اراده و انتخاب در انسان ها

اراده و انتخاب در انسان ها

خداوند می توانست که انسانها را هم مثل جمادات مجبور به تسبیح کردن نماید، و یا مثل ملائکه در آن ها فقط عقل بیافریند تا به فرمان عقل دایما بندگی و عبودیت او را نمایند، و هیچ گاه معصیت نکنند، و لکن حکمت و مصلحت در این بود که انسان دارای دو قوه ی عقل و شهوت باشد تا با اراده و انتخاب هر یک از اطاعت و معصیت، در پیمودن هر یک دخیل باشد(1) پس آنگاه که با اطاعت از فرمان عقل، مسیر کمال را انتخاب کند و خواسته ی نفسش را سرکوب نماید، در آن صورت است که استحقاق مدح و ثواب دارد، چون می توانست سقوط کند ولی با اختیار خویش راه صعود را انتخاب کرد، مقامش از ملائکه ای که فقط توانایی صعود را دارند، بالاتر است. ودر مقابل چنانچه راه معصیت را اختیار کند و فرمان عقلش را سرکوب نماید، موقعیتش پست تر از حیواناتی است که امکان ترقی و سعود در آنها نیست. قرآن کریم می فرماید: اینها دارای عقل و درک هستند ولی با آن اندیشه نمی کنند و نمی فهمند، چشم دل و بصیرت دارند و می توانند با آن حق را از باطل تفکیک کنند، ولی از روی عمد با آن نمی بینند، چنانچه گوش دارند که بتوانند سخن حق را بشنوند ولی با اختیار خویش نمی شنوند، آنها همچون چهارپایانند (عمل آنها مثل حیوانات است) بلکه گمراه تر و پست تر از آنها (از جهت رتبه) هستند و اینان همان غافلانند. (2) ... قرآن تنها دستور به عبودیت پروردگار داده است، ولی اجبار به آن نکرده است، تا انسان با اختیار خویش و به فرمان عقل دستور خداوند را امتثال نماید، و مستحق رسیدن به کمال و مدح و ستایش به آن باشد. پی نوشت 1- سوره ی انسان، آیه ی 3. 2- سوره ی اعراف، آیه ی 179. منبع: برگزیده بیانات آیت الله مصباح یزدی(دامت برکاته)