امان از سفره ایرانی مدرن
■
1. زرشك پلو با مرغ و باقالي پلو با ماهي ، غذاهاي بسيار سرد هستند كه
بلغم زا و سودازا هستند (يعني به مرور زمان و در صورت مصرف زياد غلظت خون
ايجاد خواهند كرد و اخلاط نا به جا و مضر در بدن توليد مي كنند ) ماهي ،
مرغ ، برنج ، زرشك ، رب ، سالاد ، ماست ، آبليمو ، سيب زميني، باقلا و
روغن نباتي ، همگي سرد و بلغم زا هستند كه چنين غذايي كمتر بايد مصرف شود
و همراه آن بايد ادويه گرم و گرميها نظير فلفل سياه ، كنجد ، عسل ،
سياهدانه ، زنجبيل و آويشن مصرف شود .
■ 2. عدسي غذايي سودازا است. نخود صفرازا خونساز است . در طب
سنتي نخود بسيار مورد تأكيد است و حكما سمزدايي از بدن ، افزايش توان جنسي
، افزايش حافظه ، تقويت قلب ، خونسازي ، استخوان سازي ، جلوگيري از سفيدي
موها و دهها خاصيت ديگر براي نخود قائل مي باشند . نخود حرارت غريزي
(نيروي حياتي و انرژي ذاتي) را افزايش مي دهد و جواني را پايدار مي كند .
به همين دليل در تغذيه ي سنتي ايرانيان نخود جايگاه ويژه اي داشته و در
نخود آب ، آبگوشت و انواع خورشتها و آشها مكرر استفاده مي شده است .
■ 3. حذف سبزي نيز صحيح نيست . طبق توصيه ي اهل بيت (ع) سبزي
آرايش و زينت و بركت سفره است . طبع سبزي ها عموماً «گرم» است و هضم غذا
را بهتر مي كند . داراي فيبر بوده كه مانع يبوست است و مواد معدني سرشار و
ويتامينهاي متنوع دارند . سالادهاي مرسوم (نظير خيار و گوجه و كاهو و ...)
بلغم زا هستند و گاهي نفخ ايجاد كرده و اخلاط مضر در بدن توليد خواهند كرد
. خصوصاً كه روي سالادها سس مايونز (ماده اي بسيار سمي و مضر كه در جاي
خود به آن اشاره خواهيم كرد) هم اضافه مي شود.
■ 4. خوردن ماست همراه گوشت و غذاي گوشتي مضر است و طبق گفته
حكما خلط خام و بلغم فراوان توليد خواهد كرد . يكي از مهمترين علل
ويتيليگو (برص و لك و پيس) از نظر طب قديم مصرف ماست توأم با گوشت ذكر شده
است .
■ 5. مصرف پنير به تنهايي بلغم زاست . بهتر است پنير همراه گردو
مصرف شود . پنیر را می توان به همراه زیره ی سیاه و سیاهدانه مصرف کرد .
نان و پنیر خوردن به تنهایی در صبحانه بلغم زاست و فرد را دچار رخوت و
سستی و بیحالی و خواب آلودگی و کندی در یادگیری و کاهش تمرکز ذهن خواهد
کرد (قابل توجه دانش آموزان و دانشجویان عزیزی که صبحانه نان و پنیر میل
کرده در ساعات 12-10 صبح سر کلاس دچار چرت و خواب آلودگی می شوند.)
■ 6.در مصرف لبنیات بهتراست كه مثلا، پنیر با گردو یا سیاهدانه
یا زیره ، شیر با گلاب یا عسل یا هل یا دارچین ، ماست با زنیان یا
سیاهدانه یا شیره انگور یا نعناع و گل سرخ ، کره با عسل میل شود .
■ 7. در مورد سركه طبق تحقیقات طب نوین ، سرکه در کاهش کلسترول
و چربی خون و قند خون نقش بسزایی دارد . سرکه سبب وازودیلاتاسیون عروق و
بهتر شدن جریان خون در رگهای بدن می شود . سرکه کمک به هضم غذا می کند و
صفرابر است . سرکه سبب ضد عفونی غذا و از بین رفتن رسوبات و املاح مضر
آنها می گردد .ولي طبیعت سرکه سرد است و اگر فرد سوداوی و بلغمی در مصرف
آن زیاده روی کند سبب ضعف اعصاب و بیحالی و افت فشار خون می شود و ممکن
است مضراتی داشته باشد که بهتر است این افراد سرکه را با عسل یا شیره
(سکنجبین، سرکه که شیره) مخلوط کرده و میل کنند که ترکیبی اصلاح شده است و
دیگر عوارض سرکه را نخواهد داشت . ترشیها جایگزینهای خوبی برای سرکه هستند
. زکریای رازی که رساله سکنجبینیه بیش از یکهزار نوع سرکه و سکنجبین معرفی
کرده که هر کدام فرمول ساخت ویژه ای داشته و موارد مصرف و کاربردهای
درمانی هر کدام را مفصلاً تشریح نموده است .
■ 8. تنوع خواری و مصرف اقلام متعدد و متنوع در یک وعده ی غذایی
کاری غلط است و از نظر طب اسلامی مضر است و سبب به هم خوردن تنظیم گوارش
می شود. زمانی که تنوع اقلام یک وعده غذا از دو – سه مورد فراتر می شود ،
سیستم اخلاطی و آنزیمهای هاضمه دچار سردرگمی و اختلال شده و هضم غذا ناقص
خواهد شد . یکی از رموز "طول عمر" از نظر طب سنتی ساده غذا خوردن و تنوع
کم اقلام غذاهای سفره ، ذکر شده است .
