچ های سمی آلوده شده باشند.
دوزهای بالای کانابیس به ویژه زمانی که بلعیده شوند، می‌توانند روان پریشی ناشی از مسمومیت را سبب شوند. علائم آن شامل توهمات دیداری و شنیداری، هذیان‌های پارانویید، گیجی و فراموشی است. با قطع مصرف کانابیس، این علائم معمولاً ظرف یک هفته ناپدید می‌شوند.
مصرف کانابیس سرعت ضربان قلب را بالا برده و فشار خون را پایین می‌ورد. در بیماران مبتلا به آنژین صدری و یا سایر بیماری های عروق کرونر،خطر حمله قلبی با مصرف کانابیس افزایش می یابد.
مصرف کانابیس در بارداری می‌‌تواند بر جنینن تاثیر بگذارد. تحقیقات نشان می‌دهد که ممکن است بین مصرف کانابیس در بارداری و مشکلات خفیف شناختی در کودکان رابطه‌ای وجود داشته باشد. دود کانابیس حاوی بسیاری از مواد شیمیایی است که در دود سیگار یافت می‌شود و برای جنین خطرناک است.
● آیا کانابیس اعتیادآور است؟
مصرف کانابیس ممکن است اعتیاد ایجاد کند. کسانی که کانابیس را به طور منظم مورد استفاده قرار می‌دهند، ممکن است، وابستگی خفیف جسمی و یا روانی به آن پیدا کنند.
کسانی که دچار وابستگی روانی هستند، سرخوشی و آرامش ناشی از استعمال دارو را طلب می‌کنند. دارو برای آنها بیش از اندازه اهمیت می‌یابد و ممکن است احساس کنند که بدان نیاز دارند و اگر نتوانند آن را به دست آورند، دچار اضطراب می‌شوند. مصرف متناوب و طولانی مدت دارو می‌تواند به وابستگی جسمی منتهی شود.
کسانی که دچار وابستگی جسمی می‌شوند، ممکن است با قطع ناگهانی مصرف سندرم ترک را به صورت خفیف تجربه کنند.
علائم ترک ممکن است شامل تحریک پذیری، اضطراب، اختلال گوارشی، بی‌اشتهایی، تعریق و اختلال خواب باشد، این علائم عموماً برای حدود یک هفته باقی می‌مانند، گرچه ممکن است اختلال خواب بیشتر طول بکشد.
● اثرات طولانی مدت مصرف کانابیس
کسانی که کانابیس را مقادیر زیاد یا به طور منظم مورد استفاده قرار می‌دهند و یا کسانی که به بیماری های خاص داخلی یا روانپزشکی مبتلا هستند، در معرض خطر اثرات طولانی مدت زیر هستند:
دود کانابیس دارای قطران و سایر عوامل سرطان‌زای شناخته شده است. کسانی که کانابیس را به صورت تدخین مصرف می‌کنند، غالباً افراد تمایل دارند که دود فیلتر نشده را به درون شش‌های‌نشان بفرستند تا به حداکثر اثر برسند. این کار خطر سرطان را افزایش می دهد.
استعمال دود کانابیس موجب تحریک و آسیب سیستم تنفسی می‌شود. دود کردن ماری‌جوانا برای زمانی دراز با برونشیت رابطه دارد. یک بررسی تخمین زده است که سه تا چهار "سیگاری" در روز همان صدمه ای را ایجاد می‌کند که ۲۰ نخ یا بیشتر سیگار معمولی در روز آن را سبب می‌شود.
مسمومیت مزمن با مصرف کانابیس غالباً انگیزه فرد را برای کار و مطالعه کاهش می‌دهد، گرچه این اثر با قطع مصرف دارو از بین می‌رود.
ممکن است رابطه‌ای میان مصرف منظم کانابیس و شروع بیماری اسکیزوفرنی وجود داشته باشد، اما مشخص نیست که آیا مصرف کانابیس منجر به بروز علائم مخفی اسکیزوفرنی می‌شود یا اینکه بروز تدریجی علائم روان پریشی است که سبب می شود فرد برای کنار آمدن با علائم بیماری به کانابیس پناه ببرد.
شواهد نشان می دهد که مصرف مداوم کانابیس در بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی علائم روان پریشی را تشدید کرده و دوره بیماری را وخیم تر می‌کند.
مصرف طولانی کانابیس در مقادیر زیاد می‌تواند توجه، حافظه و توانایی پردازش اطلاعات پیچیده را برای هفته ها، ماه‌ها و حتی سال‌ها پس از قطع دارو مختل کند.
منبع:دکتر زهرا عباسپور
Center for Addiction and Mental Health, University of Toronto
camh.net
articles.ir

بادام : Almond   
نام علمي : Amygdolus
روغن بادام : براي بدست آوردن روغن بادام ، مغز بادام را پس از تميز كردن و خشك كردن خرد مي كنند و بصورت خمير در مي آورند و سپس آنرا تحت فشار قرار داده  و روغن آن را استخراج مي كنند . اين روغن را فشار اول مي نامند .تفاله بادام را كه از فشار اول باقيمانده تحت اثر حرارت و مواد شيميايي قرار داده و روفن فشار دوم را بدست مي آورند . بدليل اينكه روغن بادام گران است معمولا تقلب كرده و آنرا با روغن هاي ديگر مانند روغن مغز هسته زردآلو و هلو مخلوط كرده و بام روغن بادام مي فروشند .همانطور كه گفته د اگر روغن بادام تلخ يا مغز زردآلو و يا هلو تحت اثر آّب قرارگيرند اسيد سيانيدريك و آلدئيد بنزوئيك توليد مي شود كه سمي است بنابراين براي گرفتن روغن از اين هسته ها نبايد از آب استفاده كرد اسانس بادام تلخ : اين اسانس مايعي زلال و بيرنگ است كه در اثر كهنه شدن برنگ زرد كمرنگ در مي آيد . بوي آن قوي ، طعمش سوزاننده و تلخ و بسيار سمي است . اسانس بادام تلخ بسهولت با اكسيژن هوا تركيب و اكسيد مي شود . بنابراين بايد هميشه محتوي آن كاملا پر و در بسته بوده و در جاي تاريك و سرد نگاهدري شود .شكوفه و گل بادام : گل و شكوفه درخت بادام داراي بوي مطبوعي و طعم تلخ مي باشد
پوست ميوه بادام : بصورت جوشانده مصرف مي شود . طرز تهيه آن به اين صورت است كه 50 گرم پوست بادام شيرين را در يك ليتر آب ريخته و مدت چند دقيقه آنرا مي جوشانند سپس آنرا صاف كرده و مصرف مي كنند .برگ درخت بادام: براي تهيه جوشانده برگ درخت بادام 50 گرم برگ درخت را در يك ليتر آب مي جوشانند و سپس صاف مي كنند .مغز بادام : معمولا بصورت خشك شده و خام و يا بوداده مصرف مي شود
.شير بادام : شير بادام را از مغز بادام بو نداده و خام تهيه مي كنند . براي تهيه آن 50 گرم مغز بادام را كاملا آسياب كرده كه بصورت پودر در آيد . سپس مقدر 50 گرم شكر يا قند به آن اضافه كرده و با يك ليتر آب مخلوط مي كنند مايعي مانند شي بدست مي آيد .نوع ديگر شير بادام براي كودكان شير خوار و اطفال بسيار مفيد است و مي تواند جانشين شير مدر و يا مكمل آن باشد بدين ترتيب بدست مي آيد كه مقدر 50 گرم بادام را بمدت چند دقيقه در آب گرم قرار مي دهند تا پوست آن كنده شود سپس آنرا آسياب كرده و بصورت پودر در مي آيند و مقدر كمي آب را بان اضافه مي كنند و بهم مي زنند تا بشكل خمير در آيد سپس خمير حاصل را با يك ليتر آب مخلوط و بهم مي زنند و سپس مقدر 50 گرم عسل بآن اضافه مي كنند تا كاملا حل شود . اين مايع را از پارچه ململ مي گذرانند تا مايعي مانند شير از آن باقي بماند.البته اگر اشخاص بالغ بخواهند از شير بادام استفاده كنند احتياجي به صاف كردن آن نخواهد بود .طريقه ديگري كه آسان تر است بدين صورت مي باشد كه مقدر 50 گرم بادام پوست كنده يك ليتر آب و 50 گرم عسل يا شكر را در داخل مخلوط كن برقي بريزيد و تا مايعي مانند شير بدست آيد .

ريحان : Basil
نام علمي : Ocimum basilicum
اسانس ريحان را مي توانيد از فروشگاههاي گياهان دارويي و يا Helath Food خريدري كنيد اين اسانس بنام Essential Oil Basil معروف است لطفا دقت كنيد كه اين اسانس بسيار قوي است و نبايد بيش از 2 تا 3 قطره آنرا مصرف كنيد و هميشه هم بايد آنرا با آب رقيق كنيد .

آووکادو : Avocado
نام علمي : Persea Americana
روغن آووکادو دراي ويتامين هاي مختلف مانند P ، C، K ، H ، E، D ، B، A مي باشد . بنابراين ارزش غذايي زيادي درد .
1- روغن آووکادو  ضد رماتيسم است و اگر مفاصل شما درد مي کند آنرا با روغن آووکادو ماساژ دهيد .
2- براي جلوگيري از ريزش مو ، هرشب مقدري از روغن آووکادو را به سر بماليد و صبح بشوئيد .
3- شوره سر را از بين مي برد . 4-براي براق شده موها ، بعد از شستشوي سر چند قطره آووکادو را به موها بماليد .
5-روغن آووکادو بهترين کرم براي پوست است زيرا به آساني در  پوست نفوذ يم کند و به پوست شادابي مي دهد .
و بالاخره آووکادو بهترين ماسک براي برطف كرده چين و چروک هاي صورت و جلوگيري از پيدايش آن است . براي اين منظور آووکادو را پوست کنده و له کنيد و بصورت ماسک بر روي صورت و گردن بگذاريد و بعد از نيم ساعت بشوئيد .

هل : Cardamom
نام علمي : Elettaria cardamomum
دم كرده : مقدر 30 گرم هل كوبيده را در يك ليتر آب جوش ريخته و بگذاريد بمدت 10 دقيقه دم بكشد سپس صاف كرده و بنوشيد . هل را همچنين مي توان به چايي يا ديگر مشروبات الكلي اضافه كرد .
نخود : Chickpea  
نام علمي : Cicer arietinum
طرز تهيه هموس بقرار زير است حدود 300گرم نخود را كاملا بپزيد كه نرم شود و تقريبا آب آن<

خواص دارويي زنجبيل
________________________________________
زنجبيلGinger

زنجبيل اصالتاً يك گياه چيني و هندی است و در اين كشورها در طول بيشتر از 4000 سال در پخت و پز غذا مصرف شده است. از آنجا كه مردم علاقه وافري به طعم تند و بوي معطر آن داشته اند و نوعي خاصيت گرمايي داشته و براي درمان درد معده مؤثر بوده است، كاشفان و جهانگردان در سرتاسر نقاط گرمسيري آن را كشت داده اند. ريشه اين گياه در درمان سرگيجه، تعريق، تهوع و استفراغ ناشي از بيماريهاي حركتي يا دريازدگي مؤثر واقع ميشود. اين گياه همچنين گلودرد، سردردها، پاره اي از انواع دردهاي قاعدگي و آرتريت و تب و درد ناشي از انواع سرماخوردگيها و آنفلونزا را درمان مي كند.

معرفي گياه
ساقه هاي ريشه دار زنجبيل عبارت از دكمه اي به هم پيچيده، ضخيم و قهوه اي روشن است كه مي توانيد از بازار محلي نيز آنرا تهيه كنيد. از آنجا كه زنجبيل نوعي گياه زيرزميني است لذا ساقة ريشه دار اين گياه بخشي از ساقه اصلي است كه برحسب انفاق در زيرزمين رشد و نمو پيدا مي كند. ريشه اصلي اين گياه از گره هاي موجود روي ساقه هاي ريشه دار آن نمو مي كند. بالاي سطح زمين ساقه هاي 12 اينچي داراي برگهاي طولاني، باريك، كج و معوج و سبز با گلهاي سفيد و سبز مايل به زرد قرار دارد.

تركيبات گياه

فرآورده هاي حاصله از زنجبيل از ريشه تازه يا خشك آن يا از طريق تقطير روغن از ساقه آن تهيه ميشود.

اشكال موجود

پس از قطع ساقة ريشه دار اين گياه، مواد شيميايي فعال موجود در گياه از قبيل "زينجيبرن"، "بنزابولن"، "جينجرول"، "شوقول" خاصيت ذاتي خود را از دست مي دهند. شركتهاي دست اندركار و فعال در زمينه فرآورده هاي گياهي، زنجبيل را به صورت عصاره، تنتور، انواع كپسول يا روغن آن عرضه مي كنند تا از زايل شدن اين مواد شيميايي جلوگيري شود. بنابراين فرآورده هايي را مصرف كيند كه به وضوح در برچسب خودش ميزان زنجبيل مورد مصرف شما را ذكر كرده باشد.

