تقليد؛ چرا؟ قسمت دوم

تقليد؛ چرا؟ قسمت دوم

اشاره در قسمت پيشين ، به مباحث كلى تقليد پرداختيم و به برخى پرسش‏ها در اين زمينه پاسخ داديم. در قسمت ـ به چند پرسش ديگر در اين‏باره پاسخ مى‏دهيم. يادگيرى احكام آيا كسى كه در آموختن احكام دينى مورد نياز خود كوتاهى مى‏كند، گناه‏كار است؟ همه مراجع: اگر نياموختن احكام به ترك واجب يا ارتكاب حرام بينجامد، گناه‏كار است. وجوب تقليد آيا تقليد از مجتهد بر هر كسى، حتى تحصيل كرده‏ها واجب است؟ همه مراجع: اگر مجتهد نيستند و نمى‏توانند به احتياط عمل كنند، واجب است از مجتهد تقليد نمايند. راه‏هاى دست‏يابى فتوا راه به دست آوردن فتواى مرجع تقليد چگونه است؟ همه مراجع: 1. شنيدن از خود مجتهد؛ 2. شنيدن از دو نفر عادل؛ 3. شنيدن از كسى كه انسان به گفته او اطمينان دارد؛ 4. ديدن فتوا در رساله‏اى كه مورد اطمينان باشد. دفاتر مراجع تقليد آيا شنيدن مسئله از طريق تلفنى كه منسوب به مرجع تقليد است، براى مكلف حجيت دارد و آيا مى‏تواند آن را براى مردم به عنوان حكم شرعى و نظر مجتهد بيان كند؟ همه مراجع: اگر به گفته او اطمينان پيدا نمايد، حجت است. رساله مرجع آيا لازم است براى تقليد از يك مجتهد، تمام رساله او را بخوانيم؟ همه مراجع: خير، خواندن تمام رساله لازم نيست؛ ولى مسائلى را كه انسان به طور معمول به آنها نياز دارد، واجب است ياد بگيرد. تشخيص اعلم راه تشخيص اعلم چيست؟ همه مراجع: مجتهد اعلم را از سه راه مى‏توان شناخت: 1. خود شخص يقين كند؛ مثل آنكه از اهل علم باشد و بتواند مجتهد اعلم را بشناسد. 2. دو نفر عالم عادل ـ كه مى‏توانند مجتهد اعلم را تشخيص دهند ـ اعلم بودن او را تصديق نمايند؛ به شرط آنكه با گفته دو عالم عادل ديگر تعارض پيدا نكند. 3. از گفته عده‏اى از اهل علم ـ كه مى‏توانند اعلم را تشخيص دهند ـ يقين يا اطمينان پيدا شود. پيروى در تقليد آيا درست است كه تقليد افراد خانواده (همسر و فرزند)، تابع سرپرست خانواده باشد؟ همه مراجع: خير، در تقليد پيروى از يكديگر درست نيست و هر كس در اين امر مستقل است. اظهار نظر غير مجتهد آيا غير مجتهد، مى‏تواند در احكام و مسائل شرعى نظر و فتوا بدهد؟ همه مراجع: فتوا دادن و اظهار نظر كردن در مسائل شرعى، براى كسى كه مجتهد نيست، حرام است. سن تكليف كسانى كه تاريخ تولد ثبت شده در شناسنامه، با تاريخ واقعى آنان مطابقت ندارد و اكنون نمى‏دانند به حد بلوغ رسيده‏اند يا خير، تكليفشان چيست (البته تاريخ قمرى ولادت خود را نيز نمى‏دانند)؟ همه مراجع: تا يقين به بلوغ پيدا نشود، تكاليف شرعى بر آنان واجب نيست. شناسنامه نيز ميزان نيست، مگر آنكه با تاريخ واقعى مطابقت داشته باشد. در اين صورت، بر اساس آن، تاريخ قمرى محاسبه مى‏شود. اگر پانزده سال (در پسر) يا 9 سال (در دختر) تمام شد، محكوم به بلوغ مى‏گردند.