ادعیه مهدوى

 

ادعیه مهدوى

دعای ندبه ندبه‌کنان و دعاگویان دعای ندبه، گرچه به زمزمه عاشقان و ناله هجران‌کشیدگان اختصاص یافته است، در بیشتر فرازهای آن به جایگاه و نقش امام اشاره می‌کند. آشنایی با این پایگاه و شناختی که از واسطه فیض الهی به دست می‌آید، می‌تواند نسل جوان را در برابر لغزش‌ها و چالش‌ها محافظت کند. در بخشی از این دعا، شیفتگان حضرت موعود و دلباختگان آن خجسته وجود، دست به دعا برمی‌دارند که: خدایا! برترین، والاترین، کامل‌ترین، پایدارترین، بزرگ‌ترین و پربارترین درود و سلام خود را بر ولیّ و صاحب اختیار ما فرست و در ذیل عنایت او، حق را بر پا دار، باطل را سرنگون ساز، دوستانت را حاکم گردان و دشمنانت را خوار بفرما. به برکت او، نمازهایمان بپذیر و از گناهانمان درگذر. به احترام او دعاهایمان را مستجاب فرما و به خشنودی او غم و اندوهمان را بزداى. به توجه او، روزی ما را فراخ و فراوان گردان و ما را مقرب درگاه خود ساز. پایان بخش این جملات که به خاتمه دعا نیز می‌انجامد، آرزوی نوشیدن آبی گوارا، لذت‌بخش و دل‌نشین از جایی است که به دست جد بزرگوارش قرار دارد. طبیعی است آن‌که از دست آن ساقی جرعه‌ای بنوشد، هرگز تشنه نخواهد شد. امیر مؤمنان(ع) و ندبه عاشقان در متن دعای ندبه، ابتدا به استناد آیات قرآن، اهل بیت(ع) نماد پاکی و طهارت معرفی شدند[1] و آنگاه دوستی و محبت آنان، پاداش رسالت قرار داده شد.[2] با این مقدمه، بلافاصله مسئله امامت حضرت امیر مؤمنان، علی(ع) مطرح می‌شود. از ماجرای غدیرخم آغاز می‌کند و سپس احادیث منزلت، وراثت، وصایت، سبقت در اسلام، باب مدینه علم، هم‌نشینی در حوض کوثر، جهاد در راه خدا و افتخار دامادی رسول خدا(ص) را عنوان می‌نماید. از اینجاست که ندبه‌خوانان با شناختی که از مقام و موقعیت ائمه شیعه پیدا می‌کنند، با حوادث و مصیبت‌هایی آشنا می‌شوند که دشمنان اسلام در لباس دین در مقابل آنان ایجاد کردند. آشنایی جوانان که اینک در معرض تهاجم بیگانگان و دین‌ستیزان قرار گرفته‌اند، با مبانی اعتقادی و بنیان‌های مذهبى، موجب می‌شود از یک سو با حقایق واقعی و اسلام حقیقی آشنایی یابند و از سوی دیگر، در مواجهه با شبهه‌انگیزان، از پشتوانه محکم عقیدتی برخوردار شوند. امام‌شناسی در پرتو ندبه‌خوانى دعای ندبه، افزون بر آنکه نشان‌دهنده عشق عاشقان به محبوبی است که دل‌ها به یاد او می‌تپد، مجموعه‌ای است از معارف مذهبى، که دانستن آن برای هر جوان جوینده واقعیت و در پی حقیقت، لازم می‌نماید. این دعا آن‌گاه که از توحید و نبوت می‌گوید، اشاراتی به زندگانی برخی از انبیای الهی دارد و سپس به مسئله امامت می‌رسد. در جملاتی نورانى، به روشنی اثبات می‌کند که لازمه مقام پیشوایی امت، داشتن صفاتی است که جمع آن در هر انسان ممکن نیست. در این بند از دعای ندبه در چکامه‌ای بی‌نظیر، مطابق آیین بر حق شیعه، امامان نور، پیشوایانی راستین هستند که یکی پس از دیگری با انوار تابناک خود، جهان هستی را از سرچشمه زلال معرفت سیراب می‌کنند، گم‌گشتگان وادی ضلالت را از گمراهی نجات می‌دهند و به شاهراه هدایت رهنمون می‌شوند. در برخی بندها نیز نسل جوان را با ویژگی‌های رهبران آسمانی مذاهب آشنا می‌کند، آنجا که آمده است: آنان افراد شایسته امتند؛ راستگویانند و برگزیدگان؛ خورشیدهای فروزانند و ماه‌های تابان و ستاره‌های درخشان؛ مشعله‌های دینند و کوتاه سخن آنکه، به فرموده امام صادق(ع)، خداوند به وجود آنان هستی را آغاز می‌کند و پایان می‌بخشد.