مي توانيد ريشه زنجبيل تازه را نيز بخريد، و با دكم كردن تكه هاي آن به اندازه نصب كف دست يا با نصف قاشق چياخوري دكمه رنده شده، شسته شده و پوست دار در آب گرم يا با ريختن نيم ليتر آب جوش روي 30 گرم ساقه ريشه دار، چاي زنجبيل درست و مصرف كنيد. براي اينكار بگذاريد چاي مورد نظر به مدت 15 دقيقه دم بكشد و سپس روزانه دو ليوان از آنرا ميل كنيد. ديگر منبع مناسب تهيه زنجبيل همانا زنجبيل كريستال شده است. ليكن فريب لايه پوششي قندي آن را نخوريد. چون زنجبيل كريستال شده مزة تندي دارد.


نحوه مصرف:

نحوه مصرف فرآورده هاي زنجبيل به سليقه شخصي شما و آنچه شما را آزار مي دهد، بستگي دارد. در كل، نبايد روزانه بيشتر از دو تا چهار گرم زنجبيل مصرف كنيد، چرا كه علاوه بر ميزان زنجبيلي كه مصرف مي كنيد ممكن است مقداري از اين ماده را نيز از طريق برنامه غذايي (يعني از موادي نظير آبجو زنجبيل، نان شيريني زنجبيل دار، نان زنجبيل دار يا مواد غذايي مخلوط و سرخ شده) جذب كنيد. اگر زنجبيل تازه مصرف مي كنيد، حتماً مقدار مصرفي را وزن كنيد تا تقريباً دريابيد كه چه حدي از آن معادل 2 تا 4 گرم است.

براي درمان، تهوع، گاز معده يا سوء هاضمه روزانه 2 تا 4 گرم ريشه تازه (معادل 0/25 تا 1 گرم پودر ريشه) يا 1/5 تا 3 ميلي ليتر تنتور آنرا مصرف كنيد.

براي پيشگيري از استفراغ، هر 4 ساعت يك گرم پودر زنجبيل (نصف قاشق چايخوري) يا معادل آن يا روزانه سه بار دو عدد كپسول زنجبيل(يك گرم) مصرف كنيد. البته مي توانيد يك تكه 8 گرمي زنجبيل تازه را نيز بجويد.

براي بيماريهاي ناشي از سرماخوردگي، تب ناشي از آنفلونزا، گلودرد، گرفتگيهاي ناشي از قاعدگي يا سردرد، دو قاشق غذاخوري از دم كرده زنجبيل يا چندين ورق از ساقه ريشه دار تازه آنرا بخور دهيد. براي درمان درد ورم مفاصل از آب، عصاره يا چاي زنجبيل تازه به ميزان روزانه 4 گرم مصرف كنيد يا روغن آنرا روي مفصل دردناك بماليد يا ريشه تازه آنرا در ضماد داغ يا گازهاي ضمادي قرار دهيد و روي نقاط داراي درد بگذاريد.

نكات احتياطي 

انجمن فرآورده هاي گياهان دارويي آمريكا ريشه زنجبيل تازه را از نظر درجه بندي سلامتي و بي خطري در رديف اول قرار داده است لذا زنجبيل گياهي بي خطر و وسيع الطيف است. با اين وجود ميزان تجويزي آن بايد رعايت شود. انجمن آمريكايي مذكور ريشه زنجبيل خشك را در مرتبة دوم سلامتي و بي خطري قرار داده است و توصيه مي كند كه از مصرف آن در طول بارداري اجتناب گردد.

برخي از زنان براي رهايي از علايم بيماري صبح دم از زنجبيل استفاده مي كنند ليكن مصرف زنجبيل براي اين هدف بحث انگيز است. براي رعايت اصول ايمني و سلامتي هرگز نبايد بيش از ميزان معمولي آن مصرف گردد. زنجبيلي كه به عنوان بخشي معمولي از برنامه غذايي فرد مصرف مي شود بي خطر تلقي مي شود.

اگر از سنگ صفرا رنج مي بريد، از مصرف زنجبيل بپرهيزيد. هر چند كه مصرف زنجبيل معمولاً فاقد عوارض جانبي است، اما مصرف بيش از حد آن مي تواند سبب گرمازدگي جزيي گردد.

تداخل هاي احتمالي
اگر داروهاي تهيه شده از سير يا داروهاي ضد انعقادي نظير وارفارين يا داروهاي مربوط به درمان ديابت مصرف مي كنيد و مي خواهيد جهت پيشگيري از بيماري مسافرت، سرگيجه، ميگرن، گرفتگيهاي رحمي يا ورم مفاصل زنجبيل مصرف كنيد، ابتدا با پزشك خود مشورت كنيد. هر چند هيچ مطالعه اي تداخل اين گياه دارويي را با ساير داروها نشان نداده است، ليكن اين خطر وجود دارد كه زنجبيل اثرات برخي از اين داروها را خنثي و يا تشديد كند.

خواص گیاهان و میوه جات > گل زوفا با نام علمي Hyssopus officinalis
  
گل زوفا با نام علمي Hyssopus officinalis
نحوه استفاده : در ذیل خواهد آمد
خواص : گل زوفا با نام علمي Hyssopus officinalis
زوفا از كلمه يوناني آزوب به معناي گياه مقدس گرفته شده است و يكي از مهمترين ۱۳۰ گونه گياهي است كه براي معطر كردن نوشابه ها در قديم بكار مي بردند . زوفا يكي از مهمترين گياهان دارويي و ادويه اي به شمار مي رود . در اكثر فارماكوپه هاي معتبر از پيكر رويشي زوفاي به عنوان دارو ياد شده است .
از دم كرده پيكر رويشي اين گياه براي درمان بيماريهاي مربوط به دستگاه تنفس مانند سرفه ، سياه سرفه ، برونشيت و آسم استفاده مي شود . مواد موثرة اين گياه سبب افزايش فشار خون ، هضم غذا و همچنين كاهش تورم مي شود . زوفا اگر چه كمي تلخ مزه است ولي به عنوان طعم دهندة مواد غذايي و همچنين در تهيه تهية سس مورد استفاده قرار مي گيرد .
اسانس زوفا خاصيّت ضد قارچي و باكتريايي دارد . اين اسانس در صنايع كنسرو سازي ، نوشابه سازي و همچنين در صنايع آرايشي و بهداشتي كاربرد فراواني دارد .به علت نوش فراواني كه در گلهاي اين گياه به وجود مي آيد در رديف گياهان مولّد عسل قرار دارد . عسل حاصله از آن كيفيت بسيار مطلوبي برخوردار است .
زوفا در سطوح وسيعي در مركز و جنوب اروپا عمدتاً در روسيه ، بلغارستان ، مجارستان ، ايتاليا ، اسپانيا ، فرانسه و در كشمير هند كشت مي شود . بقراط آن را براي پلوپزي تجويز مي كرد . ديوسكوريدس آن را همراه با سداب براي آسم و آبريزش مفيد مي دانست .

مشخصات گياه شناسي
زوفا گياهي خشبي و چند ساله است . منشأ اين گياه آسياي صغير گزارش شده و از درياي خزر تا درياي سياه و همچنين در مناطق شني نواحي مديترانه مي رويد . Hyssopus Officinalis چهار زير گونه دارد .مهمترين آنها زير گونه Officinalis و زيرگونه Subsp. Canescens مي باشند .

اين دو زيرگونه در اكثر نقاط جهان به خصوص در اروپاي مركزي مي رويند . سطح برگها و ساقه هاي زير گونه Officnalis كاملاً صاف چهارگوش ، مستقيم ، ارتفاع آن متفاوت و بين ۵۰ تا ۷۰ سانتي متر است . پاي ساقه ( قسمب تحتاني ) چوبي و قهوه اي رنگ و از انشعابهاي فراواني برخوردار است ، ولي قسمت فوقاني آن نرم و سبز رنگ مي باشد .

برگهاي صاف ، فاقد دندانه ، باريك ، كشيده و كم و بيش نيزه اي شكل و رنگ آن سبز روشن است . برگها به طول ۲ تا ۴ سانتي متر و به عرض ۵/۰ تا ۱ سانتي متر كه در طول ساقه به صورت متقابل ( به شكل صليب ) قرار مي گيرند. هر دو طرف پهنك پوشيده از حفره هاي محتوي اسانس است . برگهاي حاوي كوتيكول نسبتاً ضخيمي مي باشند كه از خصوصيات گياهان مناطق گرم و خشك است .
گلعا در نواحي فوقاني ساقه هايي به طول ۲۰ تا ۲۵ سانتي متر به صورت چرخه هايي مجتمع كه هر چرخه مركب از هفت تا نه گل مي باشد تشكيل مي شوند . گلها آبي ، صورتي يا سفيد رنگ هستند . رنگ گل در تركيبات تشكيل دهندة اسانس هيچ گونه تاثيري ندارد . ميوه ، فندقة چهار قسمتي و رنگ آن سياه يا قهوه اي تيره و قسمت مياني آن كمي برجسته بوده و ميوه كم و بيش به شكل مثلث است .
مقدار اسانس در پيكر رويشي زوفا متفاوت و بين ۳/۰ تا ۱ درصد مي باشد . مهمترين تركيبات تشكيل دهندة اسانس را (( پينوكامفن )) ( ۵۰ درصد ) تشكيل مي دهد ، از تركيبات مهم ديگر اسانس مي توان از (( آلفا وبتاپينن )) ، (( كامفن )) والكلهاي سزكويي ترپن نام برد .

پيكر رويشي اين گياه همچنين حاوي فلاونوئيد ، تانن ( ۵ تا ۸ درصد ) مواد تلخ ( ۳ تا ۶ درصد ) و مواد ديگري مانند (( ديوزمين )) (( هيسوپين )) و تركيبات موسيلاژي است اسانس تلخ ، تند خشك و اندكي گرم كننده است . رويش بذر زوفا در خاكهاي مرطوب و در درجه حرارت مناسب امكان پذير است . اگر بذرها در اوايل بهار كشت شوند پس از دو تا سه هفته سبز مي شوند .

چون بذرها سبك و كوچك هستند ، پس از رسيدن در فصل تابستان از گياه جدا و به اطراف پراكنده مي شوند . تعدادي از اين بذرها ممكن است در فصل پائيز و تعدادي در فصل بهار سال بعد رشد كنند از اين رو گياهان از رشد و نمو يكساني برخوردار نخواهند بود و برداشت آنها توسط ماشين با مشكل مواجه خواهد شد .
رشد اولية زوفا كند است . در سال اول رويش ، اولين گلها در اواخر خرداد و اوايل تير ماه ظاهر مي شوند گياهان از سال دوم از اوايل خرداد به گل مي روند . اگر پس از اولين برداشت ، شرايط اقليمي مناسب باشد گياهان ممكن است در اواخر تابستان ( شهريور ) مجدداً به گل بروند .ابتدا ميوه هاي قسمت تحتاني گياه مي رسند و به تدريج به طرف قسمتهاي فوقاني ساقه ادامه مي يابند . زوفا پنج تا هفت سال عمر مي كند .

۹۷۸۳۴۷۰۴۵۸۹۵۸۰۵۴۴۵.jpg
خواص درماني
عمدتاً به عنوان خلط آور در برونشيت ، سرفه هاي شديد و آسم مصرف مي شود . اما ضد نفخ و قولنج هم هست و در گذشته با انجير براي رفع يبوست بكار مي رفت ، محرك تعريق در انفلونزا و سرما خوردگي است گل ها در تابستان جمع آوري مي شود .
از عصاره روغني به عنوان مرهم سينه مقدار ۱۰ قطره در ۲۰ ميلي ليتر روغن بادام يا آفتابگردان ريخته و در برونشيت و سرفه هاي شديد بكار مي برند با آويشن و اكاليپتوس به خوبي قابل تركيب است
۱. Txmus vulgaris
۲. Eucalyptus glo bulus
روغن زوفا را در موارد خستگي عصبي،ماليخوليا يا اندوه شديد ۵ تا ۱۰ قطره به آب وان اضافه مي كنند
خلط آور ، ضد نفخ ، شكل دهنده عروق محيطي ، محرك موضعي ، ضد ويروس ايدز Hiv ، ضد اسپالسم
از دم كرده بخش هوايي زوفا در مراحل اوليه سرماخوردگي و آنفلوانزا محلول داغ بنوشيد ، براي ناراحتي هاي گوارشي و اختلال عصبي كار معده مفيد است .
تنتور زوفا همراه با ساير گياهان خلط آور مانند شيرين بيان ، زنجيل شاهي و آنتيون براي برونشيت و سرفه هاي مقاوم مصزف مي شود .
۳.Glycyrrhiza
۴. inula spp
۵.Pimpinella anisum
شربت زوفا براي سرفه از قسمت هوايي يا گل هاي زوفا تهيه مي شود و براي سرفه هاي مقاوم و ضعف ريه با شيرين بيان يا گل ماهور مخلوط مي كنند .
۶.Ver bascum thpsus

نيازهاي اكولوژيكي
مناطق خشك و گرم و نواحي جنوبي تپه ها ، مناطق مناسبي براي كشت زوفا مي باشند . اين گياه به خشكي مقاوم است ولي در آغاز رويش و همچنين پس از اولين برداشت به آب كافي نياز دارد . پس از اولين برداشت چنانچه شرابط اقليمي مناسب باشد به خصوص اگر آب كافي در اختيار گياه باشد ( در اواخر تابستان ) گياهان مجدداً به گل مي روند .
زوفا به خاك خاصّي نياز ندارد و تقزيباً در هر نوع خاك حتي خاكهاي شني و تهي از مواد و عناصر غذايي رشد مي كند .
براي كشت اين گياه مي توان از مناطق بياباني استفاده كرد . در سطوح وسيع كشت از خاكهايي با بافت متوسط كه حاوي تركيبات كلسيم هستند بايد استفاده كرد . ماسه هاي بسيار نرم ( ماسه هاي بادي ) و خاكهاي اشباع از آب براي كشت زوفا مناسب نيستند .
(( PH )) خاك براي زوفا بين ۵ تا ۵/۷ مناسب است .

