مسلمانان چين

مسلمانان چين

كشور چين با 6/9 ميليون كيلومتر مربع پس از روسيه و كانادا از نظر وسعت سومين كشور بزرگ دنياست اين كشور پهناور جمعيت عظيمى بالغ بر يك ميليارد و سيصد ميليون نفر را در خود جاى داده است. پايتخت جمهورى خلق چين شهر پكن است كه يكى از مراكز فرهنگى با سابقه تاريخى سه هزار ساله است و سابقه پايتختى آن به حدود 700 سال قبل باز مى‏گردد. البته چينى‏ها به پكن (بى جينگ) مى‏گويند كه معناى آن پايتخت شمالى است. مسلمانان : جمعيت مسلمانان طبق آمار رسمى 20 ميليون نفر و بر اساس آمارهاى غير رسمى بين 60 تا 70 ميلون نفر مى‏باشد. در مجموع بيش از 200 ميليون نفر از جمعيت چين معتقد به يكى از اديان الهى مى‏باشند و مابقى جمعيت اين كشور در يك خلاء فكرى و اعتقادى به مى‏برند. همين خلاء دينى و اعتقادى باعث شده اديان و مذاهب مختلف در چين فعاليت نمايند؛ به عنوان مثال مسيحيت در چين داراى فعاليت سازماندهى‏شده و گسترده‏اى مى‏باشد و در همين راستا توانسته‏اند جمعيت مسيحيت چين را كه كمتر از 10 ميلون نفر بوده به بيش از 35 ميليون نفر برسانند. اين در حالى است كه نسبت به فعاليت مسيحت حساسيت وجود دارد و با مبلغين مسيحى برخورد مى‏شود و يكى از مسائل اختلافى بين چين و آمريكا همين مسئله تبليغ مسيحيت در چين و برخورد با مبلغان آن‏ها است. طى دو سه هزار سال اخير در كشورى مانند چين كه انديشه كنفوسيوسى جزمى بر آن حاكم بوده اديان خارجى متعددى مانند «مانويت»، «نسطورى»، «زردشتى»، «يهوديت» و غيره به تدريج رنگ باخته و به صورت موضوع‏هاى علمى براى مطالعات آينده‏گان در آمدند. اديان و انديشه‏هايى مانند بوديسم و يا دائويسم كه در چين تأثير بسيارى داشته‏اند پس از مدتى با انديشه‏هاى كنفوسيوسى در هم آميختند و به تدريج از شور و حرارت آن‏ها كاسته شد. معابد بودايى، مجسمه‏ها، نقاشى‏ها، مناره‏هاى عظيم و كتاب‏هاى چند هزار جلدى آنان به صورت اسناد تاريخى درآمد كه اگر چه نزد مردم ارزش بالايى دارند اما موقعيت آن‏ها با گذشته متفاوت است. حفظ نمادهاى اسلامى : اما مسلمانان كه در طول تاريخ تحت فشار و استعمار طولانى و كشتارهاى غيرانسانى در دوران انقلاب فرهنگى چين بوده‏اند مى‏توان گفت با موفقيت اصول اساسى دين خود را حفظ كرده‏اند. مسلمانان چين علاوه بر افزايش ميزان جمعيت خود توانسته‏اند به يك سازمان عمومى مذهبى نيز دست يابند و در اكثر مناطق چين انجمن اسلامى داير شده و نشريات اسلامى متعددى چاپ مى‏شود. صداى الله اكبر از همه مساجد كشور چين به گوش مى‏رسد، طلاب علوم دينى در حوزه‏هاى علميه دروس دينى را فرا مى‏گيرند و هر سال چند هزار نفر به حج مى‏روند. امروز بيش از 30 هزار مسجد فعال در سراسر چين وجود دارد كه مساجد جديد هم در حال ساخته شدن است. مردم مسلمان در اعياد اسلامى لباس‏هاى نو مى‏پوشند، عرقچين سفيد سر مى‏گذارند، در مساجد حضور به هم مى‏رسانند و به يكديگر تبريك مى‏گويند. فضاى جديد براى