ولادت و تحصيلات
از زاد روز وى، اطلاع دقيقى در دست نيست. امّا از آنجا كه وى پس از سن بلوغ به تهران آمد و در درس مرحوم آيت اللّه ميرزا ابوالقاسم كلانترى نورى(د. 192ه.ق) ساليان بسيار شركت جست، مى توان سال ولادتش را بين 1265ه.ق تا 1270ه.ق حدس زد.
معظم له در شهر نور زاده شد و پس از رسيدن به سن رشد و كمال، به تحصيل علوم دينى روى آورد. ابتدا، وى به تهران ـ كه حوزه علمى اش، يكى از پرشورترين و آبادترين حوزه هاى علميه شيعه در آن روزگار به شمار مى رفت ـ مهاجرت كرد و ادبيات و سطوح فقه، اصول، فلسفه و كلام را بياموخت. در ميان استادانش در تهران ـ كه ساليان بسيار بدو دانش آموختند ـ مى توان از بزرگانى همچون: حكيم جلوه (د.1314 ه.ق)، آقاعلى مدرس، حكيم ميرزا محمدرضا قمشه اى و آيت اللّه ميرزا ابوالقاسم كلانترى نورى ياد كرد.
معظم له پس از تكميل سطوح عاليه به نجف مهاجرت كرد، و ساليان دراز در محضر آيات عظام نجف همچون مرحوم آيت اللّه ميرزا حبيب اللّه رشتى به فراگيرى فقه و اصول پرداخت.
مهاجرت به سامراء
مرحوم حاج شيخ، پس از فراگرفتن دانش بسيار پس از سال 1300ه.ق با سامرا رهسپار شد و به مدت 5 سال از درسهاى آيت اللّه ميرزا محمد حسن شيرازى بهره برد و به كمال اجتهاد در دين نايل آمد. او در اين مدت، جزء شاگردان مبرز و مورد توجه مرحوم ميرزا به شمار مى رفت و استاد به او عنايتى بسيار داشت.
استادان
از آنچه گفته شد، برمى آيد كه مرحوم آيت اللّه حاج شيخ عبدالنبى نورى در مدت حدود 20 سال تحصيل خويش در تهران و نجف و سامرا از محضر پرفيض استادان ذيل بهره برده است:
1 ـ ميرزا ابوالقاسم كلانترى نورى تهرانى (1236 ـ 1292ه.ق) صاحب مطارح الانظار از بزرگان تلامذه شيخ انصارى.
2 ـ حكيم ميرزا سيد ابوالحسن طباطبايى جلوه (1238 ـ 1314ه.ق) صاحب حاشيه بر اسفار و ديوان اشعار .
3 ـ آقا محمدرضا صهباى قمشه اى(د.1306 ه.ق)، صاحب الخلافة الكبرى و حاشيه بر اسفار و شرح فصوص.
4 ـ آقاعلى مدرس زنوزى (1234 ـ 1307ه.ق)، صاحب بدايع الحكم و اثبات معاد جسمانى .
5 ـ حاج ميرزا حبيب اللّه رشتى (1234 ـ 1313ه.ق)، صاحب الالتقاط في الفقه و بدايع الاصول .
6 ـ حاج ميرزا محمدحسين شيرازى(1234 ـ 1313ه.ق)، صاحب فتواى تحريم تنباكو.
7 ـ شيخ زين العابدين مازندرانى نيز استاد روايت وى، نيز به شمار مى رود.
بازگشت به تهران
آيت اللّه شيخ عبدالنبى نورى، در سال 1306ه.ق ـ در زمان حيات ميرزاى شيرازى و با تأييد او ـ به تهران بازگشت و در محلّه «عودلاجان» ساكن شد و در مسجد پيره زن به اقامه جماعت، تدريس، وعظ و ارشاد همت گماشت و پس از مدتى به درخواست مردم محله «سرچشمه» به آنجا رفت و مؤمنان مسجدى در اواسط خيابان سيروس نزديك سرچشمه برايش بنياد نهادند؛ كه هم اكنون نيز به نام ايشان معروف است. آن مسجد محل تدريس، نماز و وعظ او به شمار مى رفت. وى در تهران، پس از وفات آيات عظام: ميرزا محمدحسن آشتيانى و شيخ فضل اللّه نورى، عالى ترين مقام علمى پايتخت را احراز كرد و خانه و مسجدش محل رفع دعاوى، قضاوت، فتوا، درس، بحث، وعظ، ارشاد و نماز جماعت بود. و گروه بسيارى، از درسهاى: فقه، اصول و فلسفه اش در صبح و گروه ديگرى از مردم از بياناتش در شامگاه بهره مى بردند.
