برای بهتر زیستن

برای بهتر زیستن اندرز یكم: مـتـاب ای پارسا تو از گنـه كار بـه بـخشایندگی بر وی نـظـر كن چو كرد او ناجوانمردی به كردار تو بر وی چون جوانمردان گذر كن هان ای عزیز! تأمل كن بر این امر كه در مدح و حُسن،عفو و اغماض،سخن‌ها فراوان و از حد و حصر متجاوز است.همین بس كه باری تعالی می‌فرماید: وَ لْیعْفُوا وَ لْیصْفَحُوا ألاَ تُحِبُّون‌َ أَن‌ْ یغْفِرَ…؛باید گذشت كنند و چشم پوشی نمایند.ایا دوست نمی‌دارید كه خدا شما را بیامرزد؟! .(سوره نور،ایه 22) آگاه باش ای عزیز! در هر نعمت و موهبت الهی زكاتی است و دریاب كه زكات قدرت، عفو و گذشت است؛چرا كه پیامبر(ص‌) می‌فرمایند:«اذا قدرت علی عدوك فاجعل العفو شكرا للقدرة علیه؛زمانی كه بر دشمنت پیروز‌شدی، گذشت را شكرانه این پیروزی قرار بده‌» گذشت تأمین عزت كند، در روز باز پسین؛چرا كه آن عزت در گرو تقوی است‌:«و أن تعفوا اقرب للتقوی‌؛و اگر گذشت كنید،آن به تقوا نزدیك‌تر است».(سوره بقره،ایه 237) ای پسر،عفو و گذشت ترك عقوبت است از گنه كار،درحال قدرت. چـو بـر دشمـن ظـفر یافتی‌ بـه شكرانه قدرت او را ببخش عفو،افضل اخلاق اهل دنیا و آخرت باشد؛زیرا كه به واسطه آن، گنهكار و دشمن رام گردند و از جان و دل منقلب. اندرز دوّم: عاجـل در ره وصـل دلـدار نـبـاشد او در ایـن ره ایمن زاغیـار نباشد برخیز و بشنو پند من ای مرید در راه عاجل،حافظ مركب راهوار نباشد پیامبر اكرم‌(ص‌) می‌فرمایند:«رهرو عجول نه راهی سپری نموده و نه خود را حفظ كرده است‌».(نهج الفصاحه/حكمت 931) هان ای عزیز! نفس خویش را براین صفت آگاه ساز كه این امر (عجله) از راه‌های شیطان رجیم است،در هلاكت فرزندان آدم.هماره،در زندگیت با تأمل و تفكر قدم بردار كه: پیامبر اكرم(ص) می‌فرمایند:«من تأنی اصاب او كاد و من عجّل اخطأ او كاد؛هركه تأمل كند،به صواب رود یا تواند رفت و هر كه شتاب ورزد،به خطا رود،یا تواند رفت‌».(نهج الفصاحة/حكمت 2804) و بدان هر كاری كه با تأنی صورت گیرد،پشیمانی و خسران و زیان برای فاعلش نخواهد داشت. از رسول خاتم‌(ص‌) مرویست كه:«شتابكاری از جانب شیطان است و تأنی از جانب خدا». (نهج الفصاحه/حكمت 1201) ای عزیز،در مذمّت این صفت سخن بسیار و از حد متجاوز است و همین نكته در نكوهشش كافی كه:شخص عجول در نظرها سبك،در دیده‌ها خوار و در دلها بی‌اعتبار است. مبادا تصور تأخیركاری تو را وادر سازد كه آن را به شتاب به جا آوری كه خدای عزّوجل از عجله تو،عجله نخواهد كرد. اندرز سوّم: هان ای عزیز! در مواجهه با مسائل مادی و معنوی طریق اسلام را پیشه ساز؛چرا كه طریقت او در ارتباط با دنیا و عقبای تو طریق نیكویی است.وظیفه‌شناسی تو از آنجا معین گردد كه نسبت به امور زندگی مادیت،آن چنان محكم كار و با انضباط باشی كه گویا در این كلبه تا ابد جایگاه‌داری. بدان ای فرزند،اگر در چنین سلكی درایی،دیگر ره اهمال كاری‌ها و ریاها بر تو مسدود خواهد گشت.امام رضا(ع‌) می‌فرمایند:«اعمل لدنیاك كانّك تعیش ابدا و اعمل لاخرتك كانك تموت غداً؛برای دنیا آن چنان كار كن كه گویا تا ابد زنده‌ای و برای آخرت آن چنان كار كن كه گویا فردا خواهی مرد». هشیار باش،ای طالب!