مسلمانان : از اوايل دهه 1980، با اعلام پايان انقلاب فرهنگى و اتخاذ سياست دروازه‏هاى باز اقتصادى و پديد آمدن فضاى به نسبت آزاد در چين، كتاب‏ها و مقالات مختلف در سراسر چين درباره اسلام منتشر مى‏شود. در بسيارى از دانشگاه‏هاى معتبر چين مراكز مطالعاتى و آكادمى‏هاى علوم اجتماعى در پكن و ساير مناطق درباره اسلام مطالعه مى‏كنند و ترجمه‏هاى متعددى از قرآن كريم به زبان چينى منتشر مى‏شود. امروزه ارتباط مسلمانان با دولت مركزى چين خوب است و در اين فضا مسلمانان علاوه بر برنامه‏هاى دينى از نظر فعاليت‏هاى اقتصادى نيز بسيار پيشرفت نموده‏اند.آقاى عبدالله كه در سال‏هاى گذشته طلبه مدرسه عالى امام خمينى(ره) بوده در شهر سن‏يا كه در يكى از استان‏هاى جنوبى چين واقع شده فعاليت مى‏نمايد. شهر سن‏يا از شهرهاى توريستى چين است كه داراى جاذبه‏هاى گردشگرى مى‏باشد. اين جزيره داراى طبيعتى بسيار زيبا و بكر همراه با سواحل ديدنى مى‏باشد كه جهانگردان بسيارى همه ساله به اين منطقه رهسپار مى‏گردند. جمعيت مسلمان اين جزيره حدود 12 هراز نفر است. سابقه اسلامى و ارتباط با ايرانيان : در سال‏هاى اخير در اطراف شهر سن‏يا يك مقبره بزرگ مربوط به مسلمانان كشف شده كه از طرف سازمان باستان‏شناسى، حفظ آثار باستانى چين، سنگ بزرگى در محل اين قبرستان نصب شده و به زبان‏هاى چينى، عربى و فارسى روى آن نوشته شده: اين مقبره متعلق به مسلمانان و مربوط به پانصد سال قبل مى‏باشد. سنگ‏هايى از اين قبرستان به دست آمده كه روى آن توضيحاتى به زبان فارسى و عربى نوشته شده كه اين امرنشان‏دهنده ارتباط مسلمانان با ايران و زبان فارسى است.روى سردر برخى از رستوران‏هاى اسلامى كلمه «آشخانه» نوشته شده. دخترها و زن‏هاى مسلمان بلا استثناء داراى حجاب اسلامى كامل هستند. حتى در مناطق خاص توريستى كه پوشش زن‏ها مناسب نيست زنان مسلمان مشاهده مى‏شوند كه داراى پوشش صد درصد اسلامى مى‏باشند و كار فروشندگى را به عهده دارند.در اين جزيره شش مسجد وجود دارد كه امامت يكى از آن‏ها در اختيار عبدالله است. يك روز جمعه براى ديدن او و همچنين شركت در نماز جمعه به مسجد او رفتيم. مسجد بسيار زيبا و با مساحتى بيش از 2 هزار متر است و در صحن ورودى مسجد چند اتاق ويژه خوابگاه طلاب علوم دينى وجود دارد كه در سال‏هاى گذشته محل تحصيل تعدادى طلبه بوده. صداى عبدالله به گوش مى‏رسيد كه در حال سخنرانى و خواندن خطبه‏هاى نماز جمعه است، جمعيتى حدود 500 نفر در مسجد بودند.طبق رسم مسلمانان چين همه عرقچين بر سر داشتند. در بين جمعيت تعداد قابل توجهى شايد نزديك به نيمى از جمعيت را جوانان و نوجوانان چينى تشكيل مى‏دادند. موضوع سخنرانى او درباره خطر آمريكا و اسرائيل براى مسلمانان بود و به مردم مى‏گفت: بايد مسلمانان اتحاد و برادرى را بايكديگر حفظ كنند تا دشمنان نتوانند بر ما غلبه كنند.