عاقبت هواپرستي

عاقبت هواپرستي

پرسش:

هواپرستي، انسان را به چه سرانجامي سوق خواهد داد؟

پاسخ:

روح آدمي را يا خدا پر مي كند و يا هوا، كه جمع ميان اين دو ممكن نيست، هواپرستي سرچشمه غفلت از خدا و خلق خدا است، هواپرستي عامل بيگانگي از همه اصول اخلاقي است، و بالاخره هواپرستي، انسان را در خويشتن فرو مي برد، و از همه حقايق جهان دور مي سازد.

يك انسان هواپرست جز به اشباع شهوات خويش نمي انديشد، آگاهي، گذشت، ايثار، فداكاري و معنويت براي او مفهومي ندارد.

رابطه اين دو با هم در آيات قرآن به خوبي بازگو شده است، آنجا كه مي گويد: «هرگز چشم هاي خود را از اين گروه با ايمان، اما ظاهراً فقير، برمگير، و به خاطر زينت هاي دنيا به اين مستكبران از خدا بي خبر، ديده ميفكن» (ولا تعد عيناك عنهم تريد زينه الحياه الدنيا). «و از آنها كه قلبشان را از ياد خود غافل ساختيم اطاعت مكن» (ولا تطع من أغفلنا قلبه عن ذكرنا).

«از آنها كه پيروي هواي نفس كردند» (و اتبع هواه).

«همانها كه همه كارهايشان افراطي و خارج از رويه اعتدال و توأم با اسرافكاري است» (و كان أمره فرطا).(1)

در اينجا نخست، غفلت از خدا مطرح است و به دنبال آن پيروي از هوا، و جالب اين كه: نتيجه آن افراط كاري هم به طور مطلق ذكر شده است.

چرا هواپرست، هميشه گرفتار افراط است، شايد يك دليلش اين باشد كه: طبع آدمي در لذت هاي مادي هميشه رو به افزون طلبي مي رود، كسي كه ديروز از فلان مقدار موادمخدر نشئه مي شد، امروز با آن مقدار نشئه نمي شود، و بايد تدريجاً به مقدار آن بيفزايد.

كسي كه ديروز، يك قصر مجهز چند هزار متري او را سير مي كرد، امروز براي او يك امر عادي است، و به همين ترتيب، در همه شاخه هاي هوا و هوس، دائماً رو به افراط گام برمي دارند، تا خود را هلاك و نابود كنند.(2)

از سوي ديگر هواپرستي موجب مي گردد تا عقل انسان در هدايت و راهبري قواي انساني مغلوب واقع شده و او را در مسير حيوانيت سوق دهد. در چنين شرايطي خداي انسان همان هواي نفس او مي شود و در اين حالت او از يك حيوان نيز به تعبير قرآن پست تر خواهد بود «اولئك كالانعام بل هم اضل» اين افراد همانند چهارپايان بلكه پست تر از آنها هستند. بنابراين راه رسيدن به تعالي و حركت در مسير تكاملي عدم پيروي از هواي نفس است تا در پرتو آن سير الي الله و قرب الهي براي انسان موحد حاصل گردد.

پی نوشتها :

1- كهف، آيه82.
2- تفسير نمونه، جلد21، صفحه364.

کیهان