كانونهاي زيارتي
با گسترش دين اسلام در ايران ، آرامگاههاي امامان و امام زادگان به تدريج به زيارتگاه تبديل شدند زيارتگاههاي ايران به دو گروه تقسيم ميشوند
اول ) زيارتگاههايي كه ارزش زيارتي جهاني دارند مانند بارگاه مقدس امام رضا(ع) در مشهد و آستانه حضرت معصومه (س) در قم
دوم ) زيارتگاههايي كه بيشتر ارزش زيارتي ملي و ناحيهاي دارند . مهمترين آنها عبارتند از آرامگاه حضرت احمد بن موسي بن جعفر (ع) معروف به شاه چراغ در شيراز ، آرامگاه حضرت عبدالعظيم (ع) و حضرت حمزه بن موسي الكاظم (ع) در شهر ري ، بقعه سيدجلالالدين اشرف بن موسي الكاظم(ع)
در ايران به جز شيعيان ، پيروان دينها و مذهبهاي ديگر مانند اهل تسنن، زرتشتيان ، مسيحيان و كليميان نيز زندگي ميكنند كه همه آنها نيز براي خود زيارتگاههاو مكانهاي مقدس مذهبي دارند
منطقههاي جهانگردي
گيلان ، مازندران و گرگان
جلگههاي كناري درياي مازندران به طول بيش از 600 كيلومتر ، با دامنههاي كوهستاني و شهرها و روستاهاي زيبا و دلانگيز و مردماني مهربان و مهماننواز ، از ناحيههاي مهم تفرجگاهي ايران هستند
از شهر مرزي آستارا در منتهياليه شمالي ايران تا كنارههاي رود اترك در جنوب شرقي درياي مازندران ، شهرها و كانونهاي جهانگردي بسياري مانند تالش . بندرانزلي، رشت ، لاهيجان ، رامسر، چالوس، نوشهر، بابل، آمل ، ساري ، بهشر، گرگان و گنبدكاوس وجود دارند
آذربايجان ، زنجان و قزوين
سرزمين تاريخي و باستاني آذربايجان خاستگاه يكي از ديرينهترين تمدنهاي فلات ايران به شمار ميرود. آذربايجان نه تنها از نظر منابع طبيعي كوهستاني آن (كوههاي سهند و سبلان) كه به خاطر برخورداري از چشمههاي آب گرم و آب معدني غني و پرارزش مانند سرعين ، بستان آباد ، قوتورسو و به ويژه كرانههاي درياچههاي اروميه ، از ارزشها و جاذبههاي گردشگري بسيار برخوردار است . شهرهاي آذربايجان از جمله تبريز ، اروميه ، اردبيل ، مراغه ، خوي ، مرند و مهاباد ديدنيهاي تاريخي بسياري دارند :مسجد كبود ، مسجد جامع ، ارك ، بازار و گردشگاه ايل گولي در تبريز ، بقعه شيخ صفي و مسجد اعظم در اردبيل ، قلعه بابك در كليبر ، رصدخانه و برج مدور در مراغه ، كليساي تاتاووس (قره كليسا) در سياه چشمه ماكو و غيره
در استان زنجان نيز آثار تاريخي گنبد سلطانيه ، بناي رختشوي خانه ، سنگ اژدها و بازار آثار تاريخياند كه از ارزشهاي هنري معماري طراز اول برخوردارند
شهر قزوين كه در سدههاي گذشته مدتي پايتخت صفويان بوده است ، آثار و بناهاي جالب توجهي دارد . قلعه الموت ، پناهنگاه و پايگاه حسن صباح در كوهستانهاي استان قزوين قرار دارد
همدان ، كرمانشاه ، كردستان و ايلام
ديدنيهاي شهر همدان عبارتند از : كتيبههاي گنج نامه ، شيرسنگي، آرامگاه استرومردخاي، گنبد علويان ، آرامگاه بوعلي سينا ، آرامگاه باباطاهر عريان ،در اطراف همدان ديدنيهاي طبيعي فراواني از جمله غارهاي معروف علي صدر ، قلعه جوق و غيره قرار دارد
ديدنيهاي كردستان : مسجد جامع و موزه سنندج ، گنجينه زيويه و غار كرفتو در سقز
ديدنيهاي ايلام : پل بهرام چوبين ، تاق شيرين و فرهاد ،تنگ چوبين و چهارتاق عهد ساساني
ديدنيهاي كرمانشاه :تاق بستان ، بيستون ،تكيه معاون الملك ، معبد آناهيتا در كنگاور و آثار باستاني برجاي مانده در قصر شيرين و سرپل ذهاب
تهران و ري
مهمترين مكانهاي ديدني تهران عبارتند از : موزه جواهرات در بانك ملي ، بازار تهران ، مسجد امام ، مدرسه عالي مطهري (سپهسالار) ، كاخ گلستان و زيارتگاه عبدالعظيم (ع)
مركزي و لرستان
از مهمترين مكانهاي ديدني اين استان ميتوان به غارهاي اراك ، شهرزيرزميني دلف آباد ، چشمههاي آب ،خرابههاي معبد سلوكي خورهه، كاروان سراهاي شهرستان ساوه ، غار دليجان ، زادگاه امام خميني در خمين ، امام زادهها و زيارتگاههاي بسيار اشاره كرد
مهمترين ديدنيهاي استان لرستان : قلعه فلك الافلاك ،درياچه كيو، آبشارهاي تاف و افرينه و سراب چنگايي ، غارهاي تاريخي ، سنگ نوشتههاي قرن ششم و دوره صفويان در خرم آباد ، درياچه گهر و آبشارهاي دورود