شاگردان
برخى از كسانى كه در محضر پر فيض او به كسب دانش فقه، اصول، فلسفه و كلام پرداختند، عبارت اند از: آيات عظام و حجج اسلام:
1 ـ حاج سيد حسن صدر(1272 ـ 1354ه.ق) صاحب تأسيس الشيعه و نهاية الدراية ـ شاگرد نجف ايشان .
2 ـ حاج سيد ابوالحسن رفيعى قزوينى (1315 ـ 1396ه.ق)، صاحب مجموعه رسائل و مقالات فلسفى و توضيح المسائل.
3 ـ حاج ميرزا ابوالحسن شعرانى(1320 ـ 1393ه.ق)، صاحب نثر طوبى، راه سعادت و شرح تجريد.
4 ـ حاج شيخ محمدتقى آملى (1304 ـ 1391ه.ق)، صاحب مصباح الهدى في شرح العروة الوثقى.
5 ـ حاج شيخ عبداللّه چهلستونى تهرانى(1305 ـ 1391 ه.ق)، صاحب سنن النبى و مبدأ و معاد.
6 ـ ميرزا مهدى آشتيانى (1306 ـ 1372ه.ق)، صاحب حاشيه بر منظومه، شفا، اسفار، كفايه، رسائل و مكاسب.
7 ـ سيد شهاب الدين نجفى مرعشى (1315 ـ 1398ه.ق)، صاحب ملحقات احقاق الحق و مشجرات آل الرسول.
8 ـ آخوند ملاعلى معصومى همدانى (1313 ـ 1398ه.ق)، صاحب قاعده لاضرر و اجتهاد و تقليد و اسرار الصلاة.
9 ـ ميرزا محمد ثابتى همدانى (1315 ـ 1365ه.ق).
10 ـ شيخ جمالالدين محمد شريف كرمانى (1292 ـ 1352ه.ق)، صاحب اسس الاصول.
11 ـ سيد محمد مشكاة بيرجندى (1319 ـ 1400ه.ق)، صاحب ترجمه غنية النزوع.
12 ـ سيد محمد كاظم عصار تهرانى(1305 ـ 1394ه.ق)، صاحب علم الحديث و تفسير فاتحة الكتاب و حاشيه عروة الوثقى .
13 ـ سيد محمدباقر علوى مسجد حوضى تهرانى(1305 ـ 1386ه.ق).
14 ـ شيخ محمود ياسرى تهرانى(1306 ـ ؟).
15 ـ سيد محمدصادق حسينى لاله زارى تهرانى(1300 ـ 1370ه.ق).
16 ـ سيد صدرالدين موسوى جزايرى(1313 ـ ؟) .
17 ـ سيدعلى اصغر موسوى جزايرى(1314 ـ ؟) .
18 ـ سيدمحسن صدرالاشراف محلاتى.
19 ـ شيخ بهاءالدين نورى(1303 ـ 1405ه.ق)، فرزند وى.
ناگفته نماند كه بسيارى از عالمان تهران، شاگردان وى بوده اند، امّا از آنجا كه به اين شاگردى در كتابهاى تراجم، تصريح نشده است، به همين شماره بسنده شد.
آثار
1ـ شرح قواعد الأحكام علامه مجلسى، در چند مجلد.
2 ـ رساله در تحريم مشروطيت.
3 ـ حاشيه بر فرائد الاصول.
4 ـ حاشيه بر اسفار.
5 ـ حاشيه بر مطول.
وفات
سرانجام آن عالم بزرگ، پس از عمرى مجاهدت و كوشش در راه اعلاى كلمه دين، در تاريخ 20 محرم الحرام 64 بدرود حيات گفت و پيكر پاكش از نياوران شميران بر روى دستان بيش از 20 هزار نفر از مردم تهران تشييع و در حرم مطهر حضرت عبدالعظيم حسنى علیه السّلام كنار قبر آيت اللّه حاج ملاعلى كنى به خاك سپرده شد.
