همانطور که می‌دانید كلسترول نوعی چربی است نرم و مومی شكلی که در همه بافتهای بدن ما بخصوص در غشای سلولی وجود دارد. برخی هورمونها نیز ساختمانی همانند کلسترول دارند که در واقع سرمنشاء آنها همان کلسترول است به این ترتیب مشخص می‌شود که این ماده برای سلامت بدن ضروری است. كلسترول بدن از دو راه تامین می‌شود: راه اول که عمده ترین منبع كلسترول بدن است توسط كبد تولید می‌شود. راه دوم كلسترولی است كه در خارج از بدن تولید شده و با خوردن غذاهای حیوانی مانند تخم مرغ، گوشت و شیر فراهم می‏گردد.

انواع كلسترول

كلسترول در جریان خون به دو شكل اصلی دیده می‌شود:

1-    كلسترول بد یا كلسترول کم تراکم (LDL) كه در واقع همان کلسترول رسوب كننده در دیواره رگهای خونی است و می‌تواند باعث تصلب شرایین (سفتی دیواره رگ) شود و مشکلات قلبی-عروقی ایجاد کند.

2-    كلسترول خوب یا كلسترول با تراکم بالا (HDL) كه عامل انتقال كلسترول اضافی خون به كبد و سپس دفع آن از بدن می‌باشد. بنابراین با افزایش غلظت HDL میزان بروز بیماریهای قلبی-عروقی کمتر خواهد شد.

عوامل مؤثر بر غلظت كلسترول خون

1-    نوع و مقدار مواد غذایی

2-    وزن بدن

3-    فعالیت بدنی

4-    سابقه خانوادگی و وراثت

5-    سن و جنس: افزایش غلظت كلسترول خون معمولاٌ در حوالی 20 سالگی آغاز می شود. زنان پیش از یائسگی غلظت كلسترول كمتری نسبت به مردان همسن خون دارند.

اگر غلظت كلسترول خون بالا باشد، چه كار باید كرد؟

اگر نتایج آزمایش خون خود را گرفتید و كلسترول آن بالاتر از میزان طبیعی بود، مضطرب نشوید! پزشك معالج شما در این رابطه به شما كمك خواهد كرد.

اگر غلظت كلسترول خون در محدوده طبیعی باشد، بهتر است پنج سال بعد این آزمایش تكرار شود.

بهتر است بدانید روزانه چه مقدار چربی مصرف می‌كنید. اگر این مقدار بالاست، باید میزان چربی دریافتی را كاهش دهید. كاهش مصرف چربی به ویژه چربیهای اشباع شده راه خوبی برای كنترل غلظت كلسترول است و از طرف دیگر وضعیت سلامت فرد را بهبود می‌بخشد. در افرادی كه رژیم غذایی تاثیر چندانی در کاهش کلسترول خون ندارد، باید از داروهای ضد چربی استفاده نمود.

آیا تنها كلسترول بالا باعث ابتلا به بیماریهای قلبی- عروقی می شود؟

پاسخ این سوال خیر است. كلسترول بالا تنها یكی از عوامل خطرزا برای ابتلا به بیماریهای قلبی- عروقی است. دیگر عوامل خطرزا عبارتند از:

1-    سیگار كشیدن

2-    بیماری قند (دیابت)

3-    فشار خون بالا

4-    جنس مذكر

وجود حداقل دو عامل خطرزا احتمال پیدایش بیماریهای قلبی-عروقی را افزایش می‌دهد.

چگونه می توان كلسترول خون را پایین آورد؟

نخستین گام در كاهش كلسترول خون رعایت رژیم غذایی مناسب و ورزش است. توجه داشته باشید که هر نوع ماده غذایی كه بیش از مقدار مورد نیاز مصرف شود ممكن است به چربی تبدیل و در بدن ذخیره گردد.

برای این منظور لازم است كه چربی آشكار در ماده غذایی را جدا كنیم. چربی‏های اشباع یعنی چربیهایی كه در دمای اتاق جامد هستند مانند خامه، كره، پنیر پرچرب، پوست مرغ و چربی گوشت را از رژیم غذایی خود حذف کنید.

منابع دیگر كلسترول بد عبارتند از: مغز، جگر، دل، كله پاچه، زرده تخم مرغ، سس مایونز، روغن نارگیل، روغن حیوانی، شكلات، شیرینی خامه‌ای، سیب زمینی سرخ شده، سوسیس و كالباس.

به جای چیپس از سیب زمینی پخته شده استفاده كنید و برای طعم دادن مقدار كمی كره روی آن بگذارید یا اندكی نمك و فلفل به آن بیفزایید.

ماهی، مرغ و حبوبات چربی مضر كمتری دارند و منابع غذایی خوبی هستند. البته از سرخ كردن ماهی و مرغ در مقدار زیادی روغن بپرهیزید. بهتر است ماهی و مرغ بصورت كبابی، آب پز یا بخار پز مصرف شوند.

شیر و لبنیات كم چرب مصرف كنید.

سبزیجات ومیوه ها چربی كمی دارند و همچنین منبعی سرشار از ویتامینها هستند. بنابراین در مصرف میوه صرفه جویی نکنید.

در صورت لزوم استفاده از چربی، بهتر است از چربیهای غیراشباع مانند روغن ذرت، كنجد، آفتابگردان، سویا و زیتون استفاده شود.