روزه واقعی

روزه واقعی

روزه فقط اين نيست كه انسان نخورد و نياشامد. اين نخوردن و نياشاميدن، بايد از روى نيّت باشد، والاّ اگر شما يك روز به خاطر گرفتارى و يا اشتغال به كار، دوازده ساعت، پانزده ساعت فرصت نكنيد چيزى بخوريد، هيچ ثوابى به شما نخواهند داد. اما همين امساك را وقتى با نيّت انجام داديد - «اجعلنا ممّن نوى فعمل»؛ نيّت كند و به دنبال آن، عمل انجام دهد - اين همان گوهر درخشانى مى‏شود كه به شما ارزش مى‏بخشد و روحتان را قيمتى مى‏كند. شرط روزه، نيّت است. نيّت يعنى چه؟ يعنى اين عمل را،اين حركت را، اين امساك و تمرين را، جهت دادن براى خدا، در راه خدا، به خاطر انجام دستور الهى. اين است كه به هر كارى ارزش مى‏بخشد.لذا در دعاى شب اوّل ماه مبارك مى‏خوانيد كه: «اللّهم اجعلنا ممن نوى فعمل ولا تجعلنا ممن شقى فكسل» (الاقبال باعمال الحسنة، ج 1، ص 1376). كسالت، بى‏رغبتى و بى‏نشاطى براى كار چه كار معنوى و چه كار مادّى - شقاوت است. روزه، يكى از بهترين كارهاست. با اين كه به ظاهر اقدام نكردن است؛ اما در باطن اقدام است، عمل است، كار مثبت است. چون شما نيّت اين كار را داريد؛ لذا از هنگامى كه وارد صحنه روزه‏دارى مى‏شويد - يعنى از بعد از لحظه طلوع فجر - تا آخر روز به طور دائم به خاطر اين نيّت، در حال عبادتيد. اگر هم بخوابيد، عبادت مى‏كنيد. همين‏طور راه برويد، عبادت مى‏كنيد. اين كه از قول نبّى‏اكرم عليه‏و على‏آله‏الصّلاة والسّلام نقل شده است كه فرمود: «انفاسكم فيه تسبيح و نومكم فيه عبادة» (امالى شيخ صدوق، ص 84)؛ خوابيدن و نفس كشيدن شما عبادت است، خواب چطور عبادت مى‏شود؟ نفس كشيدن چطور «سبحان‏اللَّه» گفتن مى‏شود؟ اين به‏ خاطر آن است كه شما بى‏كار هم كه باشيد، هيچ اقدامى هم كه نكنيد، چون با اين نيّت وارد اين وادى شده‏ايد، يكسره در حال عبادتيد. در روايت ديگر مى‏فرمايد: «نوم‏الصّائم عبادة و صمته تسبيح» (ثواب الاعمال، ص 75)؛ سكوت هم كه مى‏كنيد، مثل اين است كه «سبحان‏اللَّه» مى‏گوييد. و «عمله متقبّل و دعائه مستجاب» (ثواب الاعمال، ص 75)؛ عمل شما مقبول، و دعايتان مستجاب است. سكوت شما عبادت است، نفس‏ كشيدن شما عبادت است، خوابيدن شما عبادت است. چرا؟ چون شما اين امساك و اين دست كشيدن از بخشى از لذّات جسمانى را، براى خدا در يك مدّت سى روزه - ماه رمضان - تجربه مى‏كنيد. همه اين عبادت و ديگر عبادات، برگرد اين محور مى‏گردد كه انسان با مشتهيّات نفسانى و با لذايذى كه انسان را به پستى مى‏كشانند و برده مى‏كنند، مبارزه كند.......... يك روايت از امام صادق عليه‏الصّلاة والسّلام است كه خطاب به «محمّدبن مسلم» مى‏فرمايد: «يا محمّد! اذا صمت فليصم سمعك و بصرك و لسانك و لحمك و دمك و جلدك و شعرك و بشرك» (المقنعة، ص 310 ). امام صادق به اين يار و شاگرد نزديك خودشان مى‏فرمايند كه وقتى روزه مى‏گيرى، بايد شنوايى تو روزه‏گير باشد، بينايى تو روزه بگيرد، زبان تو روزه بگيرد، گوشت و خون و پوست و موى و بشره تو روزه‏دار باشد؛ دروغ نگويى، انسانهاى مؤمن را دچار بلا نكنى، دلهاى ساده را اغوا نكنى، براى برادران مسلمان و جامعه اسلامى توطئه درست نكنى، بدخواهى نكنى، بددلى نكنى، تهمت نزنى، كم‏فروشى نكنى، امانتدارى كنى. انسانى كه در ماه رمضان با كفِ‏نفس خود، از خوردن و آشاميدن و مشتهيّات نفسانى و جنسى روزه مى‏گيرد، بايد زبان خود، چشم خود، گوش خود، و همه اعضا و جوارح خود را روزه‏دار بداند و خود را در محضر خداى متعال و دورى گزيده از گناهان بينگارد. ... در يك روايتى ديگر مى‏فرمايد: «صوم النّفس امساك الحواس الخمس عن سائر المأثم» (غررالحكم: ح 5889). از اميرالمؤمنين عليه ‏الصّلاة و السّلام نقل شده است كه روزه نفس، غير از روزه جسم و روزه شكم است. روزه نفس انسان اين است كه همه حواس پنجگانه او از گناهان امساك كنند. «و خلوّ القلب من جميع اسباب الشّر»؛ دل از همه موجبات و اسباب شرّ و فساد خالى شود. با خداى متعال و با بندگان خدا، دل را صاف و بى‏غلّ و غش كنيم. در اين جهت، روايات زيادى هست. فرازی از خطبه‏هاى مقام معظم رهبرى‏ در اولين جمعه ماه مبارك رمضان‏ 1376/10/12