تناوب كاشت
زوفا پنج تا هفت سال عمر دارد . در اين مدت تمام نيازهاي گياه توسط زميني كه در آن كشت مي شود بايد برطرف گردد . از اين رو انتخاب زميني مناسب براي كاشت اين گياه ضرورت دارد .

علفهاي هرز در رشد ، نموّ و مقدار مواد مؤثّره زوفا تاثير منفي بر جاي مي گذارد . مبارزه با علفهاي هرز در طول رويش گياه ضروري است . زوفا را با گياهاني مانند غلات ، خردل و ذرّت مي توان به تناوب كشت كرد . كاشت اين گياه در زمينهايي كه به مقدار زيادي از علف كشهاي يا ماده مؤثرة تريازين استفاده شده است مناسب نيست .
تناوب كشت زوفا با گياهاني كه بذر آنها پس از رسيدن به اطراف ريزش مي كنند ( مانند رازيانه ، گشنيز … ) و همچنين تناوب با گياهان ريشه اي ( مانند يونجه ، شبدر و … ) مناسب نيست . زيرا اين گياهان در گسترش بيماريها مؤثرند .
زوفا را مي توان چهار تا پنج سال متوالي در يك قطعه زمين كشت كرد . پس از اين مدت بايد با گياهان مناسب به تناوب كشت شود.
موادّ و عناصر غذايي مورد نياز
زوفا را مي توان در هر نوع خاكي حتي خاكهاي تهي از مواد و عناصر غذايي كشت كرد . ولي براي كشت در مقياس وسيع و افزايش مواد مؤثره عناصر و مواد غذايي كافي در خاك ضرورت دارد . افزودن كودهاي حيواني به زمينهايي كه زوفا كشت مي شود مناسب نيست ، ولي كتربردهاي كودهاي شيميايي به مقادير مناسب ، در توليد مواد موثره تاثير فراواني دارد . قبل از كاشت و در فصل پائيز همراه با شخم توصيه مي شود ۶۰ تا ۸۰ كيلوگرم در هكتار اكسيد فسفر ، ۶۰ تا ۸۰ كيلوگرم در هكتار اكسيد پتاس به خاك اضافه شود . فصل بهار قبل از كشت ۴۰ تا ۵۰ كيلوگرم در هكتار ازت بايد به خاك اضافه شود .
با افزايش سن گياه نياز آن به ازت زياد مي شود . به طوري كه افزودن كودهاي ازت به خاك گياهان چند ساله سبب بهبود رشد و افزايش كميّت و كيفيّت مواد مؤثرة زوفا مي شود . مقدار ازت به شرايط اقليمي رويش گياهان بستگي دارد از اين رو هر سال در فصل بهار ۶۰ تا ۹۰ كيلو گرم در هر هكتار ازت بايد به صورت سرك در اختيار گياهان قرار گيرد . محلولهاي غذايي سبب تسريع در رشد ، افزايش عملكرد پيكر رويشي ، و افزايش مواد مؤثرة زوفا مي شوند.

آماده سازي خاك
پس از برداشت گياهاني كه با زوفا تناوب كشت شده اند بايد بقاياي آنها را جمع آوري كرد . فصل پائيز پس از افزودن كودهاي شيميايي بايد شخم عميقي زده شود . در فصل بهار بستر خاك را بايد براي كشت گياه آماده كرد .
هنگام كاشت ، خاك بايد مرطوب و زمين فاقد هرگونه پستي و بلندي باشد . بدين جهت شخم در فصل بهار مناسب نيست زيرا از رطوبت خاك بشدت كاسته مي شود و رويش گياهان با مشكل مواجه مي سازد .

تاريخ و فواصل كاشت
اوايل بهار ( نيمه دوم اسفند ) زمان مناسبي براي كشت زوفاست . تأخير در كاشت مناسب نيست و سبب كاهش جوانه زني بذرها مي شود . فاصله بين رديفها به روش برداشت محصول و نوع ماشينهاي برداشت بستگي دارد و معمولاً بين ۵۰ تا ۷۰ سانتي متر مناسب است .

عمق بذر زوفا در موقع كاشت بايد يك تا دو سانتي متر باشد . كشت در اعماق بيشتر مناسب نيست ، زيرا نه تنها تمام بذرها سبز نمي شوند بلكه سبب عدم يكساني در جوانه زني آنها گشته و برداشت مكانيزه را با مشكل مواجه مي كند . تعداد بذر در هر متر طول رديف ۱۲۰ تا ۱۵۰ عدد و مقدار بذر براي هر هكتار زمين به كيفيت آن بستگي دارد و بين سه تا پنج كيلو گرم مناسب است . تراكم مطلوب ۷۰ هزار بوته در هكتار است .

روش كاشت
از آن جايي كه بذرهاي زوفا قوة رويشي مناسبي دارند ، كشت مستقيم در زمين اصلي نتايج مطلوبي داشته و در اكثر كشورها براي كشت زوفا از اين روش استفاده مي شود . كشت زوفا به صورت رديفي و با استفاده از رديف كار انجام مي گيرد پس از كاشت ، زمين را بايد آبياري كرد .
چنانچه اين گياه در شيبها كشت مي شود ، جهت رديفها بايد برخلاف جهت شيب زمين باشد . در گذشته در برخي از كشورها تكثير زوفا به روشهاي غير مستقيم ( كشت در خزانه ) و يا حتي به روش رويشي انجام مي گرفته است . ولي در حال حاضر در اكثر كشورهايي كه اين گياه كشت مي شود براي تكثير ، از روش مستقيم استفاده مي شود .

مراقبت و نگهداري
مبارزه شيميايي با علفهاي هرز به تنهايي كافي نيست و وجين مكانيكي به همراه استفاده از علف كشها بسيار مناسب است . قبل از كاشت و يا پس از كاشت و قبل از رويش بذر مي توان از علف كش مركازين به مقدار سه تا چهار كيلوگرم در هكتار به صورت محلول پاشي استفاده كرد . اين علف كش پس از دو ماه اكثر علفهاي هرز زمين را از بين مي برد .
چنانچه فصل بهار هوا گرم و كم باران باشد كاربرد علف كش مركازين مناسب نيست و تاثير نامناسبي روي زوفا خواهد داشت . در اين صورت قبل از رويش گياهان مي توان از علف كش يك درصد گلون و يا گراماكسون به صورت محلول پاشي عليه علفهاي هرز استفاده نمود .
در سال اوّل رويش هنگامي كه ارتفاع گياهان به ۱۰ تا ۱۵ سانتي متر برسد ، مي توان از علف كش آفالون به مقدار ۱ تا ۵/۱ كيلوگرم در هكتار يا مركازين به مقدار ۵/۱ تا ۳ كيلوگرم در هكتار استفاده كرد .

براي مبارزه با علفهاي هرز گياهان چند ساله ( از سال دوم به بعد ) در اوايل بهار ، قبل از رويش مجدد گياهان مي توان از لف كش مركازين به مقدار پنج تا شش كيلوگرم در هكتار استفاده نمود .
سانتي متر مي رسد مي توان از علف كش آفالون به مقدار ۵/۱ تا ۵/۲ و يا مركازين به مقدار دو تا چهار كيلوگرم در هكتار به صورت محلول پاشي استفاده كرد .
كاربرد علف كش سيس ۶۷ به مقدار ۲۰ كيلوگرم در هكتار يا كاراگارد به مقدار پنج تا هفت كيلوگرم در هكتار عليه علفهاي هرز چند ساله كه داراي ريزوم ، پياز يا غده هستند نتايج مطلوبي به دنبال دارد . پس از استفاده از اين علف كش ممكن است رشد و نمو زوفا كمي كند شود . ولي گياهان پس از مدتي به رشد مطلوب و عادي خود ادامه مي دهند . در زمينهايي كه زوفا كشت مي شود ممكن است .

گياهاني مقاوم به علف كشها وجود داشته باشند . اين گياهان نه تنها رشد زوفا را دچار مشكل مي سازند بلكه بر كيفيّت اسانس زوفا تاثير منفي مي گذارد . از اين رو لازم است خاك فواصل بين رديفها و حتي المقدور گياهان را برگردان كرد ، تا علاوه بر وجين علفهاي هرز مقاوم ، تهويه خاك نيز انجام گيرد . اين عمل سبب تسريع در رشد و نمو زوفا مي شود .
اخيراً براي مبارزه با علفهاي هرزي كه به علف كشها مقاوم شده اند پس از اولين برداشت از محلول رگلون يك درصد استفاده مي شود ( از اين علف كش براي علفهاي هرز زوفاهاي چند ساله استفاده مي شود ) . چنانچه استفاده از مركازين در فصل بهار امكان پذير نباشد اوايل اُرديبهشت ماه مي توان از داكتال به مقدار ۲۰ كيلوگرم در هكتار استفاده كرد.زمان مناسب راي وجين مكانيكي علفهاي هرز ايام گلدهي است.سوزاندن علفهاي هرز نيز در بعضي مواقع نتايج مطلوبي به همراه دارد سفيدك پودري يكي از بيماريهاي قارچي است كه خسارت سنگيني را به محصول وارد مي كند . از نشانه هاي اين بيماري سفيد شدن سطح برگهاست كه در نهايت منجر به مرگ گياه مي شود .
برخي آفتها ( مانند تريپس ) ممكن است صدمه هاي سنگيني به گياه وارد آورند . اين آفتها سبب چروكيده شدن برگها و كاهش محصول مي شوند . براي مبارزه با آنها قبل از گلدهي از آفت كشهايي كه موادّ مؤثرة آنها را ديكلرفوس ( ۱/۰ درصد ) ، دي متوات ( ۱/۰ درصد ) و يا موينفوس ( ۱/۰ – ۲ درصد ) تشكيل مي دهند مي توان استفاده نمود .
برداشت محصول
اگر هدف از كاشت زوفا استفاده از پيكر رويشي آن براي ادويه باشد ، اوايل گلدهي بايد برداشت شوند . اگر به منظور استخراج اسانس كشت شده باشند ، گياهان را در مرحلة گلدهي كامل ( اوايل تابستان ) بايد برداشت كرد .
برداشت اندامهاي مورد نظر گياه بايد از ناحيه فوقاني ساقه هاي چوبي صورت گيرد . چنانچه ساقه هاي چوبي با ساير قسمتهاي مورد نظر مخلوط شوند نقش موثري در كاهش كيفيت اسانس زوفا دارد . اگر هنگام برداشت ، هوا خشك باشد و آفتاب شديد نتابد ، پيكر رويشي برداشت شده را مي توان براي مدتي روي زمين قرار داد و پس از كاهش رطوبت ، آنها را به خشك كن منتقل كرد . دماي مناسب براي خشك كردن پيكر رويشي با استفاده از خشك كنهاي الكتريكي ۳۰ تا ۳۵ درجه سانتيگراد است . اندامهاي خشك شده را بايد بسته بندي و در مكان مناسب انبار كرد .
عملكرد پيكر رويشي در سال اول دو تا سه تن در هكتار و در سال دوم شش تا ده تن در هكتار ( وزن تازه گياه ) كه از آن به ترتيب ۴/۰ تا ۸/۰ و ۵/۱ تا ۲ تن پيكر رويشي خشك حاصل مي شود . از هر هكتار زوفاي كشت شده ۸ تا ۱۵ كيلوگرم اسانس استحصال مي شود .

جمع آوري بذر
در اواخر تابستان ( اوايل شهريور ) هنگامي كه بيش از ۷۰ تا ۸۰ درصد بذرها رسيدند زمان مناسبي براي جمع آوري بذر زوفاست . خشك كردن بذرها با استفاده از خشك كنهاي الكتريكي بايد با دقت انجام گيرد .
زيرا غفلت ( درجة حرارت زياد يا باقي ماندن بذرها براي مدت زيادي در خشك كن ) به شدت سبب كاهش قوّة رويشي بذرها مي شود . از اين رو توصيه مي شود يذرها به همراه پيكر رويشي خشك شوند سپس بذرها را بوجاري ، تميز و بسته بندي كرده و در جاي خشك و خنك نگهداري شوند (۵ ).
عملكرد بذر متفاوت است و به شرايط اقليمي محل رويش گياه بستگي داشته و بين ۳/۰ تا ۶/۰ تن در هكتار مي باشد.