و برای سرای باقیت نیز آن چنان مهیا كرد كه اگر هرآن،لحظه اجل تو در رسد، آماده باشی،بی آنكه سایه هیچ نقطه سیاهی بر قلبت باشد.مبادا در مقام عمل برای دنیا مفتون دلبریش گردی!؛كه: نه لایق بود عیش با دلبری‌ كه هر بامدادش بود شوهری ای جان پدر! اگر خواهی روضه‌ای زیبا را مالك گردی با زیستی دلنشین در آن،كارت نباشد به زینت دنیا و هیچ دم شاد مشو به لذّتی كه فانی است و به نعیمی كه باقی نیست. غـم دیـن خـور كه دنیا غـم نیرزد عـروس یـك شـبـه مـاتـم نیـرزد اندرز چهارم: مگو جاهی از سلطنت بیش نیست‌ كه ایمن‌تر از ملك درویـش نیست گـدا را چو حاصـل شـود نـان شام‌ چنان خوش بخسبد كه سلطان شام هان ای عزیز! اگر خواهی كه صاحب گردی،تو،زندگی نیكو را در این سرا،بپرهیز از حبّ جاه و شهرت؛ زیرا كه این دو از مهلكات عظیمه هستند و طالب آن را در هیچ حالی از احوالات،آسایشی در بر نیست.چنانچه امام حسن عسگری‌(ع‌) می‌فرمایند:«ایاك والاذاغة و طلب الرئاسة فانهما تدعوان الی الهلكة‌؛از شهرت‌طلبی و حب جاه بپرهیز؛زیرا این دو صفت تو را به هلاكت می‌كشانند».از جمله مفاسد این صفت خبیثه آن است كه هر كس بر او،این امر مستولی گردد،همگی همت خویش را بر مراعات جانب خلق مصروف دارد و از ملاحظه رضای حق دور افتد. ای عزیز،آن كس كه در نام و جاه،شهرت یابد،اندك است اینكه دنیا و آخرتش سالم بماند،مگر آنكه خداوند عالم،به حكمت كامله خویش او را مزین ساخته باشد.اموال دنیا همه بر فنایند.پس،شهرت یافتن بر امر فنا نیز خود فناست. آنچه دیدی برقرار خود نماند و آنچه بینی هم نماند برقرار زنهار ای جان پدر!از جاه و ریاست كه همراه تواند تا لحظه مردن؛چرا كه با مرگ همه چیز منقطع می‌گردد.پس،خواهان كمالات عالیه از درگاه او باش؛زیرا آن جاهی كه او خواهد و دهد،آن ماند. جـهان ای بـرادر نماند بـه كـس‌ دل انـدر جـهـان آفـرین بند و بـس چـو آهنگ رفتن كند جـان پـاك ‌چه بر تخت مردن،چه بر روی خاك اندرز پنجم: هان ای عزیز! در روزگار زیستت هماره تصویری از آتیه را در پیش رو مجسم كن!با خشم و غرور بر مردم متاز!بدان هر فراز زندگی را فرودی است و هر صعودی را نزولی در آستین نهان.ایا سزاست ترا، كه امروز با كبر جاهلانه بر مردم ناز كنی و فردا به واسطه این مرض به خواری درافتی‌؟پس بكوش در این پیام امیر مؤمنان‌(ع‌): «واذكر فی الیوم غداً؛امروز به فكر فردایت باش»؛چرا كه اینده را كس ندیده است. آگاه باش كه اعظم صفات ناپسند و آفات كبیره صفت «كبر» است!ایا دانی سرچشمه‌اش چیست‌؟ بدان ای طالب،آنچه امام صدق و وفا امام صادق‌(ع‌) فرمود:«ما من رجل تجبّر او تكبّر الا لذلّة یجدها فی نفسه؛هیچ كس بر دیگران بزرگی نمی‌فروشد،مگر به خاطر حقارتی كه در درون وجود خود احساس می‌كند».بس بزرگان امروز كه به این سبب،كوچكان فردا گشتند و بس سالكان امروز كه به واسطه این نكته،گم گشتگان فردا گشتند. پس،زنهار تورا ای جان برادر،از كبر و غرور كه این دو موجب هلاكت تواند در این سرا. پس،به فكر خود باش!