ابن فهدحلی، احمد
نام های دیگر: جمال الدین ابوالعباس احمد بن شمس الدین محمد ،احمد بن محمد حلی،احمد بن محمد حلی اسدی،
موطن: حله
نام پدر : شیخ شمس الدین
تاریخ وفات: قرن نهم
شمع سحرسوز
محمد جواد نورمحمدی
تولد و کودکی
سال ۷۵۷ ق . بود و سالها از حملهوحشیانه مغول گذشته اما زخم آن همچنان باقی بود. شهرهای اسلامی به ویرانه تبدیلگشته بود ولی حله به تدبیر عالمان آن دیار از این حملات در امان مانده ، در آرامشینسبی به سر می برد.
حله اکنون یکی از شهرهای استان بابل است و در گذشته های دوربه آن جامعان می گفتند. این شهر را((سیف الدوله صدقه))یکی از پادشاهان آل مزید که از سلسله های شیعه بهحساب می آمدند در محل جامعان بنا نهاد و حله نامید. تا سال ۵۴۷ حکومت حله به دستبنی مزید بود و پس از آن مدتی در دست عباسیان ، زمانی در قلمرو ایلخانان و هنگامیدر سیطره آل جلایر به حساب می آمد.
فارغ از هیاهوی دنیاپرستان در شهر حله درمنزل یکی از شیعیان بنام شیخ شمس الدین محمد بن فهد کودکی به دنیا آمد که نامش رااحمد نهادند. احمد در خانه ساده و زندگی باصفای شیخ شمس الدین محمد روحانی شیعه پابه جهان نهاد و رشد و نمو را شروع کرد.
بیشترین مدت حیات احمد بن محمد بن فهدحلی در زمان حکومت جلایریان بوده است . جلایریان از سال ۷۴۰ تا سال ۸۱۳ ق بر حلهحکومت می کردند. بنیانگزار این سلسله شیخ حسن چایلکانی بود که پس از او سلطاناویس و سپس سلطان حسین و سلطان احمد بر حله حکومت کردند. ابن فهد حلی ۵۶ سال از مدت۸۴سال حیات خود را در زمان آل جلایر بسر برده و در حله بوده است.
احمد کم کمرشد کرد و دوران کودکی را در حله پشت سر گذاشت و در خانواده شیعی خود و در پرتو مهرو محبت پدر و مادر هر روز تعلیمی تازه می یافت و جانش از زلال احکام اسلام درخانواده ای این چنین نوری تازه می گرفت پس از آن به سن تحصیل رسید و چون دیگرفرزندان حله به مکتب خانه رفت و خواندن و نوشتن را آموخت.[۱]
چنانکه گفتیم به تدبیر عالمان حله حوزه علمیهحله و شهر از گزند مغول در امان مانده بود و اکنون که ابن فهد در سنین جوانی استیکی از حوزه های پر قدرت شیعی به حساب می آید. احمد بن فهد پس از فراگیری خواندن ونوشتن به حوزه علمیه حله رفته و تحصیل علوم اسلامی را شروع کرد. او جدی و مصمم بهدرس خواندن پرداخت و با تقوا و پرهیزگاری توفیق بیشتری برای ادامه تحصیل یافت.سالها می گذشتند و ابن فهد سخت مشغول تحصیل شده و دوره های علوم اسلامی را پشت سرمی گذاشت تلاش پی گیر و زحمت شبانه روزی از او عالمی بزرگ و فقیهی سترگ ساخت که درآسمان حله درخشید.
استادان
احمد بن فهد سالها در مکتباستادان خود علم و معرفت اندوخت و خود را به زیور صلاح و ادب آراست . استادان او دراین مدت عبارت بودند از:
۱٫علی بن محمد بن خازن حایری
۲٫شیخ احمد بن متوجبحرانی : او عالمی بزرگ و عارفی کامل ، مفسر و شاعر بوده است.
۳٫ضیاء الدینابوالحسن علی بن محمد بن مکی ، فرزند شهید اول
۴٫علی بن یوسف بن عبدالجلیلنیلی
۵٫بهاء الدین علی بن عبدالکریم بن عبدالحمید نسابه ، او از بزرگتریناستادان ابن فهد شمرده اند. وی شاعر و عالمی عامل و صاحب مقامات معنوی و کراماتبوده است.
۶٫سید جمال الدین بن اعرج حسینی
۷٫فاضل مقداد: از متکلمان بزرگشیعه.
۸٫جلال الدین عبدالله بن شرفشاه.
۹٫حسن بن ابی الحسن دیلمی : اوعارفی بلند مرتبه و از محدثان والا مقام امامیه بوده است . مشهورترین اثر او((ارشاد القلوب))است . گفته انداو در فقه و حدیث و عرفان و سیره نگاری نیز از مردان سرشناس شیعه بوده است.
۱۰٫نظام الدین علی بن عبدالحمید نیلی.[۲]
معرفت قدسی
ابن فهد در محضر استادانش همگامبا علوم ظاهری و ابعاد علمی به پالایش روح و تهذیب نفس پرداخت و از معرفت الهی((در مکتب حقایق))و((پیش ادیب عشق))بهره ها برد وراهبری توانا شد. او در پرتو((مراقبت))و((محاسبت))فروغی تابناک یافت و زندگی اش نمونه یک موحد والاتبار شد.اوقاتش غرق در مشاهدات توحیدی و جذبات الهی می گذشت و به مقامی رسید که در وصفنگنجد. عارف کامل علامه میرزا علی آقا قاضی طباطبایی – استاد عرفان علامه طباطبائیو بسیاری دیگر از بزرگان – درباره اش چنین فرموده است:
سه نفر در طول تاریخعارفان به مقام «تمکن در توحید»[۳]رسیده اند: سید بن طاووس ، احمد بن فهد حلی و سید مهدی بحرالعلوم – رضوان الله علیهم-.
منبع : تبیان مبلغین