آرامش در یک فنجان چای
________________________________________
توجه داشته باشيد كه مصرف زياد، دائمى و يكنواخت هر نوع غذا و دارويى، هرچند مفيد و مؤثر، باعث اختلال در عملكرد سيستم ايمنى بدن شده و سلامت آن را به خطر مى اندازد. از اين رو، براى تنوع در ذائقه و استفاده بهينه از چاى هاى گياهى، بهتر است هر خانواده برنامه اى براى اين منظور را تهيه كرده و براساس نيازهاى بدنى افراد، از گياهان مفيد و مناسب استفاده كند. به طور مثال؛ كسانى كه از سردرد، به ويژه سردردهاى ميگرنى رنج مى برند، از گياهان دارويى مؤثر براى اين منظور، براى مدت معينى (تا زمان رفع ناراحتى) استفاده كنند. اما اگر صرف نظر از جنبه درمانى بخواهيم از تقويت كننده ها و آرامبخش ها به عنوان جايگزين چاى روزانه استفاده كنيم، بايد تنوعى در مصرف آنها داشته باشيم و پيوسته از يك نوع چاى گياهى استفاده نكنيم. در مصرف چاى گياهى چند نكته را بايد مورد توجه قرار داد.
۱- مصرف گياهان دارويى بيشتر جنبه تقويت كننده، پيشگيرى كننده و درمان تكميلى دارد و ما را از مراجعه به پزشك در موارد بسيار حاد بى نياز نمى سازد.
۲- مصرف همزمان گياهان دارويى با داروهاى شيميايى تداخل دارويى ايجاد كرده و موجب ناراحتى مى شود.
۳- درمان گياهى، درمانى كل نگر است و كسانى كه مايل به اين نوع درمان هستند، بايد خواص كلى گياه موردنظر را با مجموعه علايم و ناراحتى هاى خود مقايسه كرده و مشابه ترين آنها را جهت استفاده انتخاب نمايند.
۴- در مصرف گياهان دارويى بايد به عوارض جانبى آنها مانند بالابرنده فشار خون، پايين آورنده قند خون و غيره نيز توجه نمود.
نوشيدنى هاى آرامبخش براى قلب و اعصاب
آرامش قلب و اعصاب با چاى اسطوخودوس
اسطوخودوس (استخوان دوست) يا «لاواند» گياهى است بسيار معطر كه در عطرسازى و در درمان بسيارى از ناراحتى هاى اعصاب و روان كاربرد دارد. اين گياه انواع مختلفى دارد كه همگى از لحاظ خواص مشابه هم هستند. اما «لاواند» واقعى ريشه گياهى هندى است كه بوى خيلى تند معطرى دارد. «جالينوس» آن را گياه كامل ناميده است، زيرا در درمان بسيارى از ناراحتى ها مورد استفاده قرار مى گرفته است. «لاواند» يكى از بهترين گياهان معطر است كه قرن ها بشر، با عطر دل انگيز آن «عطر لاواند» آشنا بوده و مادربزرگ ها از كيسه هاى كوچك محتوى اين گياه براى معطركردن لباس ها، ملافه ها، گنجه هاى لباس و فضاى اتاق ها استفاده مى كرده اند.
«لاواند» مسكن و آرامبخش بوده و براى رفع نگرانى، اضطراب، فشارهاى عصبى و رفع ناراحتى هاى مغز و اعصاب، قلب و ريه، دستگاه گوارش و همچنين به عنوان ضددرد، بادشكن معده، نيرودهنده، ضدانگل و باكترى و ضدتشنج مورد استفاده قرار مى گيرد، اما آنچه كه بيش از همه بايد بر آن تأكيد نمود خاصيت تقويت كننده و ارزشمند آن در درمان اختلالات عصبى مانند فشردگى هاى عصبى، سردرد و ناراحتى مغزى، حالات عصبى تشنج، فلج، غش، صرع و ناراحتى هاى عصبى با ريشه روانى مانند سرگيجه و سردردهاى ميگرنى و همچنين در تقويت اعصاب قلب، است.
ميزان مصرف چاى اسطوخودوس:
چاى اسطوخودوس را مى توان جانشين چاى عصر و يا شب (قبل از خواب) كرد كه براى رفع خستگى بسيار مفيد و مؤثر است.
براى كسانى كه از اختلالات نام برده شده، در رنج هستند، مصرف روزانه
۴-۳ فنجان از اين چاى به مدت ۲ هفته توصيه مى شود.
طرز تهيه: براى تهيه يك فنجان چاى «لاواند»، مقدار يك قاشق غذاخورى از گل آن را در يك ليوان آب جوش ريخته و بگذاريد مدت ۱۰ دقيقه دم بكشد. سپس آن را صاف كرده با كمى عسل يا شكر سرخ، در فواصل غذايى (مابين ناهار و شام) ميل كنيد.
چاى شمعدانى وحشى (عطرى)، آرامبخش افراد افسرده و مضطرب!!
استفاده از برگ هاى ژرانيوم (شمعدانى عطرى و يا وحشى) كه در نواحى آذربايجان به نام عطر چايى يا عطر شاهى معروف است، از ديرباز در ميان خانواده هاى ايرانى متداول بوده است. اغلب خانواده ها براى اين منظور يك گلدان از اين گياه زيبا را كه داراى برگ هاى سبز پرچين و شكن و بسيار معطر است، در خانه نگهدارى مى كنند و با افزودن چند برگ شمعدانى معطر، در داخل قورى چاى، از عطر دلپذير و طعم مطبوع چاى و خواص درمانى ژرانيوم برخوردار مى شوند.
ژرانيوم، از تيره گياهان معطرى است كه داراى اثرات ضددرد، ضداضطراب، ضدافسردگى، مقوى مسكن و آرامبخش است و در درمان اختلالاتى مانند اسهال، سنگ كليه، گلودرد، نارسايى عادت ماهانه، خونريزى ها و مشكلات گردش خون و ديابت مورد استفاده قرار مى گيرد.
طرز تهيه و ميزان مصرف چاى شمعدانىبهترين و ساده ترين روش استفاده از اين گياه، قرار دادن چند برگ آن در چاى معمولى است. اما براى موارد ياد شده، مصرف روزانه ۲ فنجان از دم كرده اين گياه به ميزان يك قاشق چاى خورى از پودر برگ آن در يك فنجان آب جوش براى مدت ۲-۱ هفته تا برطرف شدن كامل ناراحتى، توصيه مى شود.
هشدار!! ژرانيوم را نبايد براى مدت طولانى مورد استفاده قرار داد.
گل بهار نارنج؛ خواب آور، آرامبخش و تقويت كننده قلب و اعصاب
بهار نارنج، گل درختان نارنج است كه در ميان خانواده هاى مختلف مركبات از نظر مصارف طبى شهرت دارد.
علاوه بر آن، پوست ميوه نارنج، هم مصرف غذايى داشته و هم كاربرد دارويى دارد. از پوست نارنج براى تهيه مربا و در تهيه غذاهاى سنتى استفاده مى كنند. همچنين پوست نارنج، داروى مؤثرى براى تقويت دستگاه گوارش و دفع انگل است.
خواص بهار نارنجبهار نارنج، داروى مؤثرى بر ضد ناراحتى هاى عصبى است و به عنوان آرام كننده و ضدهيجانات دستگاه عصبى عمل مى كند. سردردها و دل دردها را آرام مى سازد و در بدخوابى ها و بى خوابى هايى كه ريشه عصبى دارند و ديگر ناراحتى هاى عصبى، به ويژه سردردهاى ميگرنى كاربرد دارد. علاوه بر اين ها، از اين گياه براى درمان دردهاى عادت ماهانه زنان، تقويت معده، تقويت قلب و مغز، تشويش، تشنج و تپش نامنظم قلب و تحريكات عصبى، و عليه حمله و غش استفاده مى شود.
طريقه مصرف: براى موارد غش، حمله، تب، دفع انگل، هضم غذا و دردهاى معده، از خلال پوست نارنج استفاده مى شود كه روش استفاده آن، بدين قرار است:
بر روى پوست نارنج، ماده اى سمى (شيميايى و ضدحشره) وجود دارد كه براى از ميان بردن آن، بايد ابتدا پنبه اى را به الكل ۹۰ درجه آغشته كنيد و روى پوست نارنج را با آن پاك سازيد، سپس با آب گرم بشوييد. بعد پوست را به صورت خلال درآورده و براى مصرف شربت، مربا، غذا و يا جوشانده از آن استفاده كنيد.
جوشانده پوست نارنج: مقدار يك قاشق غذاخورى از خلال پوست نارنج را در يك ليوان آب جوش بريزيد و به مدت ۱۰ دقيقه دم كنيد، سپس آن را صاف كرده و با كمى عسل شيرين كنيد و بنوشيد.
طرز تهيه چاى بهار نارنج:
براى رفع خستگى، آرامش قلب و اعصاب و يك خواب خوش و آرام، كافى است مقدار ۱۰-۵ گرم از گل هاى بهار نارنج را در ۲ ليوان آب جوش به مدت ۲۰ دقيقه دم كنيد و سپس آن را صاف كرده و با شكر سرخ يا عسل ميل كنيد. از گل هاى بهار نارنج براى معطر ساختن و تقويت چاى معمولى نيز مى توان استفاده كرد و طريقه استفاده از آن مانند چاى شمعدانى عطرى است.
چاى مقوى و آرامبخش از پوست و برگ ميوه اى بهشتى!!
چاى سيب
شايد تعريف و توضيح درباره سيب كه داراى اثرات درمانى و غذايى غيرقابل انكارى است، زايد باشد. اما لازم دانستيم با توجه به اثرات و فوايد بيشمار پوست و برگ اين ميوه بهشتى كه مصارف درمانى آن به علت مصارف عادى و روزمره اش ناديده گرفته شده است نكاتى را در ارتباط با مصارف مختلف اين ميوه گرانبها در فصل وفور آن به اطلاع خوانندگان عزيز برسانيم.
خواص درمانى چاى سيب:
سيب داراى ويتامين ها، آنزيم ها و املاح مفيدى است كه به عنوان تقويت كننده قلبى و عصبى و گوارش شهرت دارد.
گفته شده است: «مصرف يك سيب در صبح و يك سيب در شب طبيب را دور نگه مى دارد» و لازم است كه اضافه كنيم، نوشيدن چاى سيب قبل از خواب كه باعث خوابى خوش و آرام مى شود نيز به اين امر كمك مى كند.
طرز تهيه چاى سيب:
براى تهيه چاى سيب از پوست ميوه سيب استفاده مى شود. (پوست سيب آرامبخش اعصاب و مفرح قلب است). در فصل فراوانى اين ميوه بهتر است بعد از خوردن سيب، پوست آن را نگه داريد.
پوست همه انواع سيب ها از لحاظ طبى داراى خواص مشابهى هستند، اما پوست سيب سفيد يا زرد (لبنانى) نوشيدنى معطر و خوشمزه ترى مى دهد. براى ۲ ليوان آب جوش، يك مشت پوست سيب كافى است. در صورت امكان اگر چند پر سيب تازه به آن اضافه شود و مدت ۱۰ دقيقه دم بكشد، نوشيدنى گوارايى را به وجود مى آورد.
حال، آن را صاف كنيد و با كمى آب ليمو و يك قاشق چاى خورى عسل نوش جان كنيد. (اگر قبل از دم كردن، پوست سيب را پودر كرده و در قورى بريزيد، اثر درمانى آن به علت خروج آنزيم ها و مواد مفيد معدنى آن بيشتر مى شود).
نوشيدنى آرامبخش براى سرماخوردگى
چاى برگ سيب:
اين چاى در فصل سرما يك نوشيدنى آرامبخش براى افراد سرماخورده محسوب مى شود. مصرف چاى برگ سيب قبل از خواب به عنوان يك آرامبخش خواب آور و طى روز در چند نوبت براى افراد مبتلا به زكام و كسانى كه به علت سرماخوردگى زياد سرفه مى كنند، به منزله يك شربت آرامبخش مى تواند مورد استفاده قرار گيرد.
براى تهيه چاى برگ سيب، مقدار ۲ قاشق غذاخورى از برگ درخت سيب را كه به صورت پودر درآورده ايد با چند تكه سيب تازه، در داخل قورى بريزيد ۲ ليوان آب جوش به آن اضافه كرده، بگذاريد ۱۰ دقيقه دم بكشد. سپس آن را صاف كرده و با كمى آب ليمو و عسل ميل كنيد!
سنبل طيب؛ دوست و حامى درجه يك قلب
سنبل طيب كه به آن علف گربه نيز مى گويند، با ريشه در هم تنيده زرد قهوه اى، گياهى خوشبو است كه داخل آن سفيد فام است و به علت وجود اسيد والرياتيك، پس از خشك شدن بوى كمى تند ونامطبوع از آن به مشام مى رسد.
«والرين»، يك گياه قلبى، معرق و مقوى مغز و معده است. همچنين اين گياه خاصيت ضدانگلى و قاعده آور دارد و بالاتر از همه يك آرام كننده قوى دستگاه عصبى است «والرين» دارويى مطمئن براى بحران هاى عصبى، دلهره، ضعف اعصاب، بحران هاى غش، صرع، هيسترى، آسم، تشنج و ناراحتى هاى روانى مانند سردردهاى عصبى، تپش ها و دلواپسى هايى كه ريشه قلبى و عصبى دارند مؤثر بوده ودر احساس خستگى و به اصطلاح (گلوله اى درگلو) و تمام موارد فشارهاى عصبى ناشى از شكنندگى شخص مؤثر و مفيد است.
اين گياه خواب آورى آرامبخش در درمان ميگرن و سردردهاى شديد عصبى است.
طريقه مصرف:
براى موارد ذكر شده در بالا مقدار
۳ - ۲ گرم از ريشه پودر شده سنبل طيب را در يك فنجان آب جوش بريزيد و يك دقيقه بر روى آتش بماند تا به جوش آيد. سپس آن را به مدت ۱۰ دقيقه بر روى سماور دم كرده و صاف كنيد وبا عسل يا نبات شيرين كرده و با چند تكه ليموترش ميل كنيد.
هشدار! مصرف بيش از حد و طولانى مدت اين گياه ممكن است عوارضى داشته باشد، از اين رو بهتر است به مقدار كم و حداكثر از نظر طول مدت تا يك هفته الى ۱۰ روز مصرف شود. از سنبل طيب در تركيب چاى ترش كه چايى مقوى قلب و اعصاب است نيز مى توان استفاده كرد.
طرز تهيه چاى ترش:سنبل طيب، يك پر(خوشه) به اندازه يك تا دو بند انگشت از ريشه (۳ - ۲ سانت)، گل گاو زبان؛ ۵ گرم، ليموترش تازه يا خشك ؛ ۲- ۱ عدد.
همه موارد را در يك قورى با ۲ ليوان آب جوش بريزيد و بر روى شعله ملايم به مدت يك دقيقه جوشانده و سپس بگذاريد ۱۰ دقيقه دم بكشد. آنگاه آن را صاف كرده و با نبات ميل كنيد. «نوش جانتان»
گل سرخ، آرامبخش قلب و اعصاب
تاريخ گل سرخ، به اندازه عمر بشريت قدمت دارد. شعرا آن را ملكه گل ها خوانده اند و در كتاب هاى مقدس از آن تجليل شده است.
عطر آن منحصر به شاهان، معابد و خدايان بوده است و شاهد تكان دهنده آن، دسته هايى از اين گل به صورت كاملاً دست نخورده در تابوت فرعون «توتان خامون» است كه به وسيله همسرش در سه هزار سال قبل در آن قرارداده شده است.
شايان ذكر است كه مسلمانان بويژه ايرانيان نام و عطر اين گل زيبا را به حضرت محمد(ص) نسبت داده و به آن گل محمدى مى گويند.
گل سرخ انواع مختلفى دارد و گونه هاى آن را به چندين هزار تخمين زده اند.
خواص ونوع مصرف:
گل سرخ مصارف مختلفى دارد. مصرف غذايى گل سرخ از ديرباز شناخته شده است. از اين گل معطر، در تركيبات ادويه، تهيه گلاب و شربت ومربا استفاده مى كنند. همچنين از نظر كاربرد دارويى، اين گياه داراى خواص ارزشمندى است كه گياه شناسان و اطباى معروف بر آن تأكيد كرده اند.
«ابن سينا» درباره ارزش دارويى مرباى گل سرخ، در درمان بيمارى سل و نتايج مفيد آن سخن گفته است. گياه شناسان معروفى همچون «جالينوس»، «ديوسكوريد» و «پلين» براى اين گياه ارزش طبى فراوانى قائل بوده اند و از جمله به خواص گلاب اشاره كرده و تأثير آن را در درمان ناراحتى هاى گوش، دستگاه گوارشى، عوارض پوستى و استخوانى نيكو دانسته و غرغره آن را براى زخم هاى دهان و لثه و تورم لوزه ها مفيد دانسته اند. علاوه بر آن از گل سرخ به عنوان داروى ضد تهوع و قابض نام برده اند.
جالب است كه بدانيد گل سرخ در عين قابض بودن (ضد اسهال)، خاصيت مسهلى و نرم كنندگى نيز دارد.
اين گياه برطرف كننده نفخ معده و به طور كلى بادها و رطوبت است. همچنين تقويت كننده و برطرف كننده ناراحتى هاى ريه، كليه و تپش شديد قلب است.
پمادگل سرخ، داراى خاصيت آرام كننده در دردهاى ناشى از ضرب ديدگى ها و پيچ خوردگى هاست.
چكيده يا عصاره گل سرخ (گلاب) به عنوان آرامبخش قلب و مفرح اعصاب شناخته شده و در شربت ها و غذاها كاربرد دارد.
طرز تهيه چاى گل سرخ:
براى تهيه يك نوشيدنى آرامبخش و معطر، مقدار يك قاشق غذاخورى پر از برگهاى گل سرخ محمدى را با يك قاشق چاى خورى چاى، از هر نوع آن (سبز، سياه، سفيد) كه مايل باشيد دم كرده و نوش جان كنيد.
فراموش نكنيد كه براى تهيه اين چاى اگر از چاى معمولى (سياه) استفاده مى كنيد، طريقه دم كردن چاى (چاى سياه) به روش چينى را فراموش نكنيد!
اكليل كوهى، اكسير جوانى و آرامبخش مؤثر عليه غم زدگى!
شكل ظاهرى اين گياه شبيه «ترخون» است. اما رنگ آن سبز مات و پشت برگهاى آن سفيد مايل به نقره اى (اكليلى) است.در شهرها، اين گياه را در حاشيه پارك ها مى كارند و در واقع مى توان گفت كه اين گياه علاوه بر خواص درمانى به علت ظاهر زيبا و عطر ملايم آن، جنبه تزئينى نيز دارد.
اكليل كوهى (رزمارى) از قديم الايام مورد توجه اطبا بوده وحتى در قبور فراعنه مصر، شاخه هايى از اين گياه درتابوت ها پيدا شده است.
رزمارى (اكليل كوهى)، گياه مقدس!
در يونان و روم باستان نيز اكليل كوهى در رديف گياهان مقدس قرار داشته است و اطباى شرقى به ويژه «ابوعلى سينا» مصارف زيادى از اين گياه را به ويژه در درمان ناراحتى هاى معده اى و كبدى توصيه كرده اند.
خواص و كاربرد درمانى:
اكليل كوهى قابض و محركى عمومى است كه داراى خاصيت ضد درد، ضدرماتيسم، ضدنقرس، بادشكن، مدر و معرق است. علاوه بر اين ها به علت صفراآورى، در رديف داروهاى معالج كبد وكيسه صفرا، به ويژه در هپاتيت ها و يرقان ها قرار دارد. مصرف اين گياه در تركيبات دارويى تقويت كننده هاى عمومى، به ويژه تقويت قلب و اعصاب كاربرد فراوان دارد. و از دم كرده آن شربتى آرامبخش تهيه مى كنند كه در درمان ناراحتى هاى دماغى، فلج هاى جزئى، ضعف و كسالت و خستگى هاى فكرى، مورد استفاده قرار مى گيرد.
افسانه هاى زيادى را به اين گياه نسبت داده اند و از آن به نام اكسير جوانى ياد كرده اند. اما، آنچه مسلم است، اين گياه علاوه بر موارد ياد شده معالج صددرصد رماتيسم بوده و خوردن جوشانده آن، در درمان بى خوابى، ميگرن، تپش شديد قلب، تنگى نفس و ضعف عمومى بدن بسيار مؤثر است و همچنين غرغره جوشانده رزمارى، آرامبخش مؤثرى براى گلودرد و آفت دهان است.
طريقه مصرف اكليل كوهى
۱ - طرز تهيه چاى رزمارى:
براى تهيه اين چاى، مقدار ۵ گرم از شاخه هاى خشك گل دار و يا بى گل اين گياه را در يك ليوان آب جوش ريخته و مدت ۱۰ دقيقه بگذاريد دم بكشد. سپس آن را صاف كرده و با شكر سرخ ميل كنيد.
۲ - حمام رزمارى
براى افراد خسته و كم خون و كودكان لاغر، حمام رزمارى توصيه مى شود. براى اين منظور جوشانده غليظ رزمارى را كه از جوشاندن ۲ مشت از گياه در يك ليتر آب جوش كه به مدت ۵ دقيقه جوشيده شده باشد، تهيه كرده و به آب گرم وان حمام اضافه كنيد و روزى ۲ بار و هر بار به مدت يك ساعت از اين حمام استفاده كنيد و بدن را در آن ماساژ دهيد.
اكليل كوهى علاوه بر مصارف درمانى، مصرف غذايى نيز دارد و از پودر برگهاى آن مى توان در تركيبات ادويه ها، سالادها، چاشنى ها و سس ها استفاده كرد.

