عذرخواهی
عذرخواهی و پوزشطلبی پس از ارتکاب لغزش، از زیباترین کردارها و نشانه کمال آدمی است. به تعبیر نظامی گنجهای:
عذر به آن را که خطایی رسد کادم از آن عذر به جایی رسد.
خطاکاری که درخواست بخشش نمیکند، حتی از اینکه به زشتی کار خود هم پی ببرد، ناتوان است و شگفت اینکه این گردنفرازی را هم بزرگی و کمال میپندارد. خداوند، افراد خیالزده و فخرفروش را دوست ندارد:
«اِنَّ اللّهَ لا یُحِبُّ مَن کانَ مُختالاً فَخوراً.» (نساء: 36) هرچند عذرخواهی از بندگان خدا پسندیده و لازم است، در پیشگاه آفریدگار هستی که بیشک همه در برابر او قاصر و مقصریم، زیبایی و شکوه دیگری دارد. خداوند در کلام وحی خویش به ما دستور میدهد:
وَ أَنِ اسْتَغْفِرُوا رَبَّکُمْ ثُمَّ تُوبُوا إِلَیْهِ یُمَتِّعْکُمْ مَتاعًا حَسَنًا. (هود: 3)
«از پروردگارتان آمرزش بخواهید و به سوی او بازگردید تا بهرهای نیکو به شما دهد».
این نکته تربیتی چنان بعضی از نیکان روزگار را بیتاب کرده است که حتی از خواب شیرین صبحگاهی دست شستهاند و به عذرخواهی در پیشگاه ربوبی مینشینند. مولای شب زندهداران میفرماید:
خدا، بندگان را به کیفر کارهای زشت آنان مبتلا سازد؛ به کاهش میوه درختان و به نباریدن باران و بستن گنجینههای خیر به روی ایشان، تا توبهخواه توبه کند و معصیت کار دل از معصیت بکند و پند گیرنده، پند پذیرد و بازدارنده، راه نافرمانی را بر بندگان بگیرد. خداوند، آمرزش خواستن را وسیله پیوسته داشتن روزی بر روزیخواران و سبب رحمت بر آفریدگان قرار داده و فرموده است: «از پروردگار خود آمرزش بخواهید که او فراوان آمرزنده است؛ باران را از آسمان بر شما پیوسته میدارد و شما را به خواستهها و فرزندان یاری میدهد.» (نوح: 10 و 12)
پس خدا بیامرزد کسی را که به پیشباز توبه رود و از گناهانش بخشش طلبد، پیش از آنکه مرگش برسد.
پیام متن:
1. پوزشخواهی آدمی از خداوند و آفریدههای او در برابر لغزشهایش، واجب و پسندیده است.
2. عذرخواهی از خداوند و رو کردن به توبه، درهای نعمت و رحمت الهی به روی بنده میگشاید و غفلت از عذرخواهی، سبب گرفتاریهای دنیوی و اخروی انسان میشود.
منبع:
اقبال حسینی، مجله طوبی، شماره 16
