كيست كه بي ‏عيب باشد؟ و كيست كه خود را بي عيب بداند؟ آيا شگفت نيست؟... چشمى كه در ديگران صدها عيب مي بيند، عيوب‏ خويش را يا نمي بيند، يا نمي خواهد ببيند. اين حب نفس است كه چنين‏ كوردلى براى آدمى پديد مي آورد.

كلام حبت چنين است و علاقه ‏مندى به هر چيز، انسان را كر و كور مي كند تا ضعف ها و عيوب آنرا نبيند و نشنود.

خوشا آنكه پرداختن به عيوبش، او را از عيوب ديگران باز دارد.

با نگاه و ديده اي كه به نقادى و ارزيابى ديگران و حرف ها خصلت ها و عملكردشان مي پردازى، به خويش هم بنگر. اگر آنچه را در ديگران، ناپسند و زشت مي شمارى، در خودت نبود، خدا را شاكر باش. و الا اگر همان‏ عيب و نقص را خود داشتى...
راستى، داستان طعنه زدن سير به پياز را در شعر پروين اعتصمي خوانده اي؟

عادت كرده ‏ايم كه عيب خود را نبينيم، يا براى آن محملى پيدا كنيم. اين گريز از واقعيت است. شجاع كسى است كه با صراحت آينه، صادقانه ‏برخورد كند و خود را فريب ندهد و سر وجدان خويش كلاه نگذارد!
بزرگان، دشمنى را كه عيب ترا بگويد، بهتر از دوستى دانسته ‏اند كه آن‏را پنهان سازد چرا اين كار را خودمان نكنيم؟
تشكيل يك جلسه جدى و محرمانه براى انتقاد از خويش چه عيبي دارد؟ انسان عيب‏ دار اگر به چاره بينديشد و بيمار به فكر درمان بيفتد، بهتر از پرده ‏پوشى بر عيوب و كتمان درد است.

بد، بد است، چه از ما و چه از ديگران.
و... عيب هم، زشت است، چه در ما و چه در ديگران.
هم چشم گشودن به روى عيب خويش فضيلت است، هم چشم بستن به روى عيب ديگران .

انسان آنقدر عيب دارد كه پرداختن به ‏آنها او را مشغول به خود سازد و به عيب جويى ديگران نپردازد! اما دشواري كار در اينجاست كه انسان عيب خود را هنر مي بيند و توجيح‏گر ضعف ها و كاستي هاى خويش است.
راستى... چه بايد كرد؟
نشست و برخاست‏ با خبرگان عيب شناس كه حساس و دقيق اند، مي تواند آينه اي باشد كه كاستي هاى ما را به ما بنمايد. اگر اهل دقت‏ باشيم،گاهى اشاره‏ ها، كنايه ‏ها، نگاه ‏ها و برخوردهاى اهل نظر و محاسبه، داراي‏ پيام است و مي تواند خط بدهد.

چه عيب دارد كه از دوستانمان بخواهيم عيوب ما را به ما تذكر دهند؟
نه از روى كين، بلكه با انگيزه تذكر و خيرخواهى، نه به قصد ويران كردن، بلكه با هدف ساختن، نه پيش ديگران و به قصد رسواسازى، بلكه خصوصى، در گوشى، برادرانه، دلسوزانه و اصلاحگرانه!

جز انسان هاى با شهامت، كسى حاضر نمي شود كه خويشتن را درمعرض نگاه هاى نقاد و كنجكاو قرار دهد و نتيجه را هم، هر چه بودبپذيرد! و جز انسان هاى ارزشى، كسى حاضر نمي شود كه به قصه خدمت‏ به ‏دوست، بدون مجامله و كتمان و مداهنه، خطاهاى دوست صميمي اش رابگويد.

راستى كه يافتن چنين دوستانى دشوار است، و تداوم دوستى با اين اوصاف، دشوارتر!