بابونه Matricaria chamomilla
خانواده Asteraceae

بابونه با نام علمی(L)  Matricaria chamomillal گیاهی از تیره ی کاسنی و تیره ی فرعی رادیه (Radiae) است. ارتفاع این گیاه بین 30 تا 70 cm متغیر است گل ها از دو نوع گلچه ی زبانه ای و لوله ای تشکیل شده اند و در انتهای ساقه مشاهده می شوند. گلچه های زبانه ای به رنگ سفید و تعداد آن ها متفاوت و بین 12 تا 18 عدد در هر گل است و این گلچه ها از نظر جنسی ماده هستند. گلچه های لوله ای نیز به رنگ زرد دیده می شوند این گلچه ها از نظر جنسی نر ماده (دو جنسی) بوده که پس از باز شدن استوانه ای شکل می شوند. این گل ها در مخروط نهنج واقع شده اند. ماده ی موثر بابونه اسانس می باشد که در قسمت پایین گلچه ها ساخته و ذخیره می شود. یکی از مشخصات اصلی گل های بابونه ی آلمانی که آن را از سایر جنس های با گل های مشابه متمایز می کند. وجود فضای خالی در بین گل است. به طوری که اگر گل ها به صورت طولی برش داده شوند فضایی خالی در بین آن ها دیده می شود. در حالی که این فضا هر گل های سایر جنس ها دیده نمی شود. گل های بابونه پس از باز شدن و نمو، گل ها به صورت مخروطی مشاهده خواهند شد. مراحل نموی گل های بابونه به طور کلی به سه مرحله تقسیم می شود:
الف) مراحل آغاز باز شدن گل ها (گلچه های لوله ای هنوز بسته هستند)
ب) مرحله ای که بیش از 13 و کمتر از 34 گلچه های لوله ای باز شده اند
ج) مرحله ای که گلها شروع به پیر شدن می کنند و بیش از 34 گلچه ی لوله ای باز هستند.
میوه فندقه به طول 1 تا 5/1 میلی متر و به رنگ خاکستری سفید و یا زرد روشن می باشند. میوه از دو قسمت تشکیل شده است، یک قسمت شامل بذر بوده که 20 تا 25 درصد میوه را تشکیل می دهد، قسمت باقیمانده نیز همان گلچه های لوله ای خشک شده هستند. وزن هزار دانه ی بابونه 02/0 تا 03/0 گرم است . کیسه های حاوی اسانس به طور مستقیم در ته یک سوم از گل های لوله ای به شکل دانه ی تسبیح قرار گرفته اند. مقداری قابل توجهی اسانس در مایع بین سلولی دستجات آوندی وجود دارد. برگ های بابونه سبز بریده شده و بسیاری شبیه برگ شوید دو برگچه ای مرکب می باشند همچنین برگ های صاف و فاقد کرک بوده و به صورت متناوب نسبت به یکدیگر قرار دارند. برگ های این گیاه نوک تیز و در حاشیه مضرص بوده و ریشک دارند. ریشک ها فیبری می باشند ساقه ها افراشته یا خوابیده بوده و دارای انشعاباتی دیهیم مانند می باشندو بسته به خصوصیات گیاهشناسی و محل رویش 50تا 80cm ارتفاع دارند. ساقه های فرعی تا حدی قائم و عمودی، گرد و میان تهی می باشند. بوی بابونه آلمانی شبیه Anthemis nobilis می باشد اما شدت بو کمتر است و وجه تمایز بابونه ی آلمانی با com chamomile این است که corn chamomile فاقد بو می باشد. ریشه ی بابونه، مخروطی شکلبه هم چسبیده می باشد که وقتی انشعابات آن مسن می شوند به اعماق زیاد نفوذ نمی کنند. بابونه دارای واریته های دیپلوئید 8= n2و تتراپلوئید 36=n2 است. واریته های دیپلوئید دارای دوره ی رشد کوتاه تر و ارتفاع بوته ی کمتری نسبت به واریته های تتراپلوئید هستند.
 
منشأ و دامنه ی انتشار:
منشأ اصلی این گیاه نواحی مختلف منطقه ی مدیترانه بوده است ولی امروزه پراکندگی وسیعی در اروپا، آسیای غربی، آفریقای شمالی و آمریکای شمالی پیدا نموده است. منشأ آن آسیای صغیر گزارش شده است. در ایران در بعضی از نواحی شمالی و همچنین در شوشتر می روید.
محل مناسب رویش:
نوع خودروی آن در کنار راهها، خرابه ها، مزارع دروشده و زمین های بایر. حصارها، جاده ها و مزارع آفتابگیر می روید. همچنین در مزارع غلات به فراوانی یافت می شود. به خاطر همین شباهت زیادی به (Anthemis aruensis) corn chamomile دارد و اغلب تشخیص این دو مشکل می باشد غنی ترین و فشرده ترین جامعه از بابونه در خاک های لومی و نمیک سدیمی شرق رودخانه ی Theiss در پوگسلاوی یافت شده است.

