در كنار بسياري از كشورهاي عربي اكنون تحولات ليبي در راس رخدادهاي جهاني قرار گرفته است. كشتارهاي قذافي براي حفظ قدرت، قيام سراسري مردم براي پايان دادن به 42 سال حكومت قذافي، رويكرد كشورهاي غربي به اقدام نظامي و يا حداقل محاصره اين كشور براي تامين منافع خويش در ليبي و ... از جمله مسائل مطرح در اين حوزه است.
در كنار اين امور نوع بازيگري و مواضع روسيه از نكات قابل توجه است. روسها از يك سو از موضع گيري قاطع در قبال اين تحولات خودداري كرده و به ابراز نگراني بسنده ميكنند از سوي ديگر با اقدام نظامي اروپا و آمريكا عليه ليبي مخالفت ميكنند و آن را مغاير با اصول جهاني و تكراري بر عراق و افغانستان ميدانند.
بسياري از ناظران سياسي سكوت و مواضع نرم روسيه را برگرفته از عدم وجود منافع گسترده در خاورميانه و شمال آفريقا ميدانند. هرچند روسها تحركاتي در اين مناطق داشتهاند اما بيشتر آن را حوزه نفوذ آمريكا دانسته و كمتر به مداخله در آن پرداختهاند به ويژه اينكه پايگاه چندان نيز در اين مناطق ندارند.
با اين وجود بسياري براين عقيدهاند كه روسها به شدت نگران تحركات آمريكا و اروپا در خاورميانه و شمال آفريقا در چارچوب تكرار سياست ايجاد دولتهاي دست نشانده و نيز اقدام نظامي براي به اصطلاح كمك به ملتهاي عربي هستند. اين اصل را به صراحت در قبال ليبي ميتوان مشاهده كرد.
روسها با تكيه بر تجربه عراق و افغانستان تحركات كنوني غرب را نوعي توسعه طلبي دانسته كه براي سلطه بر منافع كشورها به ويژه منابع انرژي ليبي صورت ميگيرد. روسها اين امر را برابر با سلطه غرب بر كل قاره آفريقا و نيز كاهش وابستگي غرب به منابع خويش ميدانند. بحران در خاورميانه و شمال آفريقا و افزايش بهاي نفت عملا غرب را به سمت روسيه سوق داده است.
مسكو اين شرايط را در حوزه اقتصادي و وابسته ساختن اروپا به خود امري مهم تلقي ميكند به ويژه اينكه اين كشور چندان تاثيري از تحولات منطقه و آفريقا نميبرد. با اين وجود مسكو پذيرنده حضور نظامي اروپا و آمريكا در آفريقا نميباشد چرا كه از سياستهاي توسعه طلبانه آنها آگاه بوده و آن را در چارچوب سياستهاي خود نميداند.
البته اين احتمال وجود دارد كه روسها با گرفتن امتيازاتي در آسياي مركزي و قفقاز و كاهش تهديدات غرب عليه امنيت داخلي روسيه، پذيرنده اقدامات محدود نظامي در ليبي ميباشند هرچند كه تاكنون به ديده ترديد و انتقاد از عملكردهاي نظامي در قبال ليبي پرداختهاند.
به هر تقدير ميتوان گفت روسها نيز مانند بسياري از كشورها به دنبال كسب امتيازات در لواي بحران شمال آفريقا به ويژه ليبي هستند چرا كه اين تحولات ميتواند تاثير بسياري بر جايگاه روسيه در معادلات انرژي و قدرت چانه زني آن در برابر اروپا و آمريكا داشته باشد.
