امام خميني (ره) در عاشورا سال 1383 ه. ق. - 13خرداد 1342- سخنراني تاريخي در مدرسه فيضيه عليه رژيم شاه و اربابان وي انجام دادند و اعلام داشتند كه 'هدف نهضت، مبارزه با رژيم شاه، اسرائيل و حفظ اسلام از خطر اين دو مي باشد'.
صراحت كلام امام و روشن بيني ايشان موجب ايجاد رعب و وحشت در دستگاه حاكم شد و براي خاموش كردن اين نداي حق و به دنبال اين سخنراني عوامل رژيم حضرت امام را دستگير كردند؛ دستگيري ايشان نه تنها اعتراضات را خاموش نكرد بلكه روشن كننده قيامي ديگر شد.
خشم ملت از دستگيري امام، قيام پانزده خرداد را همراه داشت. قيامي كه مي توان از آن به عنوان گام اول رهايي ملت از قفس سكوت ياد كرد و نقشه هاي ناآگاهانه محمدرضا پهلوي با قتل عام تظاهركنندگان و به راه انداختن جوي خون موجب شد تا اين كشتار غيرانساني به عنوان لكه ننگي در تاريخ ثبت و نقطه آغازي براي انقلاب اسلامي ايران شد.
دستگيري امام و قتل عام معترضين سبب شد كه با توجه به سانسور شديد، افكار عمومي داخلي و حتي جهان اسلام آرام نباشد و به دفاع از حريم روحانيت اسلام و مرجعيت شيعي بپردازد.
در 11 مرداد 1342 رسانه هاي جمعي، خبر از آزادي امام دادند اما اين آزادي نمايشي، در مدت كوتاهي تبديل به حصر شد و رژيم نخست امام را از پادگان عشرت آباد به داووديه و از آنجا به قيطريه انتقال داد.
ايشان در يك منزل شخصي، تحت نظر و مراقبت شديد ماموران قرار گرفتند. در اين ميان موج خشم و اعتراض مردم و روحانيون ادامه يافت تا اينكه رژيم مجبور شد با يك سلسله تمهيدات به منظور جلوگيري از ابراز احساسات مردم و حوزه علميه، ايشان را در تاريخ 15 فروردين 1343 آزاد كنند.
رژيم پهلوي تلاش كرد تا با توطئه اي خطرناك وانمود كند رهبري نهضت با رژيم تفاهم كرده و با برنامه هاي انقلاب شاه و ملت همراه شده، اما با تمام توطئه هاي از پيش تعيين شده اين آزادي نيز وسيله اي شد تا امام بلافاصله پس از رهايي در روز 21 فروردين 1343 با نطقي كوبنده تر عليه رژيم اين توطئه را خنثي و بار ديگر خطوط نهضت اسلامي را ترسيم كنند و سازش ناپذيري خود با استبداد و سلطه گران را به اثبات برسانند.