بنی اسراییل
تهیه کنندگان: فرزانه طاهونی و مائده دهقانی
مقدمه:
یکی از اقوامی که به صورت مفصّل مورد توجه قرآن کریم قرار گرفته و آیات زیادی به ذکر وقایع و حوادث و گاه ویژگیهای آنان پرداخته است، قوم بنیاسرائیل است. قرآن حتی به بیان بسیاری از اموری که بنی اسرائیل بر سر آن اختلاف نظر دارند نیز پرداخته است: «ان هذا القرآن یقص علی بنی اسرائیل اکثر الذی هم فیه یختلفون» این اختلافات در مسائلی مانند نبوت حضرت عیسی علیهالسلام، تورات، شریعت حضرت موسی علیهالسلام و معجزه بودند. آن گونه که از قرآن کریم بر میآید، این گروه از دوازده فرزند یعقوب به وجود آمده و دارای دوازده نقیب بودند: «و لقد أخذ الله مثاق بنی اسرائیل و بعثنا منهم اثنی عشر نقیبا...» مفسّران دربارة این نقبای دوازدهگانه اختلاف دارند. برخی آنان را رئیسان قوم دانسته،گروهی دیگر آنان را ضامنانی دانستهاند که خداوند یا حضرت موسی (ع) از آنان عهد گرفت و برخی «نقیب» را به معنای «گواه» گرفتهاند که خداوند یا حضرت موسی(ع) در برابر آنان از بنی اسرائیل عهد گرفت.
در برخی از آیات دیگر نیز به دوازده سبط بودن آنها اشاره شده است: «مو قطعناهم اثنتی عشره اسباطا امما و اوحینا الی موسی اذاستسقاه قومه ان اضرب بعصاک الحجر فانبجست منه اثنتا عشره عینا قد علم کل اناس مشربهم» در ذیل این آیه، از امام رضا علیهالسلام نقل شده است که اسباط دوازدهگانه فرزندان یعقوب پیامبر علیهالسلام هستند. علامه طباطبائی نیز در بحثی دربارة «سبط» این واژه را معادل «قبیله» در زبان عربی میداند. بر اساس این آیه، خداوند برای هر سبطی چشمهای جاری ساخت.
اگر چه قوم بنیاسرائیل پس از حضرت یعقوب(ع) و نسلها و فرزندان او به وجود آمدند، ولی آنچه در قرآن کریم بیشتر به عنوان مخاطب این نام قرار گرفته، پیرون و نسل پس از حضرت موسی (ع) است: «الم تر الی الملإ من بنی اسرائیل من بعد موسی اذ قالوا لنبی لهم ....» البته این آیه وجود قومی به همین نام پیش از حضرت موسی (ع) را نیز تأیید میکند؛ زیرا در غیر این صورت قید «من بعد موسی» بیهوده خواهد بود. این ادعا با برخی از آیاتی که در آنها به ارسال چند رسول به سوی بنی اسرائیل اشاره دارد، اثبات میشود: «لقد أخذنا میثاق بنی اسرائیل و أرسلنا الیهم رسلا...» از شواهد دیگر بر اینکه مراد از بنی اسرائیل فرزندان حضرت یعقوب است، کاربرد واژة «اسرائیل» در دو آیه برای حضرت یعقوب است. «کل الطعام کان حلا لبنی اسرائیل الا ما حرم اسرائیل علی نفسه...» و «و من ذریه ابراهیم و اسرائیل» به همین دلیل، جمهور مفسّران مراد از «اسرائیل در این آیه را یعقوب بن اسحاق بن ابراهیم دانستهاند.
در قرآن کریم بهرویدادهای زندگی بنی اسرائیل مانند اختلاف بنی اسرائیل، عبادت فرعون توسط آنان و خلف وعدة فرعون در فرستادن بنی اسرائیل با حضرت موسی (ع) پرداخته شده و برخی از اوصاف پسندیده یا ناپسند آنان ستایش یا نکوهش گردیده است.
این مقاله خلاصه ای از این اطلاعات وسیع را در خود جای داده است که اید است مورد پسند واقع شود.
فصل اول
«تاریچه»
اسراییل و یهود به چه معنااند؟
خاستگاه
هجرت
دلیل ذلت یهود چیست؟
ویرانی بیت المقدس
12 پیمان خدا با بنی اسراییل
اسراییل و یهود به چه معنااند؟
ریشه هود به معنی بازگشت است که بیشتر به معنی توبه می گیرند. به این علت نام این قوم یهود بود که آنان به حضرت موسی(ع)فرمودند: «ما به سوی تو بازگشت کرده ایم و از سخنانی که سفیهان ما گفته اند که شایسته مقام با عظمت تو نبود پوزش طلبیده ایم» در واقع این نام یک نوع مدح و ستایش از آن بوده و نشانه بازگشت آن ها به سوی خداست سپس معنی اصلی فراموش شده و این عنوان نامی روی این قوم مانده است.
