بيماري هاي قلبي 4

قلب جزو اندامهايي از بدن مي‌باشد که عليرغم تپش و فعاليت مداوم و بي‌وقفه‌اش ، وجودش در بدن احساس نمي‌شود. به عبارت ديگر انسانها در 99% مواقع اصلاً متوجه وجود اين عضو در بدن خود نمي‌باشند. هرگاه فرد احساس بکند که قلبش درون قفسه ‌سينه در حال تپش مي‌باشد، دچار تپش قلب شده است. پس تپش قلب به معني آگاهي از ضربان قلب خود است.


مقدمه
همانگونه که مي‌دانيد قلب نوعي تلمبه است. خون بوسيله آن در بدن جريان مي‌يابد، اما چه تلمبه حيرت‌زايي! قلب در هر تپش تقريبا صد سانتيمتر مکعب خون را در بدن پخش مي‌کند. روزانه حدود 10 هزار ليتر خون بوسيله اين تلمبه در درون رگهاي هدايت مي‌شود. در مدت عمر متوسط يک انسان شايد 250 ميليون ليتر خون بوسيله قلب، تلمبه زده شود. طول مدت هر تپش قلب انسان، کمي بيش از هشت‌دهم ثانيه است. بنابراين،‌ قلب روزي صدهزار بار مي‌‌تپد و در فاصله هر يک تپش به مدتي برابر زمان يک تپش،‌ به استراحت مي‌پردازد. پس قلب روزانه حدود 6 ساعت آرامش دارد.
اين که مي‌گوييم «تپش» قلب، مقصودمان بسته و باز شدن آن است؛ يعني انقباض و انبساط آن. تلمبه قلب در حالت انقباض (بسته شدن) خون را بيرون مي‌راند؛ اما در حالت انبساط (باز شدن) خون را به درون قلب مي‌کشد. البته گمان نکنيد که اين کار به سادگي مثلا باز و بسته شدن مچ دست صورت مي‌گيرد. خير؛ بلکه انقباض قلب به ‌صورت نوعي موج از پايين قلب شروع شده، تا به بالاي آن حرکت مي‌کند.

احساس تپش قلب
تپش قلب به صورتهاي گوناگون نظير کوبيدن لرزيدن ، تپيدن و ... احساس مي‌شود. برخي ذکر مي‌کنند که قلبشان هري مي‌ريزد يا بعضي مي‌گويند که قلبشان چند دقيقه تاپ‌تاپ مي‌زند و دوباره به حالت عادي بر مي‌گردد. در برخي نيز ضربان قلب هميشه تند است و تپش قلب به صورت دائم احساس مي‌شود.
چه چيز سبب ادامه تپيدن قلب است؟
آيا انقباض و انبساط آن يک عامل خارجي دارد، يا از درون خود قلب برمي‌آيد؟ اين مساله يکي از جالب‌ترين پرسش‌ها در زيست شناسي است که در پاسخ آن هنوز بسي ابهام وجود دارد. با اين وصف ،‌ اکنون برايتان آزمايشي را تعريف مي‌کنم که از صدها سال پيش ،‌ دانشمندان با آن آشنا بوده‌اند. فرض کنيد تخم مرغي را حدود 24 ساعت در ماشين جوجه‌کشي حرارت دهيم، حال اگر آن را بشکنيم و با ذره بين به درون آن بنگريم، خواهيم ديد که سلولهايي که قرار است بعدا قلب جوجه را تشکيل دهند، از هم‌اکنون مي‌تپند. آري ،‌ اين ياخته‌ها از هم‌اکنون که هنوز قلبي درست نشده است،‌ تپش را آغاز کرده‌اند! باز فرض کنيد اين سلولها را برداريم و در يک مديوم ، يعني «ماده کشت مخصوص» ، پرورش دهيم. خواهيم ديد که قلب رشد مي‌کند. پس قلب داراي اين ويژگي است که بطور خودکار مي‌تواند عمل باز و بسته شدن را انجام دهد. نتيجه آنکه تپيدن دايمي قلب هنوز از معماهاي زندگي است!

علل تپش قلب
تپش قلب در اکثر موارد نشانه بيماري خاصي نمي‌باشد و جاي نگراني چنداني ندارد. ولي براي بيمار ممکن است اين نشانه خيلي خطرناک به نظر برسد. زيرا تصور مي‌کند که به دنبال تپش قلب ممکن است توقف قلبي اتفاق بيفتد و قلب از کار بيفتد. همين نگراني و استرس باعث تحريک قلب شده و تپش قلب فرد تشديد پيدا مي‌کند.

