در كتب تاريخي همواره هگمتانه به عنوان پايتخت مادها معرفي شده است اما جديدترين لايهنگاري در اين تپه باستاني ثابت كرد شهر هگمتانه در دوره اشكانيان مورد استفاده بوده و به احتمال زياد در همان دوره يا زماني نزديك به آن ساخته شده است.
تپه هگمتانه در بخش شمالي شهر همدان قرار دارد. هگمتانه نام باستاني شهر همدان است. اين شهر باستاني در طول 550 متر و عرض 350 متر با نقشه ساختماني سازمان يافته ساخته شده است.
هگمتانه كه يونانيان آن را اكباتان ميخواندند به معناي جاي گرد آمدن و محل تجمع است. در كتابهاي يوناني از اين شهر به عنوان پايتخت مادها، هخامنشيان، سلوكيان، اشكانيان و ساسانيان ياد شده است، با اين حال ترديدهاي بسياري درباره دوره تاريخي اين شهر باستاني وجود دارد.
اين يافتهها نشان ميدهد شهر هگمتانه در دوره اشكانيان مورد استفاده قرار ميگرفت.
اين يافتهها شامل تعدادي سفال با كاربرد خانگي متعلق به دوره اشكاني و سكههاي مفرغي اين دوره تاريخي است.
سازههاي معماري شهر هگمتانه به احتمال بسيار زياد در دوره اشكاني يا دوره سلوكي ساخته شدهاند
در زير سازههاي معماري اين شهر باستاني يك لايه قطور از خاك ديده شد. به نظر ميرسد در دوره ساخت سازههاي فعلي، سطح محوطه با خاكريزي در قسمتهاي گود يكدست شده است.
در دورههاي گوناگون حيات شهر هگمتانه با ساخت و ساز روي ديوارهاي اصلي از فضاهاي آن دوباره استفاده شده است.لايه اشكاني اين تپه در زير لايه متعلق به دوره ساساني قرار دارد و بر روي لايه ساساني تا دوره متاخر هيچ لايهاي ديده نشد.لايههاي متاخر شناسايي شده در اين تپه به دوره قاجار و پهلوي تعلق دارد. لايهنگاري در محوطه 100 متري تپه هگمتانه به شناسايي هيچ نشانهاي از دورههاي پيش از اشكاني منجر نشد اما نتيجهگيري نهايي درباره دوره تاريخي آن با گسترش مطالعات و لايهنگاري در بخشهاي ديگر تپه امكان پذير است.
هر چند درباره زمان دقيق ساخت شهر هگمتانه ترديدهاي زيادي وجود دارد اما بسياري از باستانشناسان هگمتانه را به عنوان يكي از پايتختهاي شاهان ماد معرفي ميكنند.شهر هگمتانهاي كه در كتابهاي يوناني و ايراني از آن به عنوان پايتخت مادها ياد شده، ممكن است يكي از تپههاي باستاني ديگري باشد كه در شهر همدان و در اطراف تپه هگمتانه فعلي قرار دارند.
هيچ يك از اين تپهها تاكنون مورد كاوشهاي باستانشناسي قرار نگرفتهاند.
منبع: www.topiranian.com