بعضی دیگر از لغویون معنی آن را بازگشت از خیر به شر و از شر به خیر گفته اند که یعنی این قوم ثابت نمی مانند و گاهی از خیر به شر و گاهی از شر به خیر تغییر می کنند.
بعضی دیگر گفته اند که علت نامگذاری این قوم به مسئله های بالا ربطی ندارد و بلکه در اصل از ماده «یهوذا» ( نام یکی از فرزندان یعقوب (ع)) بوده است که ذال به دال تبدیل شده و «یهودا» شده و منصوب به آن یهودی نامیده می شود.
حالا به واژه ی اسراییل توجه کنید. «اسرائیل» واژهای است عبری که به صورت «اسرائین»، «اسرال» و «اسرالّ» نیز خوانده شده؛ همچنان که میکائیل به صورت «مَکال» و «مِکال» تلفظ شده است. اگر چه برخی از واژهپژوهان تلاش کردهاند این واژه را عربی و برگرفتة از «سری ـ یسری» به معنای سفر کردن در شب بدانند و وجه این نامگذاری را فرار یعقوب به دلیل ترس از برادرش و سفر شبانه او ذکر کردهاند، ولی بسیاری از لغتشناسان، به ویژه واژهپژوهان زبانهای عجمی در قرآن با دلایلی مانند ختم واژه به «ئیل»، اختلاف در قرائت نوع صیغة آن، به عبری یا سریانی بودن این واژه ایمان دارد. با اغماض از وجه نامگذاری، شکی نیست که «اسرائیل» نام دیگری برای یعقوب پیامبر است. به هر حال، اینکه مراد از بنی اسرائیل فرزندان و نوادگان یعقوب پیامبر هستند نکتهای پذیرفته شده و مورد اتفاق همة پژوهشگران است.
یهودیان و به پیروی از آنان، مسیحیان بر این باورند که «اسرائیل» نامی است عبری برای یعقوب بن اسحاق که به معنای «با خدا کشتی میگیرد» یا «خدا کشتی میگیرد» و «مقاوم و پیروز در نزد خدا و مردم آمده است» به نقل از عهد عتیق، این نامگذاری به دنبال مصارعة شبانة یعقوب با خدا یا فرشتة خدا در «فنوئیل» بوده است. البته برخی از واژهشناسان کتاب مقدّس با تفکیک «اسرائیل» به دو بخش «ئیل» به معنای خدا و «اسرا» به معنای عبد و بنده، آن را به معنای «بندة خدا» دانستهاند.
خاستگاه
اجداد قوم بنی اسراییل در ابتدا از شاخه های آرامی زبان قوم سامی بودند و یک واحد مستقل قومی زبانی به شمار نمی رفتند در آغاز «عبرانی» نامیده می شدند و سپس «بنی اسراییل» و بعد از تبعید گروهی از بزگانشان در بابل به «یهودی» شهرت یافتند، زیرا تبعیدیان از قبیله ی «یهودا» (یکی از 12 قبیله تشکیل دهنده ی بنی اسراییل) بودند.
قوم بنی اسراییل بازماندگان قبایلی هستند که ابتدا در حدود 4000 سال پیش در جنوب بین النهرین ساکن بوده اند، بعد به سرزمین کنعانیان (فنیقیها) و سپس به مصر مهاجرت کردند در مصر مورد ظلم و ستم قرار گرفتند و حدود 2350 سال پیش اولین دولت خود را تشکیل دادند و بعد از هجوم بیگانگان و جنگی داخلی 11 قبیله از 12 قبیله از بین رفت و افراد باقی مانده امروزی در واقع از نسل یهودا هستند.
حدود 2500 سال قبل از میلاد کنعانیون به منطقه ی کنونی فلسطین مهاجرت کردند و اقامت گزیدند. در سال 1805 حضرت ابراهیم و مکیان از مصر که مرکز کلدان ها بود به ارض کنعان (فلسطین کنونی) مهاجرت کرد.
بنی اسراییل به چند قبیله تقسیم می شدند که هر قبیله رئیسی داشت که او را شیفی(پدر) می گفتند. از معروف ترین شیفی ها حضرت ابراهیم بود (که پدر تمام اقوام عبرانی محسوب می شود.) در کنعان به دنیا آمد و از اسحاق یعقوب متولد شد (که اسراییل نام گرفت) از این جهت یهود را که در اصل از نوادگان اسراییل اند بنی اسراییل می نامند.