علل روحي و رواني
تپش قلب به تنهايي نشاندهنده هيچ گروه خاصي از اختلالات نيست و اغلب در واقع اختلال فيزيکي اوليه نبوده، بلکه مشکلي رواني است. گاهي بويژه در بيماران مبتلا به اضطراب ، بيماران از احساس تپش قلب شکايت دارند ولي در بررسيها اختلال ريتمي مشخص نمي‌شود.

علل فيزيولوژيک يا طبيعي
حالتهايي هستند که به طور طبيعي باعث تپش قلب مي‌شوند. ورزش و فعاليت بدني شديد مي‌تواند باعث ايجاد تپش قلب براي مدت چند دقيقه شود. فردي‌ که‌ بيماري‌ قلبي‌ ندارد ممکن‌ است‌ با ورزش‌ ضربان‌ قلب‌ را به‌ 160 بار دقيقه‌ يا بيشتر برساند که‌ البته‌ اين‌ طبيعي‌ است‌ و مشکلي‌ محسوب‌ نمي‌شود. استرس ، هيجان و اضطراب نيز از عوامل شناخته شده تپش قلب به شمار مي‌روند. از سوي ديگر مصرف چاي غليظ ، قهوه تلخ و برخي سيگارها ممکن است در فرد تپش قلب ايجاد نمايند.

علل آريتمي قلبي
توجه به الگوي تپش قلب و همچنين نبض همزمان ، تشخيص را آسان مي‌کند.در تمام حالتهاي ديگر تپش قلب بيشتر به صورت تند زدن و شديد زدن قلب خود را نشان مي‌داد و ضربان قلب منظم بود. نبض نامنظم در حين حمله تپش قلب تقريبا هميشه دال بر آريتمي است. آريتمي‌هاي شايعي که منجر به تپش قلب مي‌شوند، فيبريلاسيون‌ دهليزي ‌، انقباضات پيش‌رس دهليزي يا بطني تاکيکاردي يا تند ضرباني‌ فوق‌ بطني‌ و بطني و ‌تند ضرباني‌ سينوسي ‌مي‌باشند. ضربانها در تاکيکاردي يا تند ضرباني‌ فوق‌ بطني‌ و بطني و ‌تند ضرباني‌ سينوسي ‌، سريع و منظم ، در فيبريلاسيون دهليزي سريع و نامنظم و در انقباضات پيش‌رس دهليزي يا بطني بصورت "يک در ميان" مشاهده مي‌شوند.

در بعضي مواقع تپش قلب به صورت نابجا و نابهنگام بروز پيدا مي‌کند که فرد احساس مي‌کند قلبش مي‌ريزد يا يک ضربه محکم به ديواره قفسه سينه اصابت مي‌کند. اگر فرد در اين حالت نبض خود را گرفته باشد متوجه مي‌شود که يک نبض خالي زده است. اين نوع تپش قلب در اکثر موارد نشانه يکي از شايعترين آريتمي‌هاي قلبي به نام "انقباض پيش‌رس يا زودهنگام بطني" يا (PVC) است که اگر تعداد آن از حدي بيشتر شود ممکن است خطرات جدي براي فرد به همراه داشته باشد.

بيماريهاي ديگر و داروها
افراد کم خون و پرکاري‌غده تيروييد نيز قلبشان با سرعت و شدت بيشتري مي‌تپد. در پرولاپس دريچه ميترال نيز که يکي از بيماريهاي خوشخيم دريچه ميترال قلب مي‌باشد، تپش قلب به نسبت شايع مي‌باشد و افرادي که اين مسئله را دارند، باکمي فعاليت بدني دچار درد و تپش قلب مي‌شوند.


مصرف‌ بعضي‌ از مواد و داروها مثل‌ کافئين ‌، کوکايين ‌، افدرين‌ يا ساير داروهاي‌ تقويت‌کننده‌ دستگاه‌ سمپاتيک‌ ، دکونژستان‌ها ، داروهاي‌ کم‌کننده‌ اشتها ، قهوه‌ زياد ، کولا و ساير محرکها با يا بدون‌ کافئين ، آمفتامين‌ها و سيگار باعث تپش قلب مي‌شوند.
علائم همراه
تشخيص بيماري زمينه‌اي عمدتا بر اساس ساير علائم و يافته‌هاي همراه داده مي‌شود. تپش قلب همراه با علائمي مانند سرگيجه ، تنگي نفس ، سرفه‌ ناخودآگاه‌ ، درد قفسه سينه ، غش‌ کردن‌ يا احساس‌ وقوع مرگ‌ يا در زمينه بيماريهاي قلبي نياز به بررسي بيشتر دارد.