[3] جوانان، جست‌وجوگران امام زمان(عج) شناخت پیشوایان معصوم(ع) و آشنایی با برگزیدگان الهى، از دیگر بحث‌هایی است که در دعای ندبه بدان توجه شده است. از پیامبر اعظم(ص) نقل است که فرمود: «هرکه ما را بشناسد، علمش سودمند و عملش پذیرفته می‌شود و هر که ما را نشناسد، علمی که دارد، برایش نفعی نخواهد داشت و عملش نیز پذیرفته نمی‌شود».[4] بر این اساس، در بندی از دعای ندبه، ندبه‌خوانان در فراق امام عاشقان، ویژگی‌های آن لطف بی‌کران را بر زبان جاری می‌کنند و در بیش از سی جمله جست‌وجوگر مقتدای خویش می‌شوند. اشاره به نمونه‌ای از آن ویژگی‌ها، نسل جوان و پی‌جو را در مسیر موعودشناسى، راهنمایی می‌کند. این جمله‌ها با فعل «کجاست؟» آغاز می‌شود و آن‌که جست‌وجو می‌شود، ذخیره الهی است که برای ریشه‌کن ساختن ستمگران آماده شده؛ هدایت‌گری است که برای راست کردن کژی‌ها در انتظارش به سر می‌برند؛ پیشوایی است که تنها امید برای از بین بردن کینه و دشمنی‌هاست؛ احیاکننده فریضه‌ها و سنت‌های الهی و برگزیده‌ای برای بازسازی ملت و شریعت است؛ آخرین امید برای زنده کردن قرآن و حدود الهی و احیاگر نشانه‌های دین و دین‌باوران است. او درهم کوبنده بنیادهای شرک و نفاق و درهم شکننده شوکت تجاوزگران است. نسل جوان، جست‌وجوگر آن جمال کبریایی است که اولیای خدا رو به سوی او می‌روند. هم او که عزت‌بخش دوستان و خوارکننده دشمنان است. بی‌شک جوانان پاک‌دامن در تلاشند تا قهرمان روز پیروزی و به اهتزاز درآورنده پرچم هدایت را بیابند در رکابش بلاگردان جانش شوند. ندبه‌خوانان و معرفت امام زمان(عج) آنان‌که عشق موعود حقیقی در وجودشان شعله‌ور گردیده است، همان‌هایی هستند که جرعه‌ای از دریای معرفت امامان را نوشیده‌اند. آنان و به‌ویژه جوانان که آرمان‌گرایان هر جامعه‌اند، در تلاشند تا در پرتو رهبریِ برگزیده آسمانى، اوج گیرند و به مقام قرب الهی برسند. نسل جوان، در سیمای بزرگان قوم، بزرگ‌زاده‌ای را می‌جوید که عصاره خوبی‌ها و نتیجه نیکی‌ها باشد و امام زمان(عج) در ندبه عارفان، این‌گونه است. حدود سی بند از این دعا، به این مطلب پرداخته که اشاره به برخی از آنان مؤید این نکته است. او زاده هدایت‌گران راه‌یافته و نیکان پاک‌نهاد و پاکان ناب است. او فرزند برگزیدگان گرامى، بخشندگان برگزیده و بزرگان بزرگوار است. از سلاله ماه‌های تابان، چراغ‌های فروزان، شهاب‌های درخشان و ستارگان روشنی‌بخش است. یادگار دانش‌های کامل، سنت‌های مشهور، دلایل نمایان و صراط مستقیم است. او زاده نبأ عظیم و فرزند آیات و بینات و براهین آشکار است. او از تبار یاسین و ذاریات و طور و عادیات است و در یک کلام، تمام خوبی‌های عالم و تمام محاسن ممکن در وجودش جمع است؛ او موعود حقیقی است.