 

صمغ ها و آلکالوئید ها
صمغ ها گروه بزرگی از پلی ساکارید هایی هستند که بوسیله توانایی شان در تولید محصولاتی با ویسکوزیته بالا در غلظت های پایین مشخص می شوند. تقسیم بندی صمغ ها و موسیلاژ به این دلیل است که اولین بار که آنها را از پلی ساکارید ها جدا کردند محلول آنها حالت لیزی داشت که صمغ (Gum) نامیده شدند و دسته ای دیگر که محلول های آنها حالت لزج و چسبناک داشت موسیلاژ نامیده شدند. اما این ترکیبات پلی ساکاریدی بر حسب تغییرات ایجاد شده در ساختمانشان می توانند به هر دو شکل لیز و چسبناک وجود داشته باشند.
صمغ ها بطور وسیع در صنایع غذایی برای تهیه ژل و به عنوان پایدار کننده و عوامل سوسپانسیون مورد استفاده قرار می گیرند. صمغ ها از منابع مختلفی بدست می آیند و شامل صمغ های ترشحی ، صمغ های جلبکی ، دانه ای ، میکروبی و مشتقات نشاسته و سلولز هستند. تمام این مواد مولکول های هیدروفیلیک دارند که می توانند با آب برای تشکیل محلول های ویسکوز یا ژل ها ترکیب شوند. ماهیت مولکول ها تا حد زیادی بر روی خواص صمغ ها تاثیر می گذارد. مولکول های پلی ساکاریدی خطی فضای بیشتری را اشغال می کنند و ویسکوز تر از مولکول های بسیار انشعابی با همان وزن مولکولی هستند.
 ترکیبات انشعابی آسانتر ژل تشکیل می دهند و پایدارتر هستند چون بر هم کنش وسیع در امتداد زنجیر هایشان ممکن نیست. پلی ساکارید های خطی خنثی به آسانی تشکیل فیلم چسبنده روی مواد خشک می دهند و عوامل پوششی خوبی هستند و محلولشان چسبناک نیست. محلول های پلی ساکاریدی انشعابی به خاطر گیر افتادن وسیع زنجیر های جانبی شان چسبناک هستند و محلول های خشک شده آنها به آسانی فیلم تشکیل نمی دهند. پلی ساکارید های خنثی فقط به صورت جزئی بوسیله تغییر PH تحت تاثیر قرار می گیرند و همچنین نمک ها در غلظت کم اثر کمی بر روی آنها دارد. غلظت بالای نمک ممکن است منجر به جدا سازی آب پیوسته و رسوب پلی ساکارید شود. تعدادی از پلی ساکارید ها دارای زنجیره های مستقیم دراز با انشعابات کوتاه هستند. چنین ترکیباتی دارای نواحی پلی ساکاریدی خطی و انشعابی هستند. به عنوان مثال صمغ دانه خرنوب و صمغ گوار از این دسته هستند. تعدادی از صمغ ها دارای مولکول هایی با گروه های کربوکسیل زیاد در امتداد زنجیره ها می باشند. به عنوان مثال پکتین و صمغ آلژینات از این نوع هستند. این مولکول ها در PH های زیر 3 وقتی گروه های کربوکسیل آزاد تشکیل می شوند رسوب می کنند. در PH بالاتر نمک های فلزی قلیایی این ترکیبات به مقدار زیادی یونیزه می شوند و مولکول را در شکل گسترده و شدیدا هیدراته شده نگه می دارند. این امر موجب ایجاد محلول های پایدار می شود.
فورسلران و کاراگینان مثال هایی برای پلی ساکارید هایی با گروه های اسیدی قوی هستند. این صمغ ها در PH های پایین پایدار می باشند. چون اسید سولفوریک یونیزه نمی شود. خصوصیات صمغ ها را با وارد کردن جایگزین های خنثی مانند : متیل ، اتیل ، هیدروکسی متیل و یا گروه های اسیدی مانند سولفات و فسفات با توجه به نوع کاربرد تغییر داد
 
صمغ عربی یا صمغ اقاقیا (Arabic Gum or Acacia)
 
این صمغ ماده مترشحه از از درختی از انواع اقاقیا می باشد. صمغ عربی در آب بسیار محلول است و از محلول هایی که تا 50 درصد حاوی این مواد هستند می توان تهیه کرد. واحد های ساختمانی آن عبارتند از : L- آرابینوز ، L- رامنوز ، D- گالاکتوز و D- گلوکرونیک اسید. صمغ عربی یکی از معدود صمغ هایی است که برای افزایش ویسکوزیته نیاز به غلظت های بالا دارد و به عنوان جلوگیری کننده از کریستالیزاسیون و امولسیفایر استفاده می شود که از این طریق عملا از جدا شدن چربی یا رشد بلورهای شکر در محصولات قنادی یا بلورهای یخ در بستنی جلوگیری می گردد. این صمغ با بعضی ترکیبات و پلی مری غذایی نظیر ژلاتین یا آلژینات سدیم سازگار و مناسب نیست. از این صمغ به منظور تثبیت اجزای طعم زا در سیستم های غذایی نیز استفاده می شود. در این حالت صمغ به صورت لایه ای این اجزا را در بر می گیرد و بدین ترتیب از جدا شدن آنها عمدتا به دلیل فراریت و خشک کردن جلوگیری می کند (آرومای اینکپسوله شده encapsulated).
 (Alginate) : آلژینات
آلژینات ها از اجزای ساختمانی دیواره سلولی الگ های قهوه ای از طبقه فئوفیسه (Phaeophyceae) هستند و دلیل اطلاق این نام به این گروه از صمغ ها این است که اینها از مشتقات اسید آلژینیک هستند. از واحد های ساختمانی B- D- مانورونیک و a- L- گلوکرونیک اسید تشکیل شده اند. نمک های فلزات قلیایی و آمونیاک آلژینات به سهولت در آب گرم یا سرد محلول هستند. اما نمک فلزات 2 یا 3 ظرفیتی آنها نا محلول می باشند. آلژینات ها در اثر حرارت منعقد نمی شوند و با سرد کردن نیز تشکیل ژل نمی دهند. ویسکوزیته محلول آلژینات ها با افزایش درجه حرارت کاهش می یابد ولی از نقطه نظر PH فقط به میزان کمی در PH = 4-10 تغییر می کند. آلژینات ها در دما های معمول در حضود مقادیر کمی از کلسیم تشکیل ژل می دهند و در PH =3 این عمل در غیاب کلسیم هم صورت می گیرد. آلژینات خواص ضخامت دهندگی ، سوسپانسیونی ، امولسیفایری ، پایدار کنندگی و تشکیل ژل و فیلم را داراست
 کاراگینان (Carrageenan) :
از جلبک های قرمز دریایی طبقه Phodophyceae استخراج می شود که به صورت پلی مری از استر سولفاته مولکول های هگزوز است که در آن نسبت سولفات به هگزوز ها در حدود یک می باشد. 3 بخش ایزوله شده از کاراگینان کاپلا (k) لامبدا و آیوتا کاراگینانمب باشند که به صورت کلی شامل زنجیره های پلی ساکارید شامل گالاکتوز و 3 و6 آنهیدروگالاکتوز می باشند که می توانند سولفاته باشند ویا زنجیر سولفاته باشند و با پیوند های آلفا (1- 3) و بتا (1- 4) به طور متناوب برحسب تعداد گروه های سولفاته به هم متصل شده اند.
قسمت سولفات یا آنیونی کاراگینان با پروتئین ها وارد واکنش می شود و به این ترتیب یک کمپلکس کلوئیدی پایدار را به وجود می آورد. کاراگینان می تواند ژل های قابل برگشتی (از طریق حرارت) تشکیل دهد که قدرت آن و دمای ژلاسیون به کاتیون های خاص پتاسیم و آمونیوم بستگی دارد
4- آگار (Agar) :
از الگ دریایی قرمز رنگ از طبقه Phodophyceae بدست می آید که اجزای اصلی ساختمانی آن B- D- گالاکتوز و 3 و6 آنهیدرو L- گالاکتوز می باشد. دارای ساختمانی است که از نوع پلی ساکارید ساخته شده است : 1- آگاروز : پلی ساکاریدی خنثی است که ممکن استاز جزئی تا صفر استر سولفات داشته باشد. 2- آگاروپکتین : در ساختمان آن 10- 5 درصد گروه های سولفات وجود دارد. آگاروپکتین متشکل از آگاروز و استر سولفات است که می تواند حاوی اسید D- گلوکرونیک و مقدار کمی اسید پیرویک هم باشد. این صمغ در آب جوش محلول است ولی در آب سرد نا محلول است. ژل حاصل از صمغ بسیار به حرارت مقاوم بوده و به طور وسیع به عنوان امولسیفایر ، تشکیل دهنده ژل و عوامل پایدار کننده در مواد غذایی مورد استفاده واقع شود. یک کاربرد مشخص آگار استفاده از آن در محیط های کشت میکروبی است. صمغ آگار قوی ترین تشکیل دهنده ژل است که تا کنون شناخته شده است. به صورتی که ژلاسیون در غلظت 04/0 درصد قابل مشاهده است
گوار (Guar) :
 
این صمغ از دانه گیاه گوار بدست می آید و از واحد های B- D- مانوپیرانوزیل که با پیوند های 1- 4 به یکدیگر متصل شده اند تشکیل شده است. این واحد به صورت یک در میان به یک واحد D- گالاکتوپیرانوزیل متصل هستند. این صمغ در غلظت های کم تشکیل محلول های ویسکوز را می دهد و غلظت 3- 2 درصد آن تشکیل ژل می دهد. این صمغ با پروتئین ها و دیگر پلی ساکارید ها ناسازگاری نشان نمی دهد. صمغ گوار فیلم های قابل انعطاف و با دوام تشکیل می دهد.
صمغ لوبیای لوکاست (Locust bean Gum)
 
این صمغ از لوبیای لوکاست یا دانه خرنوب که به طور وسیع در اطراف دریای مدیترانه پرورش می یابد بدست می آید و دارای حدود 88 درصد گالاکتوز و مانوز و 4 درصد پلی ساکارید های دیگر ، 6 درصد پروتئین ، 1 درصد سلولز و 1 درصد خاکستر است. این صمغ تشکیل فیلم های قابل انعطاف و با دوام را می دهد. از این صمغ برای ایجاد ویسکوزیته و اتصال و پایداری در سیستم های مختلف غذایی نظیر بستنس ، سوسیس ها و غیره استفاده می شود.
 
تراگاکانت (Tragacanth)
این صمغ نیز طک صمغ گیاهی است. ماده ای بی مزه و بی بوست و استفاده از آن قدمتی طولانی دارد. در ایران اطن صمغ کتطرا نامیده می شود.از واحد های ساختمانی اسید گالاکتورونیک ، L- فوکوز ، D- گالاکتوز ، D- گزیلوز و L- آراکبینوز تشکیل شده است. این صمغ حتی در غلظت 5/0 درصد در محلول ویسکوزیته زیادی ایجاد می کند و در برابر حرارت نیز مقاوم است
 
گزانتان (Xanthan) :
این صمغ پلی ساکارید خارج سلولی است که توسط انواعی از گزانتوموناس تولید می شود. واحد های اصلی سازنده این صمغ گلوکز ، مانوز و اسید گالاکتورونیک می باشند. صمغ گزانتان علی رغم وزن مولکولی زیاد به سادگی در آب سرد و گرم حل می شود و حتی در مقادیر کم محلول بسیار غلیظ تولید می کند. اما در اثر بهم زدن از ویسکوزیتهآن کاسته می شود. تغییرات PH اثر چندانی بر روی آن ندارد. این صمغ در انواع مختلفی از نوشابه ها ، کنسرو ها و مواد غذایی منجمد مورد استفاده قرار می گیرد
 
آلکالوئید ها
 
alkaloid یا alkaloid ترکیبات آلی باحداقل یک اتم نیتروژن در حلقه‌ی هتروسیکلیک هستند. تعریف آلکالوئیدها مشکل‌زا است زیرا از هر نظر چه شیمیایی، بیوشیمیایی و چه فیزیولوژیایی گروه متجانسی از ترکیبات نمی‌باشند.به غیر از این اصل که تمامی آلکالوئیدها حاوی ترکیبات نیتروژنی هستند، تعریف عمومی مناسبی برای تمامی آلکالوئیدها وجود ندارد. این ترکیبات دارای تنوع ساختاری بسیار و فعالیت فیزیولوژیائی متنوع می‌باشند. بیش از ۱۰.۰۰۰ آلکالوئید شناسایی شده است و هر روز قریب یک آلکالوئید جدید در مقالات علمی شرح داده می‌شود.
به خلاف اشکال در تعریف آلکالوئیدها، این ترکیبات دارای خواص فیزیکی و شیمیایی مشترک می‌باشند. آلکالوئیدها معمولاً در آب نامحلول یا به صورت پراکنده محلول می‌باشند و املاح آنها کمی محلول است. بسیاری از آلکالوئیدها جامدات بلوری می‌باشند ولی تعداد اندکی از آنها بی‌شکل (آمورف amorphous) هستند. تعداد اندکی از آلکالوئیدها که فاقد اکسیژن در ملکول خود هستند (کونی‌ئین Coniine، نیکوتین و اسپارتئین sparteine) مایع می‌باشند. بسیاری از آلکالوئیدها ولی نه تمامی آنها به علت وجود یک آمینو نیتروژن، قلیایی بوده و بسیاری دارای فعالیت فیزیولوژیائی می‌باشند.
درباره‌ی علت پیدایش آلکالوئیدها در گیاهان و عملکرد آنها مطالب زیادی نوشته شده است.

