چه بسيار كودكان خردسالي كه از شنيدن كلمه " نه " بيزارند و غالباً احساسات خويش را آشكارا مي فهمانند . زماني كه بچه نوپايتان روي زمين افتاده و به خاطر شيريني داد وهوارمي زند، به آساني مي شود به خواسته اش تن در داد . ولي گهگاهي جواب منفي دادن ، هرقدر هم كه دشوار باشد ، زندگي را براي شما و فرزندتان راحت تر مي سازد.بگذاريد بچه شما بداند كه پاره اي از رفتارهاي خاصش را روا نمي داريد و اين عمل سرانجام نقش بسزايي در آرامش او خواهد داشت . اين كه به وي بياموزيد چه رفتاري بايد داشته باشد، كار دشواري است ، ولي تلاشتان هدر نخواهد رفت چون درسهايي را كه فرا مي گيرد ، در سراسر دوران كودكي از ياد نمي برد .مهم اين است كه فرزندتان را مورد تأييد فراوان قراردهيد . در اين جا چند موقعيت معمولي و مسلماً آشنا را به عنوان نمونه برگزيده ايم كه بهتر است پاسخ شما در برابر آنها منفي باشد.
رويارويي با خطر
موقعي كه شما و فرزندتان در كنار هم هستيد ، دنياي پرهيجاني داريد. براي كودكتان دويدن ، پريدن ، بالا رفتن و كنجكاوي امري طبيعي است و پيامد اين قبيل اعمال براي وي با ضرب ديدگي ، كبودي ، ورم زياد و براي شما با لحظه هاي نفس گير همراه است .چنانچه حس مي كنيد بچه شما دست به كار خطرناكي مي زند ، مانعش شويد . اين كه چقدر سرگرم است ، اهميت ندارد . گاهي ناچار مي شويد صدايتان را بلند كنيد ، ولي نگاه كردن به چشمانش و قاطعانه " نه " گفتن هم مي تواند همان قدر مؤثر باشد. بسياري از پدران و مادران ، آموختن واژه هايي چون " اوخ" را به بچه ها ، موقعي كه دست به كارهاي خطرناكي مي زنند ، مفيد مي انگارند.-شما مي توانيد با بي خطر ساختن منزل خويش و روشن تر ساختن اهميت واژه " نه " شمار پاسخ هاي منفي تان را به حداقل برسانيد.
-لازم است به بچه ها هم بياموزيم كه چگونه با خطر روبه رو شوند و بستگي به شما دارد كه معين كنيد كودكتان آماده انجام چه كاري است.
ديگر آزاري
اكثر نوپايان مرحله اي را پشت سرمي گذارند كه در آن سايرين و از جمله پدر و مادرشان را مي زنند ، لگد پراني مي كنند ، هل مي دهند و يا گازشان مي گيرند . كودكان كمتر از سه سال نمي توانند از ديدگاه شخص ديگري به كارهاي خود نگريسته و آنها را درك كنند ، مگر اين كه شما به آنها بگوييد كه زدن يا گاز گرفتن ، به سايرين آسيب مي رساند . بچه ها تنها چيزي كه مي دانند اين است كه هنگام خشمگيني با درماندگي ، از پرداختن به اين گونه اعمال ، احساس خوشانيدي به آنها دست مي دهد. اگر بچه خودتان ، شما و يا بچه ديگري را مي آزارد، مصلحت در اين است ضمن اين كه متوجه خشمش هستيد، وي را از اين كار باز داريد و او را محكم گرفته وچنين جمله هايي بر زبان آوريد :
-مي دانم عصباني هستي ، نزن ، لگد نينداز ، گاز نگير! چون به ديگران صدمه مي رساند. مي توانيد از وي بخواهيد آن كودك " لطمه ديده" را ببوسد ، نوازش كند و پوزش بخواهد، هيچ گاه بعد از چنين رخدادي او را نزنيد تا مثلاً بفهمانيد كه زدن چه مزه اي دارد . اين واكنش تنها به وي مي آموزد كه چنين رفتارهايي درست است.
كج خلقي
ممانعت كردن كودكان براي داشتن چيزي و يا انجام كاري ، بيشتر اوقات به كج خلقي آنان مي انجامد . سعي كنيد همواره خونسرد باشيد و بگذاريد خشم كودك نوپايتان فرو بنشيند . هر وقت آرام شد و گذاشت در آغوشش بگيريد، با گفتن جمله اي همچون " ناراحتي تو را مي فهمم " به او بگوييد كه به " ناراحتي اش " عنايت داريد و در عين حال بفهمانيد كه پاسختان همچنان منفي است .
