پاى درس لقمان حكيم

پاى درس لقمان حكيم

اشاره

سلوك اخلاقى و رفتار قرآنى، همواره يكى از دل‏مشغولى‏هاى نسل جوان مسلمان در پيمودن مسير درست زندگى است. در جغرافياى گسترده اسلامى، گنجينه‏هايى كهن وجود دارد كه هيچ زمانى كهنه نمى‏شود و جوان مسلمان را بِسان چراغى فروزان به سوى حقيقت و سعادت رهنمون مى‏شود. يكى از اين گنجينه‏هاى ناياب و دُرهاى ناب، پندها و نصيحت‏هاى لقمان حكيم است كه بخش از آن در قرآن كريم و پاره‏اى نيز در احاديث و روايات ذكر شده است.

پندهاى لقمان حكيم مى‏تواند براى دختران و پسران جوان امروز ما كه داراى روح عطشناك و طالب معنويت هستند، بسيار سودمند باشد و آنان را در پيمودن راه كمال و سلوك خردمندانه يارى كند.

فرمانبرى از خدا

اى فرزندم! هرگاه خواستى خدا را نافرمانى كنى، جايى را سراغ بگير كه تو را در آن جا نبيند.

اى فرزندم! به اندازه نيازت به خدا، از او اطاعت كن و به اندازه شكيبايى‏ات بر عذابش، او را نافرمانى نما.

مراقبت از زبان

اى فرزندم! زبان، كليد خير و شر است. پس جز در خير، زبانت را مهر و موم كن؛ همان‏گونه كه صندوق طلا و نقره را مهر و موم مى‏كنى.

لقمان حكيم بسيار سكوت مى‏كرد. وقتى علت آن را پرسيدند، پاسخ داد: خداوند براى من دو گوش و يك زبان قرار داده، براى اينكه شنيده‏هايم بيش از گفته‏هايم باشد.

دانش‏پژوهى

اى فرزندم! اگر ما بين تو و دانش، دريايى از آتش باشد كه تو را مى‏سوزاند و دريايى از آب باشد كه تو را غرق مى‏كند، براى رسيدن به دانش، آن دو را بشكاف تا دانش را به دست آورى و بياموزى؛ زيرا در آموختن دانش، راه‏نمايى و عزّت انسان، و نيز نشانه ايمان و پايه اركان دين و رضايت خداى رحمان وجود دارد.

اى فرزندم! در مجالس دانشمندان حضور داشته باش و سخنان حكيمان را بشنو؛ زيرا خداوند دلِ مرده را با نور حكمت زنده مى‏كند؛ چنان‏كه زمين مرده را با آب باران حيات مى‏بخشد.

مراقبت بر نماز

اى فرزندم! مبادا خروس، زرنگ‏تر از تو و مراقب‏تر از تو بر نمازها باشد! مگر آن را نمى‏بينى كه هنگام هر نمازى، بانگ مى‏زند و سحرگاهان ـ در حالى كه تو در خوابى ـ با صدايش اعلام وقت مى‏كند؟

اى فرزندم! هرگاه نماز مى‏خوانى، آن را نماز وداع قرار ده؛ كه گمان دارى بعد از آن، هرگز زنده نخواهى ماند. از عذرتراشى براى ترك نماز بپرهيز؛ زيرا عذرآوردن در كار خير، معنا ندارد.

پرهيز از حسد

اى فرزندم! از حسد بر حذر باش كه به وسيله آن جز بر خودت ضرر نمى‏زنى، و دشمنت را از پرداختن به كار خود كفايت مى‏كنى؛ زيرا دشمنى تو با خودت، از دشمنى ديگرى با تو زيان‏بارتر است.

اى فرزندم! هر چيز نشانه‏اى دارد كه بدان شناخته مى‏شود و... حسود، سه نشانه دارد: غايب را غيبت، حاضر را چاپلوسى و گرفتار را شماتت مى‏كند.

نشانه‏هاى رياكار

اى فرزندم! رياكار سه نشانه دارد: هرگاه تنها باشد، كسل است، و هرگاه پيش مردم باشد شاد است، و هر كارى را كه در آن ستايش باشد، انجام مى‏دهد.

اى فرزندم! به مردم چنين نشان نده كه از خدا مى‏ترسى، در حالى كه دلت گنه‏كار است.

بى‏حوصلگى و تنبلى

اى فرزندم! از تنبلى و بى‏حوصلگى بپرهيز؛ زيرا هرگاه تنبل باشى، حق را ادا نمى‏كنى و هرگاه بى‏حوصله باشى، حق را تحمل نمى‏كنى.

اى فرزندم! تنبل سه نشانه دارد: به قدرى سستى مى‏كند كه كوتاهى مى‏نمايد، و چنان كوتاهى مى‏كند تا ضايع مى‏سازد، و چنان ضايع مى‏سازد كه مرتكب گناه مى‏شود.