● وظایف اثبات شده‌ی آلکالوئیدها
ـ داروهای سمی که گیاه را در برابر حشرات و علفخواران حفظ می‌کنند.
ـ فرآورده‌های انتهایی واکنش‌های دتوکسیفیکاسیون که ترکیباتی را از بین می‌برند که ممکن است به گیاه آسیب رسانند.
ـ فاکتورهای رشد تنظیم‌کننده.
ـ ذخیره‌ی نیتروژن یا سایر عناصر ضروری برای گیاه.

● بروز و توزیع

با وجودی که آلکالوئیدها در بعضی حیوانات مانند مورچه‌های آتشین و وزغ وجود دارند، ولی بسیاری از آلکالوئیدها در گیاهان گلدار دیده می‌شوند و ۴۰% تیره‌های گیاهی حداقل حاوی یک گونه‌ی گیاهی دارای آلکالوئید هستند. آلکالوئیدها در ۱۵ تا ۲۰ درصد گیاهان آوندی و بیشتر دولپه‌یی‌ها و نیز در تیره‌های تک لپه‌یی تیره‌ی یاس بنفش Liliaceae، آماریلیس Amaryllidaceae و Poaceae هم دیده می‌شود.
توزیع این ترکیبات نامشخص است: این ترکیبات همیشه در بعضی تیره‌ها وجود دارد (مثل تیره‌ی خشخاش Papaveraeceae) در سایرین شایع (مثل تیره‌ی آماریلیس و سداب) و در بعضی دیگر نادر (آپیاسه Apiaceae) است. این ترکیبات به ندرت در بازدانگان، خزه‌های club mosses و دم اسب‌ها دیده می‌شوند و با این وجود در قارچ‌ها، شایع نیستند. موارد نادری هم مثل قارچ ارگو (Claviceps) ergot fungus و قارچ‌های «جادویی» magic mushrooms (گونه‌های psilocybe) دیده می‌شود.
به طور کلی، گیاهان یک ساله دارای مقدار زیادی آلکالوئید نسبت به گیاهان پایا هستند. مقدار کمی آلکالوئید در درختان دیده می‌شود که معمولاً ساختمان ساده‌تری دارند. این ترکیبات ممکن است در تمام گیاه موجود باشند یا محدود به بعضی بافتها مثل ریشه یا پوست تنه باشند. غلظت این ترکیبات از یک بخش کوچک ۰۱/۰ درصد تا بیش از ۱۲ درصد وزن خشک گیاه متفاوت است. هر گیاهی که در آن بیش از ۵/۰ درصد وزن خشک، آلکالوئید وجود داشته باشد گیاه دارای آلکالوئید نامیده می‌شود.
مقدار آلکالوئید در میان اعضای گونه‌های مفروض گیاه نیز متفاوت است و نیز برحسب محل رشد گیاه تغییر می‌کند. انواع پرورشی گیاهان خودرو حاوی نسبت‌های متفاوت با گیاهان خودرو می‌باشند ولی آلکالوئیدهایی که در گیاه اولیه یافت می‌شوند معمولاً در یک کشت موجود است. مقدار آلکالوئید بخش‌های متفاوت یک گیاه نیز متغیر است. به عنوان مثال، نیکوتین در ریشه‌ی تنباکو تولید می‌شود ولی در برگها تجمع می‌یابد و بنابراین در برگها، مقدار آلکالوئید بیشتری یافت می‌شود.

● طبقه‌بندی و نامگذاری

طبقه‌بندی آلکالوئیدها معمولاً براساس نوع سیستم حلقه‌ی موجود (به عنوان مثال پیرولیدین یا پیپریدین) و منشا بیوسنتتیک آنها از پروتئین آمینواسیدها انجام می‌گیرد. بعضی از ساختارها را می‌توان در بیش از یک دسته جای داد و به این ترتیب یک طبقه‌بندی سلسله مراتبی نامناسب به وجود خواهد آمد. بعضی از گروه‌های آلکالوئیدی با شیمی خود توجیه می‌شوند مثل طبقه‌ی پپتید، طبقه‌ی پیرولیزیدین، طبقه‌ی کینولیزیدین و تروپان tropan. بعضی گروه‌ها به طور ناقص منشا ترپنوئیدی دارند و عده‌یی از طریق توزیع گیاهی خود تعریف می‌شوند.
نام‌های رایج برای آلکالوئیدها مثل نیکوتین، معمولاً به این ine ختم می‌شوند. بسیاری از این نام‌ها از جنس گیاهی مشتق شده‌اند که آلکالوئید در آن وجود دارد مثل آتروپین که از آتروپا Atropa یا از گونه‌های گیاهی مانند کوکائین که از Erythroxylum coca به دست می‌آید. نام‌های آلکالوئیدی دیگر از نام گیاه دارو (به عنوان مثال ارگوتامین از ارگو) یا از فعالیت فیزیولوژیکی (امتین emetine به خاطر اثرات استفراغ‌آور) مشتق می‌شود. گاهی نام آلکالوئید به خاطرآورنده‌ی نام کاشف آن ترکیب است مثل لوبلین lobeline که به افتخار گیاه شناس فرانسوی Lobel نامگذاری شده است.

● خواص فارماکولوژیک

به علت خواص خود، آلکالوئیدها مسایل فرهنگی اساسی ایجاد می‌کنند. این گروه مواد سازنده برای انسانیت چالش‌هایی برمی‌انگیزند مانند نیکوتین، هروئین و کوکائین و نیز موهبتی عمیق برای افراد روشن بین visionary entheogens می‌باشند مثل پسیلوسیبین و سکالین بعضی آلکالوئیدها بسیار سمی هستند، مثل کونی‌ئین و استریکنین، حال آن که سایرین از جمله آتروپین، کدئین، مرفین و وینکریستین به عنوان دارو مورد استفاده‌اند.
در عین حال که تمامی آلکالوئیدها بر عملکرد بدن تاثیر اساسی ندارند ولی تنوع آثار فارماکولوژیک آنها توسط آلکالوئیدهای مختلف نشان داده شده که عبارتند از ضددرد، بی‌حسی موضعی، تقویت قلب، تحریک و انبساط تنفس، وازوکنستریکسیون، آرامی عضلات و سمیت و نیز خواص آنتی‌نئوپلاستیک، ضدفشار خون و پائین آورنده‌ی فشار خون.
● مرفین و کدئین ضددرد

analgesic و مخدر narcotic و کوکائین محرک دستگاه عصبی مرکزی است. آتروپین دارای آثار ایجاد میدریاز است حال آن که فیزوستیگمین اثر ایجاد میوز miotic دارد. افدرین سبب افزایش فشار خون می‌شود ولی رزرپین از فشار خون می‌کاهد. بعضی آلکالوئیدها entheogen هستند و گیاهان یا مواد شیمیایی موثر بر روان سبب آسان شدن تجربه‌ی مذهبی می‌شوند به عنوان مثال کاکتوس پیوت به این منظور توسط کلیسای بومیان آمریکا Native American Church مورد استفاده است.
● آلکالوئیدهای پیرولیدینی و پیپریدینی
اتم نیتروژن آلکالوئیدی پیرولیدین در حلقه‌ی پنج عضوی جای دارد و آلکالوئیدهای پیپرینی دارای حلقه‌ی ۶ عضوی هستند. در آلکالوئیدهای ایندولیزیدینی Indolizidine، اتم نیتروژن بین حلقه‌ی پنج عضوی و شش عضوی جای دارد و در این گروه قرار می‌گیرد.
آلکالوئیدهای پیپریدینی را از حلقه‌ی هتروسیکلیک اشباع شده‌ی آنها می‌شناسند (هسته‌ی پیپریدین). آلکالوئیدهای پیرولیدین مشابه آلکالوئیدهای پیپریدینی هستند به جز آن که هسته‌ی هتروسیکلیک حلقه‌دار حاوی نیتروژن اشباع شده نیست. شاید معروف‌ترین آلکالوئید پیپریدینی سم‌های موجود در Conium maculatum باشند که به نام شوکران سمی poison hemlock معروفند

زیره سیاه ایرانی (کرمانی)
Bunium persicum
Black  cumin - Black caraway

Apiaceae

Synonyms : B.bulbocastanum , Carum persicum
                            
معرفی و گیاهشناسی    
زیره سیاه ایرانی (کرمانی) گیاهی است چند ساله با ارتفاع تقریبا 6۰ سانتی متر، 14=2n، دارای ریشه غده ای سیاه رنگ، ساقه تو خالی، برگ های سبز رنگ با بریدگی بسیار که به صورت نوار نخ مانندی در آمده اند. معمولا برگ های پایین شامل دو بار تقسیمات شانه ای عمیق دارای دمبرگ و برگهای بالایی بدون دمبرگ و دارای قطعات سیخک مانند می باشند. گلها به رنگ سفید یا کرم رنگ که در انتهای ساقه های اصلی و فرعی به صورت چتر مرکب ظاهر می شوند. گرده افشانی اش توسط حشرات صورت می گیرد. میوه اش به شکل فندقه دو قسمتی است.
جنس Bunium دارای 14 گونه می باشد که B.persicum فراوان ترین گونه می باشد. در کاوش های باستانی در شهر سوخته زابل مشخص شده است که مردم آن در پنج هزار سال پیش زیره سیاه را می شناختند.


 

 
نیاز های اکولوژیکی و پراکنش
در مناطق کوهستانی و مرتفع (ارتفاع 1710 تا 3500متری) می روید. طالب مکان های سایه آفتاب است و بیشتر در زیر سایه گیاهان و در شیب های تند و کمتر آفتاب گیر مشاهده می شود. خاک های سبک شنی تا شنی لومی را می پسندد. و بیشتر در خاک هایی با PH اسیدی تا خنثی (4.5 تا 8.3) دیده می شود. اکثر رویشگاههای زیره دارای بارندگی سالیانه بیشتر از 300 میلی متر هستند و مقدار ماده آلی در این مناطق بین 1.5تا 2.2 درصد است. این گیاه به طور وحشی در استان سمنان (کوه زر دامغان)، استان قزوین (کوه الموت)، استان هرمزگان (کوه گنو بندر عباس)، استان های خراسان رضوی،شمالی و جنوبی (بابا امان بجنورد، کوه هزار مسجد، اخلمد، کاشمر، بجستان، جنگل خواجه کلات و فریزی چناران)، استان یزد (کوه لا خسه مهریز )، استان فارس (کوه تودج استهبان)، استان مرکزی (سیاه کوه) و استان کرمان (سیرچ، جوپار، جوشان، جبال بارز، کوه زیرو و ...) دیده می شود. از نظر پراکنش در سطح جهان در شمال آفریقا، جنوب شرقی اروپا، روسیه، قفقاز،  افغانستان، هندوستان و دامنه های کم ارتفاع هیمالیا دیده می شود. در اکثر مناطق در کنار گیاهانی مانند بادام، گون و بنه مشاهده می شود. جالب است بدانیم که سالانه 10 تا 25 تن زیره سیاه از حدود صد هزار هکتار مناطق زیره خیز استان کرمان بر داشت می شود.

فرآوری
اسانس زیره به وسیله تقطیر با آب حاصل میگردد. بذرهای زیره سیاه حاوی 3.5 تا 9درصد اسانس هستند. عمده ترین ترکیبات تشکیل دهنده اسانس زیره سیاه عبارتند از پ-سیمن، کومین آلدهید، گاماترپینن، آلفاپینن، بتاپینن، آلفا ترپینن و لیمونن.

خواص درمانی
اشتها آور، مدر، ضد نفخ، مقوی معده، افزاینده شیر مادران و در صنایع غذایی به عنوان چاشنی و طعم دهنده غذاها و نوشیدنی ها کاربرد دارد.