■ 9. ریزه خواری و جزء خواری (به ویژه اگر اقلام Junk food نظیر
پفک و چیپس و کیک و ... باشد)نیز در طب سنتی مضر برای دستگاه گوارش محسوب
می شود . سبب استهلاک بیشتر دستگاه گوارش و طول عمر کمتر می گردد مثال
ساده ای می زنیم : شما اگر در یک روز اتومبیل خود را یک بار روشن کنید و
صد کیلومتر رانندگی کنید به مراتب استهلاک کمتری خواهد داشت تا آن را
بارها روشن کرده ولی هر بار صد متر و پنجاه متر رانندگی کنید .
■ 10.در مورد آجیلها طبق تحقیقات محققین آمریکایی بهترین آجیلها
به ترتیب بادام درختی ، گردو ، فندق بوده (درست منطبق بر دیدگاه حکمای طب
سنتی ایران) . ( در سنت ایرانیان مصرف آجیل فراوان بوده و در مهمانیها و
شب نشینی ها ، آجیل بسیار مرسوم بوده است.) كه فوايد آن طبق نظر طب سنتي
جهت پاکسازی کبد ، تقویت استخوانها ، رشد قدی اطفال و افزایش هوش و حافظه
مفيد است . آجیلها در طبایع صفراوی مزاج مصر آن باید محدود تر باشد .
■ 11. در مورد باور غلط مضر بود ادويه براي كبد است ! طبيعت
ادويه گرم و خشك است و تنها مورد احتياط آن در طبايع صفراوي كه خود گرم و
خشك هستند ، مي باشد . مصرف ادويه همراه غذاها در طبايع سرد ، عامل فعال
شدن كبد و كاركرد منظم دستگاه گوارش خواهد بود . ادويه سبب تعديل بلغم
اضافي معده و رطوبتهاي نا به جاي دستگاه گوارش شده و با مصرف بلند مدت و
مداوم ، بلغم سوداي نابه جاي بدن نيز كاهش يافته كه در تخفيف درمان
بيماريهاي بلغمي و سوداوي بسيار موثر است (بيماريهاي نظير آرتروز ، درد
مفاصل ، نفخ معده ، كاهش حافظه ، صرع ، شب ادراري ، عفونتهاي زنانگي و
افسردگي و ...) بالاترين مصرف زنجبيل در دنيا مربوط به كشورهاي اروپايي
است كه امروزه ثابت شده است كه زنجبيل در مهار اترواسكلروزيس و حل كردن
لخته هاي خون و كاهش غلظت خون كاملاً موثر است مهمترين علت نفخ معده ،
مصرف سرديها با غذاست نظير خيار ، كاهو ، ماست و ... كه براي چاره ي اين
موضوع ، مصرف ادويه با غذاها مثلاً فلفل سياه ، پودر آويشن با ماست ،
سياهدانه ، زنجبيل ، زيره ي سياه توصيه مي شود.
■ 12. مصرف هندوانه و خربزه و طالبي و انگور به همراه غذاها سوء
هاضمه و اخلاط فاسد توليد مي كند . تنها ميوه اي كه همراه غذا مجاز به
مصرف است انار و زيتون است و جالب است كه بدانيم مصرف زيتون به تنهايي از
ديدگاه حكماي طب سنتي مضر است بطور كلي ميوه ها بهتر است تنها مصرف شود.
■ 13. هر غذايي در طب سنتي داراي يك يا چند مصلح مي باشد .
منظور از مصلح يعني نوعي ماده ي غذايي يا گياهي دارويي كه مصرف آن به
همراه غذاي مورد نظر ، در اصلاح و تعديل عوارض جانبي احتمالي آن غذا و جذب
غذا و اثر گذاري غذا را در بدن و ارگانهاي مربوطه مضاعف خواهد كرد . در
تغذيه سنتي ايرانيان مصرف مصلحات به طور كامل مراعات مي شده است و تقريباً
غذايي و ميوه هاي يافت نمي شود كه بدون مصلحات مصرف شود . مثلاً كاهو و
سكنجبين ، خيار با نعناع و گل سرخ ، ماست با شيره ، برنج با زيره ي سياه ،
دوغ با كاكوتي و آويشن ، چاي با آبليمو ، تخم مرغ با دارچين ، ارده با
شيره ي انگور ، عدسي با گلپر ، آش جو با فلفل سياه ، آبگوشت با پياز ،
كباب با سماق ، ماهي با گردو و فلفل سياه و سير و... مصرف مي شده است .
امروزه تقريباً مصرف اين مصلحات با غذاها كنار گذاشته شده است كه سبب كاهش
كم و كيف جذب و هضم غذا خواهد بود .
■ 14. اكثر اقلام و غذاهاي وارداتي غرب (ماكاروني ، پيتزا ، پفك
، سوسيس كالباس ، همبرگر ، نان فانتزي ، شكلات ها ، بيسكوئيتها ، چيپس و
...) يبوست زا هستند . يبوست در طب سنتي بسيار حائز اهميت است و يكي از
اصليترين دلايل پيدايش و شدت يافتن بيماريهاست ، تا آنجا كه به عنوان ام
الامراض (مادر بيماريها) شناخته شده است . نانهاي بدون سبوس و برنج دو
عامل مهم تشديد يبوست است . غذا هر چه خشكتر باشد يبوست زا تر است ، به
همين دليل در طب سنتي اغلب غذاها به شكل آش و خورشت و حليم و فرني و
آبگوشت طراحي شده است كه همگي ضد يبوست هستند .
■ 15. سالاد الويه نيز جزء غذاهاي بسيار سرد و بلغم زا مي باشد
و لذا بايد با ادويه گرم نظير فلفل سياه و آويشن مصرف شود. بدليل وجود
مواد شيميايي سرطانزا در سس مايونز ، بهتر است هنگام تهيه سالاد الويه از
سس كمتري استفاده شود.