تشخيص علت تپش قلب
کسي که دچار تپش قلب مي‌شود بايد در هر حال به پزشک مراجعه نمايد. پس از انجام معاينات لازم نوار قلب از بيمار گرفته مي‌شود که تا حد زيادي مي‌تواند علت تپش قلب را مشخص کند. گاه نيز انجام آزمايشهايي براي تشخيص برخي بيماريهاي زمينه‌اي لازم است. در نهايت اگر علت تپش قلب مشخص نشود، دستگاهي به نام هولترمونيتور يا نوار قلب متحرک به فرد متصل مي‌شود تا اگر در طول 24 ساعت فرد دچار تپش قلب گردد، نوار قلب در همان حالت از بيمار گرفته شود و نوع آريتمي قلب فرد مشخص شود. علاوه بر هولتر مانيتور ر، مي‌توان از تست ورزش استفاده کرد تا پزشک و بيمار اطمينان حاصل کنند که فعاليت شديد ، عامل بوجود آورنده آريتمي خطرناک نيست.

درمان
اصول درمان بر درمان آريتمي خاص تشخيص داده شده ، حذف عامل بوجود آورنده (دارو ، تنباکو ، قهوه ، چاي و الکل) تشخيص و درمان بيماريهاي همراه (پرکاري تيروئيد ، افت قند خون ، علائم يائسگي و اضطراب) استوار است. در اکثر موارد با رعايت عادات مناسب زندگي و تغذيه ، پرهيز از استرسها و هيجانات و انجام ندادن فعاليتهاي ورزشي نامتناسب ، تپش قلب فرد بهبود مي‌يابد.

به منظور خاتمه دادن آريتمي نابجا ، گاهي مانورهاي واگي متعدد توسط پزشک يا توسط فرد آموزش ديده انجام مي‌شود که با تحريک عصب واگ باعث برگشت تپش قلب در بعضي از آريتمي‌ها مي‌شوند و عبارتند از:


ماساژ ناحيه‌ کاروتيد گردن‌ (البته‌ منوط‌ به‌ اين‌ که‌ روش‌ انجام‌ بدون‌ خطر اين‌ تکنيک‌ را فرا گرفته‌ باشيد.)
نگاه‌ داشتن‌ نفس‌ به‌طور کوتاه‌مدت‌
سرفه پي‌در‌پي
نيشگون‌ گرفتن‌ از پوست‌ بازو به‌ قدري‌ که‌ باعث‌ درد شود.
زدن‌ آب‌ سرد به‌ صورت ‌، فرو بردن‌ سر در آب‌ سرد به‌ مدت‌ کوتاه‌ ، يا دوش‌ سرد بطوري‌ که‌ آب‌ سرد روي‌ سر بريزد.
در بيني‌ و دهان‌ خود را بگيريد و سعي‌ کنيد به‌ ملايمت‌ هوا را از بيني‌ خارج‌ کنيد بطوري‌ که‌ احساس‌ کنيد پرده‌هاي‌ گوش‌ به‌ سمت‌ بيرون‌ حرکت‌ مي‌کنند.
درمان دارويي
در مواردي‌ که‌ حمله‌ تند ضرباني‌ تکرار مي‌شود، امکان‌ دارد يک‌ يا چند دارو براي‌ کنترل‌ ضربان‌ قلب‌ تجويز شوند. در مواردي که تپش قلب در اثر آريتمهاي قلبي ايجاد شده باشد، داروهايي مانند ديگوکسين ، کينيدين‌ ، مسدودکننده‌هاي‌ کانال‌ کلسيم ‌، پروکايناميد ، و داروهاي ضد‌ بتا آدرنرژيک‌ تجويز مي‌شوند. در آريتمي‌ها اگر ضربان‌ قلب‌ به‌ حالت‌ طبيعي‌ باز گردانده‌ نشود، امکان‌ دارد نارسايي‌ احتقاني‌ قلب ، حمله‌ قلبي ‌، يا ايست‌ قلبي ، که‌ جان‌ بيمار را به‌ خطر مي‌اندازند، رخ‌ دهند.


گاهي نيز لازم مي‌شود که براي تنظيم ضربان قلب ، دستگاهي به نام ضربانساز قلب (Pace maker) در قلب بيمار جاسازي شود تا در مواقع ضروري ضربان قلب بيمار را تنظيم نمايد.
ندرتاً استفاده‌ از شوک‌ الکتريکي‌ کنترل‌ شده‌ لازم مي‌شود.