گیاه سنبل الطیب ( علف گربه)
________________________________________



 


كليات گياه شناسي
سنبل الطيب گياهي است علفي و چن ساله كه ساقه آن بطور عمودي تا ارتفاع دو متر بالا مي رود . اين گياه بصورت وحشي در جنگل هاي كم درخت ، در حاشيه جويبارها و گودال ها در بيشتر مناطق آسيا و ايران مي رويد .
سنبل اطيب داراي بويي مطبوع است و گربه بوي اين گياه را از فاصل دور تشخيص داده بطرف آن يم رود و در اطراف آن به جست و خيز مي پدرازد و از بوي آن مست مي شود.
گلهاي سنبل الطيب برنگ سفيد يا صورتي و بصورت خوشه اي مي باشد .
قسمت مورد استفاده اين گياه ريشه آن است و معمولا از ريشه گياهي كه بيش از سه سال عمر ددر استفاده مي شود .
سنبل الطيب پس از خشك شدن برنگ قهوه اي در مي آيد . طعم آن تلخ ولي خوشبو و معطر است . عطر آن پس از خشك شدن بيشتر مي شود .
تركيبات شيميايي:ريشه سنبل الطيب حاوي 1% اسانس است . اين اسانس درريشه تازه بيشتر است و بتدريج كه ريشه خشك مي شود مقدار اسانس آن كاهش يافته ولي بوي آن قوي تر مي شود . اسانس تازه برنگ سبز مايل به زرد است ولي در اثر ماندن غليظ ميشود .
آثار دارويي ريشه تازه آن سه برابر خشك شده آن است . سنبل الطيب بايد در حرارت كم خشك شود و در حرارت بالا تمام اثر دارويي آن از بين مي رود .
خواص داروئي:ريشه سنبل الطيب از نظرطب قديم ايران گرم و خشك است خواص مهم آن به شرح زير مي باشد
1)اثر ضد تشنج ددر
2)در رفع ناراحتي هاي عصبي و هيستري مفيد است
3)ضد اسپاسم و آرام بخش است
4)تب بر است
5)در معالجه صرع اثر مفيد ددر
6)بيخوابي را درمان مي كند
7)ضد كرم معده و روده است
8)گاز معده را از بين مي برد
9)ضد هيجان است
10)ميگرن را برطرف مي كند
11)سرددرهاي ناشي از سيگار كشيدن و مصرف الكل را رفع مي كند
12)براي برطرف كردن دلهره ف تشويش و نگراني مفيد است
13)در درمان بيماري ماليخوليا اثر مفيد ددر
14)در برطرف كردن ددر سياتيك موثر است
15)ددر معده را برطرف مي كند
16) سكسكه مداوم را از بين مي برد
17)تقويت كننده ينروي جنسي است
18)ترشح ادرار را زياد مي كند
19)ددر سينه را برطرف مي كند
20)استفراغ را برطرف مي كند
21)دهان را خوشبو مي كند
22)در معالجه مرض قند موثر است
23)گرد سنبل الطيب را روي زخم ها بپاشيد ا التيام يابند .
طرز استفاده: 1)گرد سنبل الطيب : ريشه سنبل الطيب را خرد كرده و در حرارت 40 درجه خشك كنيد . سپس آنرا آسياب كنيد و از الك ريز در كنيد . يان گرد بعنوان ضد تشنج بكار مي رود . مقدار مصرف آن 5-10 گرم در ورز است .
2) مخلوط سنبل الطيب : 4 گرم گرد ريشه سنبل الطيب را با 4 گرم رازيانه و 4 گرم قند سائيده و مخلوط كنيد اين مخلوط را چهار قسمت كرده و در طول روز بفواصل مساوي بخوريد .
3)تنطور والريان : 100 گرم ريشه سنبل الطيب را خرد كرده و در نيم ليتر الكل طبي 60 درجه بريزيد و بگذاريد بماند . هر ورز چند بار انرا بهم بزنيد و پس زا 15 روز آنرا صاف كرده و در شيشه دربست نگهداري كنيد .مقدار مصرف آن 10-30 قطره مي باشد.
مضرات : چون سنبل الطيب براي كليه مضر است بايد آنرا با كتيرا خورد .

 خواص درخت خرما به اندازه روزهاي سال است

تهيه و تنظيم : مجيد محمدي (شهرستان ساوجبلاغ)
خرما از ميوه هاي بسيار مفيد است که متاسفانه در برنامه هاي غذايي ما بطور مرتب قرار ندارد .خرما يکي از پرمصرفترين خوراکيهايي است که در ماه مبارک رمضان بر سر سفره افطار گذاشته ميشود.درخت خرما يا نخل از گياهان بسيار قديمي و مقدس است که نامش در قرآن مجيد 42 بار تکرار شده است و مسلمانان آن را از ميوه هاي بهشتي مي دانند. در ديانت مسيح برگ خرما سنبل و نشانه شهادت و روح شهلايي است که در راه ديانت حضرت مسيح جان باخته اند. يک ضرب المثل عربي ميگويد: "خواص درخت خرما به اندازه روزهاي سال است."
تاريخچه
خرما ميوه قديمي است، ميوه اي که از درختي به عمل ميآيد که جزو تيره نخل هاست و در مناطق نيمه گرمسيري و گرمسيري پرورش مييابد.عده اي خاستگاه آن را هندوستان ميدانند و باستان شناسان معتقدند کاشت اين درخت به پنج هزار سال پيش برمي گردد.گفته ميشود که نخل خرما از ايران به چين برده شده و در کشورهاي اروپايي مانند اسپانيا کشت شد.
ارزش غذائي
اين ميوه سر شار از انواع ويتامين از جمله E-C-B-A است همچنين داراي فلزات معدني مثل فسفر ، کلسيم ، آهن ، يد و منيزيم ميباشد که هر کدام از اين مواد در سلامتي انسان نقش بسزايي دارداين ميوه به خاطر داشتن منيزم ضد سرطان بوده . براي شنوايي ، بينايي ، درد کمر ، درد مفاصل ، درمان سينه و


ريه مفيد است .استفاده از اين ميوه در ماه مبارک رمضان به دليل ارزش غذايي آن توصيه شده است، اين ميوه، قند کاهش يافته در دوران روزه داري را جبران ميکند، به علت دارا بودن فيبر و خاصيت ملين بودن آن، سيستم گوارشي را که به دليل روزه داري بي تحرک شده است،به تحرک وا ميدارد.خرما به علت داشتن منيزيم، انرژي عضلاني بدن را تقويت ميکند و نيروي عمومي بدن را افزايش ميدهد و به علت داشتن فسفر و منيزيم موجب تقويت حافظه ميشود.خرماي ايراني گونه هاي متعددي دارد که مصارف هر کدام از آنها متفاوت است، گونه هايي مانند مهتري، سلاني، شهمران، کلوته و  که در ميان اين گونه ها شايد نام"مضافتي" براي ما از همه آشناتر باشد ، گونه اي از خرما که به شکل رطب در بازارهاي داخلي و خارجي با طعمي بسيار دلچسب به فروش ميرسد. با توجه به کوچکي هر عدد خرما، هر واحد آن شامل دو تا سه عدد خرما است که چنانچه بر اساس نياز روزانه دو تا سه واحد ميوه ميخوريد، ميتوانيد اين تعداد را به جاي يکي از اين واحدهاي ميوه استفاده کنيد.
افراد ديابتي و يا کساني که سابقه ديابت در خانواده آنان وجود دارد بايد تعادل را در مصرف خرما حفظ کنند.
مقدار کالري خرما
بلافاصله بعد از خوردن يک کيلوگرم خرما، 3470 کالري انرژي در بدن توليد مي شود. به همين دليل مصرف خرما در افطار مناسب است، زيرا گرسنگي شما را فرو مي نشاند.اين مقدار انرژي در مقايسه با ساير ميوه ها بسيار بالاست. مقدار انرژي توليد شده در يک کيلو گرم از مواد غذايي زير به شرح زير است.زرد آلو (520 کالري) پرتقال (480 کالري) برنج پخته (1800 کالري) نان گندم (2295 کالري) موز (970 کالري)گوشت بدون چربي (2245 کالري) ولي همانطور که گفته شد يک کيلو خرما بيش از 3000 کالري انرژي توليد مي کند.15 تا 30 در صد آن را آب تشکيل مي دهد . ميوه خرما 2 درصد پروتئين و کمتر از 2 درصد چربي و املاح دارد. پروتئين و آب موجود در آن بسته به نوع خرما و مرحله رسيدن آن فرق مي کند. سديم کمي نيز دارد.
تاثير خرما بر سلامتي
تاثير خرما بر سلامتي در تحقيقات متعددي بررسي شده است.از آنجا که خرما در گروه ميوهها طبقه بندي ميشوداز فوايد مصرف ميوه و سبزي برخورداراست.به علاوه خرما به علت چربي کمي که دارد به عنوان ماده غذايي کم چربي در نظر گرفته ميشود.به خاطر مقادير ناچيز سديم ، بيماران مبتلا به فشار خون بالا با مصرف آن مشکلي نخواهند داشت ، مگر اينکه با مصرف نامتعادل باعث اضافه وزن در آنها شود.بيشترين اهميت خرما به علت تامين فيبر گياهي است.به گفته دانشمندان مصري ، خوردن 80گرم خرما، 10 درصد نياز روزانه بدن به نياسين را جبران مي کند."نياسين" برطرف کننده مشکلات گوارشي، رواني و پوستي است.اين مقدار خرما همچنين پنج درصد نياز روزانه به ويتامينهاي B1 و B2 را که در سلامت اعصاب و دستگاه گوارش نقش دارند ، تامين ميکند.
فوايد خرما
1- پژوهشگران مي گويند خوردن خرما به تنهايي يا همراه با لبنيات از جمله شير براي کوفتگي و خستگي مفرط ناشي از روزه گرفتن يا فعاليتهاي سنگين بسيار مفيد است.
2- خرما اليافي دارد که در کاهش چربي و تامين پروتئين بسيار موثر است.
3- جديدترين تحقيقات علمي بيانگر موثر بودن خرما در رفع خشونت افراد و مايه آرامش روحي آنان است.
4- به علت دارا بودن موسيلاژ و مواد پکتيک ، آرام کننده سرفه مي باشد، و اثر رفع ناراحتي هاي سينه دارد. براي اين کار از جوشانده 50 گرم در نيم ليتر آب شيريني تهيه مي کنند که براي سينه درد مفيد است.
5- خرما مي تواند در بهبود فلج اعضا، کمردرد و ناراحتي هاي مفاصل موثر باشد.
6- مي گويند جوشانده خرما در شير سينه را نرم' کليه ها را درمان 'و از التهاب و امراض عفوني و ريزش مو جلوگيري ميکند .
7- مخلوط خرما با شير تازه در بالا بردن و تقويت نيروي جنسي بسيار موثر است.
8- براساس شواهد، در مناطقي که مصرف خرما درآنها زياد است ، اين ميوه ميتواند در پيشگيري از سرطان موثر باشد.
9- در بعضي کتاب هاي طب سنتي از خرما به عنوان خون ساز ياد شده که براي افراد ضعيف المزاج بسيار مفيد ميباشد .
10- خرما اسيد اضافي معده را خنثي ميکند براي سالمندان و کودکان بسيار سود مند است .
11- اثرمعجزه آساي هسته خرما، از بين بردن تورم پلک هاي چشم است براي اين منظور پمادي از هسته خرما درست کرده و آن را روي چشم مي گذارند اين پماد براي رشد مژه هاي چشم نيز بهترين دارو است.
ويتامين ها ومواد معدني خرما
- ويتامين A، براي رشد سلول ها ضروري و فعاليت سلول ها را تشديد مي کند، زيرا با کمک آن کلسيم موجود در خرما به سلول هاي بدن مي رسد.
-ويتامين B، تقويت کننده و سازنده سلول هاي عصبي است. ويتامين B2، در جذب مواد هيدروکربني ساير غذاها موثر است.
-آهن. در هر 100گرم خرما 3تا 5 ميلي گرم آهن وجود دارد. بنابراين با خوردن چند عدد خرما در روز آهن مورد نياز بدن تامين مي شود. آهن ترميم کننده و سازنده گلبول هاي قرمز خون است. لذا خوردن خرما درمان کم خوني است.
-منيزيم، بدن انسان روزانه نياز به 250ميلي گرم منيزيم دارد و از طرفي هر 100 گرم خرما در حدود 62 ميلي گرم منيزيم دارد. بنابراين هر گاه شخص به جاي ساير مواد غذايي روزانه فقط نيم کيلو خرما بخورد تمام منيزيم بدن خود را تامين کرده است. کمبود منيزيم بدن را براي ابتلا به سرطان آماده مي کند. منيزيم مقوي انرژي عضلاني ، عصبي و غدد تناسلي مي باشد. هم چنين براي حفظ سلامت پروستات و کليه ها لازم است. منيزيم مانند فسفر فعاليت هاي فکري را تقويت مي کند. مبتلايان به ديابت (قند) مي توانند به جاي قند از خرما استفاده کنند، زيرا منيزيم موجود در خرما کار کليه ها و لوزالمعده را آسان مي کند. اين ميوه به خاطر داشتن منيزم ضد سرطان بوده . براي شنوايي ' بينايي ' درک کمر ' در مفاصل ' سياتيک' درمان سينه و ريه مفيد است .
مضرات
البته نبايد در مصرف آن زياده روي کرد چون مصرف بسيار بالاي آن باعث آسيب به کبد و طحال افزايش فشار خون ' جوش دهان و پوسيدگي دندانها ميشود,در خوردن آن افراط نکنيد چرا که داراي قند زيادي است در اين صورت آن هايي که لوز المعده حساس دارند و يا آنهايي که بيماري قند در خانواده آن ها وجود دارد بايد کمتر از اين ميوه استفاده کنند.