جایگاه انس با خدا

جایگاه انس با خدا

جایگاه انس با خدا در زندگی فردی و اجتماعی و عوامل و آفات آن را به نحو اجمال توضیح دهید؟ در بخش نخست پاسخ به این سؤال ضمن بیان اهمیت و کارکرد انس با خدا در جوامع انسانی به عنوان راهکار مقابله با هرگونه اضطراب، تشویق ونگرانی، به مفهوم انس به لحاظ لغوی و انس از دیدگاه قرآن و حدیث، نیاز انسان به انس و جهت دهی انس به سمت امور پایدار اشاره کردیم. اینک در ادامه، بخش پایانی مطالب را پی می گیریم.

3- ارزشمندترین ا نس بهترین و پایدارترین دوستی که انسان می تواند با او انس بگیرد و به او دلبستگی پیدا کند، خداوند متعال است. چنان که پیامبر اعظم (ص)می فرماید: «لایستوحش من کان الله انیسه کسی که خداوند مونس او است، ترس به خود راه نمی دهد. (مشکاه الانور، ص 223) این سخن بدین معنی است که انس حقیقی با خداوند متعال، آرامش مطلق را به همراه دارد و کسی که با آفریدگار خود حقیقتاً مأنوس باشد، هیچ گاه در زندگی دچار دلهره و وحشت نمی گردد. 4- رهنمودهای اهل بیت برای ایجاد و انس با خدا با عنایت به اهمیت انس با خدا و نقشی که در سازندگی و تامین آسایش انسان دارد، در احادیث اهل بیت(ع) سه رهنمود مهم برای مأنوس شدن با خدا و تقویت دلبستگی به او ارائه شده است. اول: یاد خدا کردن، چنانکه از امام علی(ع) روایت شده است: الذکر مفتاح الانس. ذکر کلید انس است. بنابراین، انسان، هرچه بیشتر از این کلید گنج دلبستگی به خدا استفاده کند، انس او با حضرت حق بیشتر می گردد و به آرامش بیشتری دست می یابد چنانکه قرآن تاکید می فرماید: آگاه باشید که با یاد خدا دلها آرام می گیرد.(رعد- 82) دوم: پرهیز از مصاحبت با اهل غفلت. که آفت ذکر و انس با خداست. بدین جهت کسی که می خواهد با خدا مانوس باشد، باید از معاشرت با انسان های غافل، جداً اجتناب کند؛ چرا که انس با خدا، با الفت با انسان های غافل در تضاد است، چنانکه از امام علی(ع) روایت شده: کیف یانس بالله من لا یستوحش من الخلق؟ چگونه با خدا مانوس می شود کسی که با بندگان، قطع رابطه کرده است. بی تردید مقصود از خلق در این حدیث واحادیث مشابه، ذاکران (یادکنندگان خدا) نیستند؛ زیرا معاشرت با اهل ذکر، خود عاملی مستقل برای یاد خدا کردن وا نس گرفتن با اوست، بلکه مقصود اجتناب از معاشرت با مردم غافل است. سوم: استمداد از خداوند متعال، اهل بیت خود، مکرر از خدا این تقاضا را داشته اند که «الله اجعلنا... آنسین بک و یا عبارت «یا انسی بک یا کریم؟» یا «واجعل انسی بک» نیز در دعایی که در صحیفه سجادیه امام زین العابدین نقل شده است، امام وحضت ازانسان های بد و غافل و نیز انس با خدا و اولیاش را یکجا از خداوند متعال می خواهد و می گوید: «والبس قلبی الوحشه من شرار خلقک و هب لی الانس بک و باولیائک واهل طاعتک. خدایا دل مرا از وحشت از بندگان شرورت، آکنده کن و انس به خودت و اولیا و اهل طاعتت را نصیب من نما. 5- انس گرفتن با مردمان شایسته انس گرفتن با انسان های شایسته، به دلیل نقش آنها در سازندگی مادی و معنوی جامعه، مورد تاکید احادیث اسلامی است و «اولیای خدا» و «فرمانبران او» و «اهل ایمان» و «خردمندان» و «دوستان نیک سیرت» و «اهل مدارا»، به عنوان شماری از مصادیق انسان های شایسته انس گرفتن معرفی شده اند. 6- عوامل و آفات انس در احادیث اسلامی «حسن خلق» و «حسن معاشرت» و «نرمخویی» و «نیکی» و «استمداد از خدای متعال» عوامل انس شمرده شده اند و در مقابل، از «بداخلاقی» به عنوان آفت انس، یاد شده است. گفتنی است که اسباب و آفات انس، به مواردی که به آنها اشاره شد منحصر نمی باشد، بلکه همه آنچه در احادیث اسلامی به عنوان عامل دوستی والفت مطرح شمرده اند، عامل انس نیز محسوب می شوند و همه آنچه آفت دوستی و الفت شمرده شده، آفت انس نیز هستند. (دانش نامه میزان الحکمه، ج 4، ص 343). 7- انس های نیکو و نکوهیده افزون بر توصیه به انس داشتن با انسان های شایسته، در احادیث اسلامی، مانوس شدن با همه ارزش های اخلاقی و عملی (مانند انس گرفتن با قرآن، کتاب، علم، حق، تقوا، یاد نعمت های الهی، یاد آخرت) و نیز انس گرفتن با آنچه افراد جاهل از آن وحشت دارند، مورد تاکید قرار گرفته است. در مقابل، انس یافتن با افراد جاهل و ناشایسته و دلبستگی به انواع ضدارزش های اخلاقی و عملی (مانند: دلبستگی به هوسرانی های نامشروع و دلبستگی به دنیا)، از نظر اسلام نکوهیده است.