منبر بزرگى در گوشه مسجد است كه نمادى از خطابه و وعظ و بيدارى دينى است؛ جايگاه مقدس و با ارزشى براى بيدارى دينى و ارتقاء معرفتى و شناختى مردم در بالاى مسجد با خط درشت عبارت لااله الا الله، محمد رسول الله را نوشته بود كه در ميان اين همه مظاهر بى دينى و شرك جانى تازه بدان مى‏داد. عبدالله تمام وقتش در طول شبانه روز، فعاليت‏هاى فرهنگى، تبليغى در مسجد است؛ سه وعده نماز جماعت مى‏خواند، بعد از نماز مغرب جلسه قرآن دارد و در مراسم خاص مانند مراسم ازدواج و يا ترحيم و ديگر امور مردم به خانه‏هاى آنان دعوت مى‏شوم‏دو چند ساعت هم در مدرسه اهل بيت(علیهم السّلام) تدريس مى‏كند.عبدالله از جمله فارغ‏التحصيلان مركز جهانى است كه انسان با ديدن او به وجد مى‏آيد. او توانسته با آموخته‏هاى علمى و عملى خود در ايران، رهبرى فكرى بخش قابل توجهى از مردم مسلمان اين شهر را به عهده بگيرد و چراغ دين و منبر و مسجد را حفظ نمايد. در آن‏جا به ياد زحمات همه عزيزان در مركز افتادم؛ اعم از مسئولان، اساتيد و ساير كاركنان مركز. در واقع هر يك در به ثمر رسيدن اين محصول نقش و سهم داشته‏اند و امروز همه در ثواب اين تبليغ و فعاليتى دينى او شريك هستند و اين مزد همه آن است كه لازم است به همه آن‏ها خسته نباشيد بگويم و بدانند هيچ اجر و مزدى نمى‏تواند با اين اجر معنوى برابرى نمايد. لازم به ذكر است امام جمعه و جماعت مساجد در اين شهر به صورت انتخابات توسط مردم انتخاب مى‏شوند كه دو دوره متوالى است آقاى عبد الله بيشترين رأى را كسب كرده است. مدرسه اهل بيت علیهم السّلام : در اين مدرسه حدود 100 نفر از طلاب علوم دينى دختر و پسر تحصيل مى‏كنند و تعدادى از آنان داراى خوابگاه مى‏باشند. مدير اين مدرسه آقاى عيسى از فارغ‏التحصيلان دانشگاه علوم رضوى مشهد مى‏باشد. طلاب اين مدرسه در يك دوره چهار ساله موارد ذيل را مى‏خوانند:آموزش قرآن كريم، صرف و نحو عربى، آموزش مكالمه عربى، عقايد، تاريخ، اخلاق، تفسير، تربيت اسلامى.لازم به ذكر است اكثر موارد درسى برگرفته از متون شيعى نظير كتب چاپ سازمان مدارس، تفسيرالميزان، عقايد الاسلاميه و كتب منتشر شده از طرف متفكران شيعى است.لازم به ذكر است علاوه بر كلاس‏هايى كه براى طلاب پسر و دختر در مدرسه برگزار مى‏شود، برنامه‏هايى هم براى عموم مسلمانان در زمينه‏هاى قرآن، معارف اسلامى، اخلاق و تربيت برقرار مى‏شود كه شركت كنندگان آن از ميان دانش‏آموزان دبيرستان و راهنمايى، زنان خانه دار و مردان شاغل و حتى برخى از كلاس‏ها شب‏ها براى خانم‏هاى خانه‏دار تشكيل مى‏شود كه صداى تكرار قرآن در دل شب از اتاق‏ها حال و هواى خاصى به محيط بخشيده است. چند نكته نسبت به مسلمانان چين : 1. با توجه به دوران سخت انقلاب فرهنگى چين و مبارزه همه جانبه بر عليه انديشه دينى و مذهبى در چين، مسلمانان اين كشور و حتى پژوهشگران، علما و به تعبير خود چينى‏ها آخوندهاى اين كشور براى مدت‏هاى مديد از منابع و اطلاعات لازم جهت مطالعه دقيق و عميق اسلامى محروم بوده‏اند و مطالبى كه امروز در چين به