خراسان و سمنان
ديدنيهاي خراسان عبارتند از : بارگاه امام رضا(ع) ،موزه امام رضا(ع) ، مسجد گوهرشاد، گنبد سبز ، آرامگاه خواجه ربيع ، آرامگاه ارسلان جاذب ، رباط شرف ، كلات نادري و كوه سنگي و بازار سنتي مشهد در مشهد مقدس ، آرامگاه فردوسي در توس ، آرامگاه حكيم عمر خيام ، شيخ عطار و كمال الملك( نقاش معاصر ايراني) در نيشابور
اصفهان و بختياري
اصفهان گنجينهاي از جاذبههاي جهانگردي را در خود جاي داده است : مسجد جامع ، مجموعهاي از سبكهاي معماري دورههاي مختلف پس از اسلام است ،ميدان امام ( نقش جهان ) مسجدهاي امام و شيخ لطف الله ، ساختمان عالي قاپو ، كاخ چهل ستون ، مناره جنبان ، كليساهاي جلفا (از جمله كليساي وانك) از آثار دوره صفويان هستند . پلهاي خواجو ، سي و سه پل و شهرستان بر روي رودخانه زاينده رود ساخته شدهاند
صنايع دستي اصفهان از شهرت جهاني برخوردار است كه مهمترين آنها عبارتند از : خاتم سازي ، ميناكاري ، مينياتورسازي ، نقاشي و تذهيب ، منبت كاري ، خراطي ، پوست دوزي ، قالي بافي ، نقره سازي ، قلم زني ، قلابدوزي ، سراميك سازي ، شهرهاي ديگر اين استان نيز از جاذبههاي گردشگري و جهانگردي برخوردارند
استان چهارمحال و بختياري كه در غرب كشور قرار دارد ، زيستگاه اصلي عشاير بختياري است . چشم اندازهاي زيباي طبيعت اين استان را با چشماندازهاي دامنههاي آلپ در سويس و اتريش مقايسه كردهاند
ساير استانهاي ايران نيز از جاذبههاي جهانگردي و گردشگري و آثار تاريخي و معماري بسياري برخوردارند
روزبازارها و هفته بازارها
روزبازارها و هفته بازارها يكي از كانونهاي دادوستد و خريد وفروش كالا و توليدات بومي و محل برخورد آراء و عقايد و تنظيم بخشي از مناسبات اجتماعي مردم ، به ويژه در كانونهاي روستايي و عشايري است و در انواع شهري و روستايي و عشايري تشكيل ميشوند . در حال حاضر در چند استان شمالي كشور از جمله استانهاي گيلان ، مازندران و گلستان در استانهاي كنارهاي جنوب ايران از جمله سيستان و بلوچستان ، هرمزگان ، بوشهر و خوزستان هفته بازارهاي روستايي رونق فراوان دارند. هفته بازارهاي عشايري نيز در همه مناطق عشايرنشين ايران از جمله در آذربايجان لرستان و كردستان برپا ميشوند
صنايع دستي
مهمترين محصول صنعت دستي ايران كه از شهرت جهاني برخوردار است صنعت بافت فرش و گليم است صنعتگران صنعت قالي بافي مانند ديگر صنعتهاي دستي در ايران در دو بخش دولتي و خصوص در حال فعاليت ميباشند. فرش هر منطقه طرح و نقشه و بافت مخصوص به خود را دارد . شهرهاي تبريز ، اصفهان ، مشهد، كاشان ، كرمان و همدان و همچنين منطقههاي ايلهاي تركمن ، بلوچ ، قشقايي، افشار، كرد و لر از كانونهاي مهم صنعت قالي بافي در ايران بشمار ميروند
آفريدههاي صنعت سراميك و كاشي سازي ايران به بهترين وجه در نماي مسجدها و بناهاي تاريخي جلوهگر شدهاند در كنار اين صنعت ، بايد از صنعتهاي كوزهگري و شيشه سازي و چرم سازي و همچنين نقره كاري ، قلمكاري ،منبت كاري ، خاتم كاري و ديگر محصولات ظريفي كه از فلز و چوب استخوان تهيه ميشود نام برد كه از سابقه ديريني در ايران برخوردارند
غذاهاي سنتي و ملي
در ناحيههاي مختلف ايران ، به تناسب امكانات موجود ، غذاهاي محلي گوناگوني تهيه ميشود . معروفترين غذاهاي ايراني كه جزو غذاهاي سنتي و ملي به شمار ميآيند و شهرت جهاني دارند عبارتند از : چلوكباب (برنج دم كرده با كباب ) ، آبگوشت ( مخلوط گوشت گوسفند با حبوبات و ادويه و سبب زميني )، فسنجان (غذايي از گوشت پرنده و به ويژه اردك و غاز با مغز گردو و رب انار)، دلمه (غذاهاي گوشتي پيچيده در برگ مو تازه ) و انواع خورشهاي سبزي و قيمه كه با برنج صرف ميشوند
پخت نان در ايران به روشهاي گوناگون انجام ميشود . انواع نانهاي ايراني عبارتند از : لواش ، تافتون ، سنگك و بربري ، چاي نوشيدني گرم سنتي و دوغ نوشيدني سرد و سنتي ايران است كه همراه با برخي از سبزيهاي معطر صرف ميشود
