يك استاد دانشگاه: بكارگيري دانش علمي قابل دسترس، از علل كاستن آسيب رخدادهاي طبيعي است

خبرگزاري دانشجويان ايران - تهران
سرويس: علمي - فناوري

يك استاد دانشگاه ضمن بررسي و مقايسه سونامي ژاپن که بخش وسيعي از شمال شرق اين كشور را تحت تاثير قرارداد و سيلاب رودخانه‌اي تابستان سال گذشته پاكستان که ساکنين پيرامون رودخانه سند را بي‌خانمان کرد، تاكيد كرد: آنچه در ژاپن تلفات انساني را کاهش داده، معلول آگاهي است و آنچه در سند پاکستان آسيب ديدگان انساني را افزايش داده، معلول استفاده نامناسب از زمين پرمخاطره است.

به گزارش سرويس علمي ايسنا دکتر ابراهيم مقيمي، استاد دانشگاه تهران و رييس کميسيون مخاطرات کميته برنامه‌ريزي درسي وزارت علوم در يادداشتي نوشت: انديشمندان جهان مشغول تفکر در مورد آتشفشان ايسلند و سيل پاکستان بودند که سونامي (سيلاب دريايي) ژاپن نيز از راه رسيد. معلوم است که از جمله علت ايجاد سونامي (سيلاب دريايي) زلزله است (توضيح اين که سونامي را نمي‌توان معادل آب لرزه و يا غريال ناميد) و اميد به داشتن دنيايي بدون سونامي (سيلاب دريايي) نيز واقع‌بينانه نيست. جامعه جهاني امروزي در معرض مخاطرات طبيعي مثل سونامي ( سيل دريايي)، صنعتي (مثل انتشار مواد سمي ) و رفتاري ( مثل جنگ و بزهکاري ) قرار دارد. تمام تلاش انديشمندان امروز و جوامع پيشاهنگ جهان در اين است که از طريق شناخت ، مديريت و کنترل ، اثر هر يک روي زندگي، سلامت و معيشت انسان را تا حد قابل قبولي کاهش دهند، به نحوي که به مرحله تحقق خطر نرسد.

شواهد و داده ها نشان مي‌دهد که بعضي جوامع نسبت به رخدادهاي مخاطره‌آميز آسيب‌پذيري بيشتري نسبت به گذشته پيدا کرده‌اند و بعضي ديگر مصونيت بيشتر.

دانش افزايي و استفاده از دانش علمي و قابل دسترس بودن آن از جمله علت کاهش آسيب ناشي از مخاطرات مي‌توان تلقي کرد. مقايسه کيفيت و کميت آسيب‌ديدگان سونامي ژاپن که بخش وسيعي از شمال شرق ژاپن را تحت تاثير قرار داد با سيلاب رودخانه‌اي تابستان سال گذشته که ساکنين پيرامون رودخانه سند را بي‌خانمان کرد و آتشفشان ايسلند که غبارهاي آن قاره اروپا را در برگرفت، حقايقي را از جمله تعداد تلفات انساني، تعداد آسيب ديدگان، افزايش فقر، رکود اقتصادي، بزرگي و عظمت رخداد و آينده‌اي با رخدادهاي بزرگتر را آشکار مي‌کند ازجمله اين که آگاهي به مخاطرات از هرنوع که باشد براي هر کشور و جامعه‌اي لازم است.

اين گونه نيست که مثلا کشورهاي ثروتمند از آن بي‌نياز باشند و اي بسا که کشورهاي فقير نيز از جمله علت فقر آن‌ها بي توجهي به مخاطرات است. بنابراين ضرورت همه کشورها دانش افزايي و استفاده از دانش علمي و قابل دسترس بودن آن در تمام سطوح در زمينه مخاطره شناسي است. چنين رويکردي اميد به داشتن دنيايي کم مخاطره را افزايش مي‌دهد. آيا به نظر شما اين گونه نيست؟ خوشبختانه مباني ديني و عقلي نيز بر چنين رويکردي صحه مي‌گذارد. مثلا در قرآن آيه‌هاي محکم و متقني وجود دارد که نحله فکري انديشمندان، سياستمداران و سياستگزاران و افراد بايد به سمت چنين رويکردي باشد.

متاسفانه بعضي کشورها با عدول از اصول و اساس چنين تفکري اقدامات غير خردمندانه و باصطلاح «مديريت بحران» انجام مي‌دهند. آنچه در ژاپن تلفات انساني را کاهش داده، معلول آگاهي است و آنچه در سند پاکستان آسيب ديدگان انساني را افزايش داده، معلول استفاده نامناسب از زمين پرمخاطره است.

قطعا ژاپني‌ها و پاکستاني‌ها در کاهش خسارت و جبران آن تلاش خواهند کرد. به نظر مي‌رسد ژاپني‌ها از کودکي به فرزندان خود آموزش مي‌دهند که مخاطرات را چابک‌وارانه درک کنند. بزرگان و انديشمندان آن‌ها نيز همواره به اين موضوع توجه دارند.

از اين رو اميدوارند دنياي کم مخاطره‌اي داشته باشند. آگاهي از مخاطرات صرفا به شناخت پديده مخاطره آميز محدود نمي‌شود بلکه کمک فکري، دانشي، فني و مالي را نيز در بر مي‌گيرد.

جامعه جهاني وظيفه دارد به آسيب ديدگان ژاپن کمک کند. چه اين‌که عظمت رخداد به صورت ترکيبي (طبيعي، صنعتي و اجتماعي) است.

در ايران به منظور نيل به چنين اهدافي خوشبختانه رشته مخاطره شناسي با دو گرايش انساني و طبيعي و در مقطع کارشناسي ارشد به تصويب دانشگاه تهران و وزارت علوم، فنا وري و تحقيقات رسيده است و انشاءالله دانش آموختگاني سرشار از معرفت، حکمت و دانش را تحويل جامعه خواهد داد.

انتهاي پيام