برهم زدن قاعده و قانون خانوادگي
چه بسيار خانواده هايي هستند كه با بزرگ شدن فرزندان ، مقررات را گسترش مي دهند . ممكن است اين نظم ها در آغاز خيلي ساده باشند. مانند مهرباني با جانوران دست آموز يا نريختن غذا در كف اتاق . چنين مقرراتي سودمندند زيرا دايمي و بي چون و چرا هستند . آنها به بچه ها كمك مي كنند تا فرا گيرند كه حدود مشخصي هست كه بايد به آنها پاي بند باشند و از سوي ديگر به پدران و مادران ياري مي رسانند تا در زمينه ي مناسب ، جهت " نه " گفتن دچار دودلي نشده و قاطعانه عمل كنند.
نكته مهم اين است : مقرراتي وضع كنيد كه پيوسته بشود تابع آنها بود و تا سرحد امكان با قاطعيت رعايتشان كرد . به طور مثال گفتن : " ما با حيوانات خانگي خود مهرباني مي كنيم " خيلي مؤثرتر از گفتن : " گربه را نزن " است. همچنين مورد مهم ديگر اين است كه بكوشيد همان طور كه " نه " به زبان مي آوريد ، اگر بچه ها خوشرفتاري كردند ، تشويقشان كنيد .
درخواستهاي نابجا
يكي از خوشايندترين اعمال براي والدين ، دادن اشياي گوناگون به فرزندان است . از همين رو، رد كردن درخواست هايشان خيلي دشوار مي باشد . خواه در فروشگاه يك بسته آب نبات بخواهد و چه قبل از ناهار، بيسكوئيت .بخشي از وجود ما مايل نيست ، " نه " بگويد و بچه ها هم مي توانند به اين موضوع پي ببرند . براي اين كه پاسخ منفي شما مؤثر باشد ، بايد آن را جدي بگوييد . گفتن " شايد" يا " بعداً " صرفاً سبب مي شود كه فرزندتان به غر زدن ادامه دهد. اگر لازم شد، بگوييد: " صبر كن لحظه اي بينديشم" و آنگاه پاسخ دهيد .
قاپيدن اسباب بازي ديگران
چنانچه كودك نوپايتان چيزي بخواهد، آن را به دست مي آورد، حتي اگر اسباب بازي مورد علاقه بچه ديگري باشد. آنچه مي توانيد صورت دهيد اين است كه به طورجدي از او بخواهيد اسباب بازي را به شما برگرداند واسباب بازي ديگري را به وي بدهيد .شايد بهترين روش براي بچه هاي خردسال اين باشد كه حواس آنها را متوجه ساير چيزها بكنيم . با اين وصف مي شود به آنها توضيح داد كه " هركس بايد اسباب بازي هاي خودش را داشته باشد و ما نبايد كاري كنيم كه باعث به گريه افتادن بچه هاي ديگر شود".
دردسرهاي علني
بچه هاي كوچك متوجه نيستند كه چه كردارهايي در خانه شايسته ، و درمكان هاي همگاني ناپسند مي باشند. شما نمي توانيد به بچه ها توضيح دهيد كه از چه رو" ادرار كردن " در كف فروشگاه بزرگ ( سو پر ماركت ) عمل ناشايستي است، يك " نه " جدي به او مدد مي كند تا بفهمد كه آنجا مكان مناسبي براي اين قبيل كارها نيست.
" نه " گفتن آسان است اگر...
-شما ، همسرتان و ساير مراقبان كودكتان درباره رفتارهاي مجاز وغير مجاز به توافق رسيده باشيد.
-در امور بي اهميت ، وي را به حال خود رها سازيد.
-عبارتهاي ترغيب آميز بر زبان آوريد . بكوشيد عوض گفتن : " اتاق را به هم نريز!" بگوييد : " بيا اتاق را باهم مرتب كنيم ."
-به جاي فرياد كشيدن ، واضح و قاطع سخن بگوييد . داد زدن سبب مي گردد او هم همين كار را بكند .
-هدف اين است كه او با شما همكاري كند نه اين كه فرمانبرداري كند .
-هيچ وقت نگوييد : " شايد " ، موقع دادن پاسخ اعم از مثبت يا منفي ، اول بينديشيد و آنگاه تصميم بگيريد.
-منتظر نشويد تا طاقتتان تمام شود و بعد به كودك بگوييد : " نه " . بهتر آن است كه جلوي هرمشكلي را از اول بگيريد.
