حالت هاي نفس

حالت هاي نفس

و من نفس خود را تبرئه نميكنم، چرا كه نفس آدمي بدون شك همواره به بدي امر مي كند، مگر آن كه پروردگارم رحم كند كه همانا پروردگار من آمرزنده مهربان است. (يوسف،53) نكته ها در قرآن براي نفس، حالاتي بيان شده كه به بعضي از آن اشاره ميشود. 1- نفس امّاره كه انسان را به سوي زشتي ها سوق ميدهد و اگر با عقل و ايمان مهار نشود، انسان يكباره سقوط ميكند. 2- نفس لوّامه، حالتي است كه انسان خلافكار خود را ملامت و سرزنش و اقدام به توبه و عذرخواهي مي كند. و در سوره قيامت از آن ياد شده است. 3- نفس مطمئنّه، حالتي است كه تنها انبيا و اوليا وتربيت شدگان واقعي آنان، دارند و در هر وسوسه وحادثه اي پيروزمندانه بيرون مي آيند ودلبسته خدايند. يوسف (ع) عدم خيانت و سربلندي خود را، مرهون لطف و رحم خداوند ميداند وبه عنوان يك انسان كه داراي طبيعت انساني است خود را تبرئه نمي كند. در روايات متعدد خطرات نفس و تبرئه آن و رضايت از نفس مطرح شده و راضي بودن از نفس را نشانه فساد عقل و بزرگ‌ترين دام شيطان دانستهاند. پيامها 1- هرگز خود را به پاكي مستاييد و تبرئه نكنيد. 2- انسان به طور طبيعي وغريزي، اگر در مدار لطف حق قرار نگيرد، گرايش منفي دارد. 3- يوسف تحت تربيت مخصوص خداست. كلمه (ربّي ) تكرار شده است. 4- تنها رحمت او مايه نجات است. اگر انسان به حال خود رها شود، سقوط مي كند. 5- نفس خواهش خود را تكرار مي كند تا گرفتارت كند. 6- خطر هواي نفس جدّي است؛ به آن ساده ننگريد. 7- عليرغم تمام خطرات، از رحمت او مأيوس نشويد. 8- شرط كمال آن است كه حتي اگر همه مردم او را كامل بدانند او خود را كامل نداند. در ماجراي حضرت يوسف (ع) برادران، همسر عزيز مصر، شاهد، پادشاه، شيطان، زندانيان همه گواهي به كمال او مي دهند ولي خودش مي گويد: 9- بخشودگي، مقدمه دريافت رحمت الهي است. اول ميفرمايد: (غفور) بعد ميفرمايد: (رحيم) 10- انبيا با آن‌كه معصومند، غرائز انساني دارند. 11- مربّي بايد رحمت و بخشش داشته باشد.