عنوان اسلام منتشر مى‏شود از عمق لازم برخوردار نيست. و كمتر پيشرفت‏هاى پژوهشى و علمى كشورهاى اسلامى به آن‏جا منتقل شده كه انتظار مى‏رود با حضور دانشمندان و دانشجويان علوم اسلامى چين به كشورهاى اسلامى خصوصا ايران و همچنين انتقال آخرين دست‏آوردهاى علوم اسلامى به چين زمينه رشد فكرى مسلمانان چين فراهم آيد. 2. نسل جديد مسلمانان چين داراى اعتقادات اسلامى بكر مى‏باشند و تحت تأثير انديشه‏هاى انحرافى مثل وهابيت واقع نشده‏اند و نگرش امروز مسلمانان به اسلام كاملاً نو مى‏باشد. 3. هم اكنون صدها مدرسه اسلامى در سطح كشور چين فعاليت مى‏نمايد و كار تعليم و تربيت تعداد قابل توجه بيش از 50 هزار نفر از جوانان علاقه‏مند به مباحث اسلامى را به عهده دارند. اين نسل جديد كه امروز در مدراس چين تحصيل مى‏كنند در آينده مجموعه امور مسلمانان را به دست خواهند گرفت و بخشى از اين افراد 38 هزار مسجد را كه در سراسر چين وجود دارد اداره مى‏نمايند. 4. با توجه به سوابق مثبت فرهنگى، سياسى و اقتصادى در تاريخ دو كشور چين و ايران، عموم مسلمانان چين با وجود اين كه سنى‏مذهب مى‏باشند عشق و علاقه خاصى به ايران دارند و خصوصا نسبت به انقلاب اسلامى ايران و شخص حضرت امام خمينى(ره) بسيار علاقه‏مندند و شخصيت امام به دليل معنويت، شجاعت و ايستادگى در مقابل ابرقدرت‏ها براى آن‏ها بسيار محبوب است. 5. بسيارى از مسلمانان چين به اهل بيت(علیهم السّلام) علاقه‏مند بوده و حتى هنوز برخى از اعتقادات فقهى شيعى مثل سجده بر چوب در بسيارى از مساجد به چشم مى‏خورد و وهابيت با تمام فعاليتى كه داشته‏اند نتوانسته‏اند موقعيت عمده‏اى به دست بياورند. 6. امروزه تعداد قابل توجهى از طلاب فارغ‏التحصيل چينى از مركز جهانى و سازمان مدارس در سطح چين به فعاليت مستقيم فرهنگى و دينى اشتغال داشته و بخش ديگرى هم كه در فعاليت‏هاى اقتصادى و بازرگانى وارد شده داراى زمينه‏هاى مناسب بالفعل و بالقوه براى پشتيبانى از فعاليت‏هاى دينى مى‏باشند و داراى عرق دينى و مذهبى هستند. 7. به نظر مى‏رسد مناسب‏ترين فضاهاى فرهنگى براى طلاب چين در سطح كشور بايد به صورت دقيق مورد مطالعه قرار گيرد و طلاب حاضر در مركز هنگام انتخاب رشته و همچنين در طول تحصيل به سوى نيازمندى‏هاى كشورشان سوق داده شوند. كه برخى از اهم اين مواد كه امروز در چين براى طلاب قابل اجراست به صورت ذيل است: - قدرت برنامه‏ريزى فرهنگى و مديريت امور مذهبى مسلمان و اداره مساجد؛ - توان تدريس در علوم اسلامى خصوصا ادبيات عرب، عقايد، تاريخ، قرآن، تفسير، فنون و مهارت‏هاى قرائت، حفظ، علوم تربيتى؛ - قدرت مكالمه و مطالعه و سخنرانى به زبان عربى؛ - توان مديريت و برنامه‏ريزى آموزشى و اداره مراكز آموزشى؛ - توان فعاليت مطبوعاتى اعم از تأمين مطالب و انتشار مجلات و نشريات؛ - قدرت ترجمه متون خصوصا از فارسى و عربى به زبان چينى. منبع : ماهنامه گزارش ، شماره 57 (نشریه داخلی مرکز جهانی علوم اسلامی)